Geplaatst op: 13-01-2021
Auteur: Peter Bekkering
NRIT
Publicatie: 2020-06

Wat is het toekomstperspectief voor de vrijetijdssector?

Lancering Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd 2020

Wat is het toekomstperspectief voor de vrijetijdssector?

Hoe ziet de duurzame ontwikkeling van de vrijetijdssector eruit tijdens en na de COVID-19-crisis? Dat was het centrale thema van de online lunchbijeenkomst ‘Trendrapport Live’, waar de 38e editie van het Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd werd gepresenteerd, "de ‘bijbel’ van de Nederlandse vrijetijdsindustrie”, zoals Stef Driessen van ABN AMRO het in zijn bijdrage noemde.

Een centrale rol in de bijeenkomst was er voor de vier toekomstperspectieven die CELTH ontwikkelde voor de bezoekerseconomie na de coronacrisis: twee vanuit het IK perspectief – scenario 1 business as usual (gecontinueerde groei bezoekerseconomie) en scenario 2 survival of the fittest (ineengestorte bezoekerseconomie) en twee vanuit het WIJ perspectief – scenario 3 business as unusual (bezoekerseconomie in transitie) en scenario 4 verantwoord toerisme (getransformeerde bezoekerseconomie). Zie ook R&T 2 – 2020, pagina 30-35.

"Geef ons perspectief” maar de toekomst ziet er anders uit

De aftrap van de interactieve online lunchbijeenkomst, waarvoor een recordaantal van 500 mensen zich had aangemeld, werd verzorgd door Albert Postma, lector scenarioplanning van ETFI en CELTH. Postma had zijn presentatie niet voor niets ‘Geef ons perspectief!’ genoemd, want het is daar waar de branche steeds opnieuw om vraagt: perspectief om terug te keren naar een situatie die de branche heeft gehad. Hij benadrukte dat het echter ook van belang is om ons scenario’s in te beelden van een toekomst die er anders uit gaat zien dan voorheen. "Er zijn namelijk veel krachten in de wereld die de toeristische wereld uit balans brengen en krachten die van invloed zijn op hoe de bezoekerseconomie zich wereldwijd ontvouwt. En er zijn ook krachten die ons zo uit balans brengen dat er een situatie ontstaat die we niet zo goed kennen. Deze zogenaamde ‘zwarte zwanen’ zijn disruptief en kunnen een nieuw evenwicht laten ontstaan.”

 
TrendrapportLive2020 Anouk van Eekelen (NBTC) presenteerde Trendrapport Live!

Welk scenario heeft voorkeur in het vakgebied?

Na afloop van de presentatie van Albert Postma werd aan het publiek gevraagd welk scenario ze het meest wenselijk vonden en welke het meest waarschijnlijk. Op de eerste vraag was het antwoord overduidelijk: scenario 4, verantwoord toerisme (59%). Terug naar het oude – scenario 1, business as usual – scoorde daarentegen erg laag (10%).

Bij de tweede vraag, de ontwikkeling van het meest waarschijnlijke scenario was er een totaal ander beeld: de twee ‘ik’ scenario’s 1 (33%) en 2 (45%) scoorden het hoogste, met scenario 2 survival of the fittest als uiteindelijke winnaar. De twee ‘wij’ scenario’s bleven daar ver bij achter.

Driessen: "geen gebrek animo bij mensen om te reizen”

De tweede spreker was Stef Driessen, sector banker leisure bij ABN AMRO. Hij prees het Trendrapport als een "must read” en "de ‘bijbel” van de Nederlandse vrijetijdsindustrie”. Volgens Driessen wordt het perspectief voor de branche voor een belangrijk deel bepaald door de mate waarin de overheid steun wil verlenen. Driessen verwacht dat de anderhalvemetereconomie nog een tijd zal aanhouden en riep daarom ondernemers op om bij een kredietaanvraag goed uit te splitsen welk deel van de omzet ‘anderhalvemeterproof’ is. "Terrasomzet en bezorgomzet zijn meer anderhalvemeterproof dan bijvoorbeeld volle zalen.” Ook benadrukte hij dat er geen gebrek aan animo bij het publiek is om te reizen.

Albert Postma:"Deze ‘zwarte zwanen’ zijn disruptief en kunnen een nieuw evenwicht laten ontstaan”

Tips: aandacht voor hygiëne en de annuleringsvoorwaarden

Driessen had ook een aantal tips voor de branche, met name voor reisondernemers en aanbieders van groepsaccommodaties. "Consumenten selecteren momenteel aan de hand van twee criteria, hygiëne en annuleringsvoorwaarden. Daarom adviseer ik om bij groepsaccommodaties een hoog en laag tarief aan te bieden, waarbij annuleren bij een hoog tarief tot op het laatste moment mogelijk is.” Een ander advies was om te kijken naar businessmodellen zoals van McDonald’s en Domino’s. Driessen stelde voor dat je als ondernemer in de vrijetijdssector moet gaan praten met franchisenemers van de fastfoodketens in de vorm van een coachingsgesprek. "Wat zij goed doen is het sturen op doorstroomsnelheid. Van gerechten en van de gast zelf, bijvoorbeeld door te digitaliseren.”

