Meten voor balans in jouw bestemming

Wil je weten wat de impact van toerisme is in jouw regio of op jouw plek? Maar weet je niet waar je moet beginnen met meten? Onderzoeken in Zeeland en Zuid-Holland laten zien hoe het wél kan.

Praktijk Zeeland en Zuid-Holland

Diana Korteweg Maris (CELTH / Kenniscentrum Kusttoerisme) deelt inzichten uit recente onderzoeken in Zuid-Holland en Zeeland over balansmetingen. Tinco Lycklama (Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd) vertelt over de praktische toepassing van dergelijke modellen en hoe bestemmingen aan de slag kunnen gaan met meten. Ook komt de nieuwe standaard vragenlijst aan bod waarmee je het sentiment van inwoners ten aanzien van toerisme kunt meten.

In Zeeland zijn opvallende ontwikkelingen. In het voorjaar en zomer traden er onverwachte verschuivingen op. Tot en met augustus 2025 trok Zeeland ongeveer evenveel verblijfstoeristen als in dezelfde periode vorig jaar, maar ze verbleven minder lang. Daardoor daalde het aantal overnachtingen met 2,5%. Dit blijkt uit voorlopige cijfers over januari t/m augustus 2025 die het CBS publiceerde. Het is vooral een afname van Nederlandse gasten en hun overnachtingen. Kijkend naar de zomermaanden, in juli was een flinke daling van overnachtingen vastgesteld maar augustus compenseerde dat grotendeels. Een andere trend: licht herstel van het kamperen, maar flinke een daling bij verhuureenheden zoals vakantiewoningen, verhuurchalets of appartementen. Ook belangrijk om te constateren: landelijk was er wel een toename van gasten en overnachtingen, dus het marktaandeel van Zeeland werd kleiner.

Eindrapport Bestemming in Balans

Net in deze zomerperiode is in opdracht van Provincie Zuid-Holland door HZ Kenniscentrum Kusttoerisme samen met Erasmus UPT, CELTH - Centre of Expertise Leisure, Tourism and Hospitality, Bureau BUITEN en Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd aan een uniforme methode om balans te monitoren aan de hand van data en indicatoren. Diana Korteweg Maris: "Deze aanpak hebben we getest in pilotbestemmingen Goeree-Overflakkee, Midden-Delfland en Scheveningen.”Daarop is begin september een podcast gemaakt over toerisme in Zuid-Holland. Met daarin de centrale vraag ‘Hoe zorgen we ervoor dat onze provincie aantrekkelijk blijft voor bezoekers én leefbaar voor inwoners?’ Voor het toekomstonderzoek ‘Bestemming in balans’ hebben gemeentelijk adviseur, Erika Troost, onderzoeker van CELTH, Diana Korteweg-Manis en een inwoner van Goeree-Overflakkee gesproken. Het onderzoek levert veel meer op dan alleen een afwegingskader voor toerisme. Daar zit de grote winst voor bestuurders en beleidsmedewerkers. Het ontwikkelde afwegingskader fungeert als een signalerend instrument dat de balans in een bestemming beoordeelt op drie domeinen:

• Economie – de bijdrage van recreatie en toerisme aan werkgelegenheid en lokale economie.
• Maatschappij – de impact van recreatie en toerisme op bewoners, bezoekers en werknemers.
• Omgeving – de druk van recreatie en toerisme op natuur, infrastructuur en duurzaamheid.

Het afwegingskader biedt zowel een kwantitatieve basis voor benchmarking met vergelijkbare bestemmingen, als een fundament voor gesprekken met stakeholders. Door cijfers te duiden en gezamenlijk te interpreteren ontstaat een beter begrip van de effecten van toerisme en recreatie zodat gerichte beleidskeuzes kunnen worden gemaakt.

Steun van LDA?

Tot slot bespreekt Marieke Politiek (LDA) hoe beleidsmakers en onderzoekers verder ondersteund kunnen worden bij het in kaart brengen van balans in bestemmingen en wat de Landelijke Data Alliantie hierin kan betekenen.

Tijdens de sessie is er volop ruimte voor vragen, zodat je direct aan de slag kunt met de opgedane kennis. Heb je vragen vooraf? Stel die dan gerust via ons LDA-mailadres: info@landelijkedataalliantie.nl

Aanmelden kan nog de sessie van 2 december.