Kastelen zuchten onder klimaatstress
Heb jij in je regio een kasteel waar je mee samenwerkt? Kastelen hebben het
lastig op dit moment en dat komt door overvloedig water. Klimaatstress heerst
blijkt uit een kort onderzoek. Zo erg dat enkele kastelen hun poorten moesten
sluiten voor bezoek.
In samenwerking met de Vereniging Particulier Historische Buitenplaatsen (VPHB)
en het Gilde van Tuinbazen, hield sKBL een flitsenquête onder ca. 250 eigenaren
en beheerders van kastelen, historische buitenplaatsen en landgoederen (KBL).
Reden is de enorme waterhoeveelheid die vele KBL in de afgelopen tijd te
verwerken kregen, met overlast, schade en tijdelijke sluiting tot gevolg. Doel
was het inventariseren van omstandigheden en problemen onder deze groep
monumentenbewaarders. De belangrijkste conclusies uit dit flitsonderzoek op een
rij.
Klimaatstress bij KBL
Van de 90 respondenten (36%) zegt 70% te hebben geleden
onder de extreme watertoevloed van de laatste tijd; 62% hiervan zegt
noodgedwongen maatregelen te hebben genomen of te gaan nemen. Op de vraag welke
klimaatomstandigheden zwaarder wegen, droogte of watersnood, geeft 40% aan meer
last van droogte te hebben en 37% heeft van beide te lijden; slechts 4,7% heeft
geen hinder. Dit betekent dat een groot deel van eigenaren op KBL het jaar rond
te lijden hebben van vormen van klimaatstress bij de instandhouding van zowel
hun rood als groen erfgoed.
Effecten watersnood
Door de watersnood van de afgelopen weken zijn kelders
ondergelopen, hebben te natte boomwortels extra te lijden van de vorst en is
schade gemeld aan jonge aanplant. Er is sprake van verzopen gras- en
(rozen-)perken, nog onduidelijke gevolgen voor historische stinzenflora,
omvallende bomen door hoog grondwater en windworp, afkalvende taluds en
ondergelopen parkeerterreinen met als gevolg parkeerproblemen voor bezoekers en
zelfs tijdelijke sluiting. Fluctuatie in het grondwaterpeil wordt regelmatig
opgemerkt als funest voor park en huis. Op een KBL is sprake van ernstige
verzakking van de kademuur. Al met al is er sprake van een flinke aanslag op
dit kwetsbare monumentale erfgoed.
Als oplossingen voor de watersnood wordt afwatering ingezet,
gepompt, zandzakken aangebracht, stuwen opengezet en of vindt overleg met het
waterschap plaats. Op veel KBL wordt over het vasthouden en het laten lopen van
water nagedacht. Op een plek zijn sensoren geplaatst om het waterpeil in de
gaten te houden en op veel plekken volgt men de peilborden op de voet al zijn
deze lang niet overal aanwezig/geplaatst.
In R&T februari gaan we in op de gevolgen, wensen en ondersteuning die nodig is voor de kastelen en buitenplaatsen. Dit wordt besproken met René Dessing, voorzitter