"Pak de drempels aan”

Ook riep hij de branche op om drempels aan te pakken, aangezien dat leidt tot een hogere omzet en marge. "Neem schoonmaak, dat kan een drempel zijn om niet meer te boeken. Daarom roep ik op om daar niet op te bezuinigen. Het is namelijk goed voor je herhalingsbezoek en voor de mate waarin je wordt aangeraden bij vrienden.” Belangrijk was verder om zo’n vijf procent van de omzet te herinvesteren en daarbij goed te kijken naar de mogelijkheden voor regionale samenwerking.
Wat Driessen aansprak bij attractieparken was dat ze hun verdienmodel verbeteren door niet meer te focussen op bezoekersaantallen, maar op spreiding en op de besteding per bezoeker. In dat opzicht kan de branche nog veel leren van hoteliers, aldus Driessen. Hij sloot af met een positieve boodschap. "Het leven wordt straks weer gevierd, want mensen smachten om dat te doen: met mes en vork, op reis of in uw prachtige onderneming.”

Martijn van Vliet over toerisme in Amsterdam: "je hebt een behoorlijk lege stad met allerlei voorzieningen die marginaal gebruikt worden”

Reacties van Luke Slager, Martin Cnossen en Martijn van Vliet

Nadat het eerste exemplaar van het Trendrapport online was gepresenteerd, was het de beurt aan drie professionals uit het werkveld: ondernemer Luke Slager van Molecaten, directeur-bestuurder Martin Cnossen van Merk Fryslân en chief economist Martijn van Vliet van de gemeente Amsterdam.

Luke Slager: "toerisme is emotiegedreven industrie, ga voor beleving”

Als eerste kwam Luke Slager aan bod, directielid en mede-eigenaar van Molecaten, dat zowel vakantieparken als dagattracties in huis heeft. Na een vraag vanuit de chat liet Luke weten in de toekomst meer aandacht te schenken aan de dagbezoekers voor zijn parken. Daar liggen nog kansen. "We hebben bijzonder goede zomermaanden achter de rug, de periode waar we het vooral van moeten hebben. En ook als corona achter de rug is verwachten we goede jaren.” Op de vraag of internationale bedrijven de vrijetijdsmarkt gaan domineren, of dat er een revival komt van nationale en regionale spelers, antwoordde Slager dat de internationale bedrijven zich vooral zullen richten op de massa en met relatief kleinere marges de parken exploiteren. "De ruimte voor kleinere bedrijven zit hem vooral in het specialistische aanbod. Met thematische beleving en een hoge mate van authenticiteit val je op. Juist omdat toerisme een emotiegedreven branche is zie ik vooral in die beleving kansen.”

Cnossen: "dikke plak kaas op de boterham maar wel met grote gaten”

Ook Cnossen was tevreden over de afgelopen maanden: "De cijfers voor Friesland zien er goed uit. Daarbij is de plak kaas dikker dan ik voor dit seizoen had verwacht, maar wel met diepe gaten voor een aantal sectoren zoals groepsaccommodaties en de bruine vloot.” Nu corona langer duurt, zal er echter ook iets in beweging moeten komen om de ontwikkeling van een duurzame sector te versnellen. "Het moet gaan versnellen, wat er al langer gaande was. Met Merk Fryslân hebben we in 2017 geadviseerd bij het rapport Perspectief 2030, waarin we inzetten op kwaliteitstoerisme. En de provincie kwam in april 2020 met Gastvrij 2028 met eveneens nadruk op kwaliteitstoerisme en daarnaast op duurzaamheid.”

Martijn van Vliet: "toerisme in Amsterdam is niet maakbaar”

De laatste spreker was Martijn van Vliet, chief economist van de gemeente Amsterdam. In de hoofdstad was het in vergelijking met Friesland een ander verhaal. "De situatie in Amsterdam was en is vrij dramatisch als je kijkt naar de bezoekerseconomie.” Daarbij benadrukte hij dat er daarnaast de laatste jaren een discussie was in Amsterdam over de omvang van de bezoekerseconomie. "Dat is nu een dilemma. Je hebt een behoorlijk lege stad met allerlei voorzieningen die marginaal gebruikt worden. Inmiddels hebben we als gemeente een discussie gehad en daaruit is naar voren gekomen dat we niet terug willen naar hoe het was. Waar willen we dan wel naartoe? Naar ‘waardevol toerisme’. Met toeristen die ‘waarde’ toevoegen aan de stad.

Hoopvolle toekomst

Aan het eind van de bijeenkomst hebben alle kijkers van Trendrapport Live samen een wordcloud gemaakt waar ze de vraag "Heeft deze coronacrisis ook iets goeds gebracht” hebben beantwoord. En die woorden geven ook weer hoop.

 
WordcloudTrendrapportLive2020
Wordcloud: Wat is er op korte termijn, tijdens deze crisis, nodig om de vrijetijdseconomie te laten overleven? 

Bestel Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd

Het ‘Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd’ voert u langs de belangrijkste toeristisch-recreatieve ontwikkelingen van 2019-2020. CBS, CELTH, NBTC Holland Marketing en NRIT werkten bijna een jaar samen aan dit rapport. Aan de hand van meer dan 300 figuren worden deze cijfermatig toegelicht. Deze ontwikkelingen worden aangevuld met visies en inzichten van toonaangevende branche- en kennisorganisaties uit de sector voor dit jaar en waar mogelijk voor 2021. Bestellen gaat eenvoudig via de website van NRIT: www.nritmedia.nl/store/54/


Trefwoorden: vrijetijdssector, horeca, attractieparken, cultuur, dagrecreatie, evenementen, horeca, reisbranche, retail, sport, toerisme, verblijfsrecreatie, watersport, corona, crisis, toekomstperspectief, onderzoek, beleid

||| Blogs |||

30/03/20
VrijetijdsTrends 2020 en de invloed van Corona: Thuisentertainment, lokalisering, on- en offline, herstel of crisis
Het Coronavirus heeft een grote impact op ons vrijetijdsgedrag. In een paar weken tijd zijn ons gedrag en de VrijetijdTrends 180 graden gedraaid. De vraag is: wat gebeurt er als deze crisis weer op zijn retour is?
26/03/20
De wederopbouw van de vrijetijdssector
Wat gaat de coronacrisis onze sector van almaar meer-meer-meer opleveren? Wat boeit onze gasten in de toekomst nu echt?
27/12/19
Wat een nepjaar was het eigenlijk…
Het is december 2019. De maand van oliebollen, pepernoten, kerstbomen, kadostress en koffiedik kijke...
13/12/18
Recreatieondernemer: generalist of specialist?
Na de Tweede Wereldoorlog werd het verschijnsel toerisme maatschappelijk steeds belangrijker. Vo...
07/12/14
Trends & Hypes november 2014
De vrijetijdssector is een enorm dynamische sector waar de ontwikkelingen en innovaties elkaar snel...

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

24/12/20
Fijne feestdagen en een voorspoedig 2021
De vrijetijdssector heeft een ongekend jaar achter de rug. De COVID-19-pandemie is na de Tweede Wereldoorlog de meest ingrijpende gebeurtenis die we met z’n allen meemaken. Een jaar met vrijheidsbeperkingen, naasten die we niet konden zien of ons zijn ontvallen, ongelofelijk veel psychisch en medisch leed, maar ook hoop, veerkracht en saamhorigheid.
09/09/20
Gastvrij Nederland doet beroep op Tweede Kamer voor betere steunmaatregelen sector
Deze morgen debatteert de Tweede Kamer met staatssecretaris Mona Keijzer van EZK over toerisme. Gastvrij Nederland heeft bij de commissieleden een wensenlijstje neergelegd. Kern is dat zij voor de sterk getroffen sector maatwerk binnen de generieke steunpakketten wil.
30/04/20
CELTH schetst vier scenario’s voor de bezoekerseconomie na de crisis
Op welke wijze en hoe snel kan de vrijetijdssector zich na de crisis herstellen? CELTH verkent daarvoor vier scenario's.
16/03/20
Borgstelling MKB staat open, wat is er mogelijk?
Het was al aangekondigd maar sinds vandaag staat de verruimde borgstelling midden- en kleinbedrijf (BMKB)-regeling open. Wat betekent dat voor ondernemers?
12/02/20
Exclusief voor leden
Space floaten is VR en floaten tegelijk
Je pakt het floaten en je voegt daar de nieuwe wereld van virtual reality aan toe. In je VR-bril zie...
12/11/19
Trendrapport Live: Gratis kennismiddag rond Trendrapport
Op maandagmiddag 25 november 2019 organiseren CBS, NBTC Holland Marketing, CELTH en PleisureWorld NRIT bij het CBS in Den Haag het jaarlijkse event Trendrapport Live.
09/11/18
Trendrapport Live 2018
Op maandagmiddag 19 november 2018 organiseren CBS, NBTC Holland Marketing, CELTH en PleisureWorld NRIT de tweede editie van Trendrapport Live. Op Trendrapport Live wordt je in één middag bij het CBS in Den Haag bijgepraat over de belangrijkste trends en ontwikkelingen die de sector raken en krijg je handvatten aangereikt om daarop in te spelen.
30/08/18
Zet je regio de kaart 2018 - Roermond
Op donderdag 1 november komt de vakwereld die leisure van regio’s bepaalt naar Roermond voor de 2e...