Geplaatst op: 06-09-2019
Auteur: Ton Vermeulen
PleisureWorld NRIT

Toerisme verdient een ander beleid

Toerisme verdient een ander beleid
Vlnr: Marjolein Demmers raadslid Rli, Erik Jan van Kempen directeur-generaal BZK, Mona Keijzer staatssecretaris EZK, Jan Jaap de Graeff, voorzitter Rli Foto: Fred Ernst

De rijksoverheid moet veel meer de regie nemen op toerisme met daarbij aandacht voor economie, leefomgeving en samenleving. Gemeenten en provincies moeten samen met de sector regionale toeristische ontwikkelstrategieën opzetten met als doel een optimale balans tussen toerisme en de draagkracht van de leefomgeving. Alle stakeholders moeten bovendien veel pro-actiever gaan sturen op waardevol toerisme en er moet veel meer worden geïnvesteerd in een krachtige kennisinfrastructuur. Dat schrijft de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) in haar advies Waardevol toerisme, onze leefomgeving verdient het dat is aangeboden aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat.


Als de voorstellen van de Rli worden uitgevoerd, wordt voorkomen dat groei van toerisme Nederland ‘overkomt’ en daarmee schaadt en kan toerisme bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving voor bewoners, bezoekers en ondernemers.

Onvoldoende beleidsmatige aandacht voor toerisme


De Raad constateert dat de aandacht voor toerisme in het beleid van gemeenten, provincies en de rijksoverheid onvoldoende is om de groei van toerisme in ons land in de toekomst in goede banen te leiden. Het aantal toeristen in Nederland verdubbelde in de afgelopen tien jaar en zal ook de komende jaren exponentieel groeien. Met toerisme wordt inmiddels evenveel verdiend als in de bouw en ruim tweemaal zoveel als in de landbouw. Omdat het accent moet worden verlegd van een economische naar een samenlevingsbrede agenda voor toerisme, adviseert de raad om een ministeriële commissie Toerisme op te richten of het als extra opgave op te nemen in het Interbestuurlijk Programma (IBP).

Toerisme heeft een brede impact op de samenleving


Op dit moment is het toerismebeleid volgens de Rli nog vooral gericht op het vergroten van inkomsten. Maar toerisme is niet alleen een economisch belang, het heeft ook invloed op bereikbaarheid en op het gebruik van de openbare ruimte, vastgoed, natuur en milieu. Pas als een toename van toerisme leidt tot schade aan de leefomgeving of tot overlast voor bewoners, wordt nagedacht over het tegengaan hiervan. 


Figuur 1: Beoordeling effecten toerisme op leefomgeving en samenleving


Bron: Rli, advies waardevol toerisme


Vanwege de groei van het toerisme is een perspectiefwisseling in het beleid dringend noodzakelijk. Dit betekent dat de overheid samen met de sector en de samenleving moet anticiperen op toekomstige ontwikkelingen. Dat is nodig om een goede balans te vinden tussen enerzijds het economisch voordeel en anderzijds de draagkracht van de leefomgeving en het draagvlak onder bewoners.

Toeristische strategie voor alle regio’s


De raad beveelt aan om binnen twee jaar voor alle regio’s in Nederland een toeristische strategie op te stellen. Deze strategieën moeten naar het oordeel van de raad worden gebaseerd op een analyse van (toekomstige) druk en draagkracht én op de ambities van de regio. In zo’n strategie staat waar en wanneer uitbreiding van het toerisme wordt nagestreefd en welke voorzieningen daarvoor moeten worden gerealiseerd. Maar er staat ook in waar de te verwachten toename van toeristen onwenselijk is en met welke instrumenten het aantal toeristen kan worden beïnvloed, hoe zij beter kunnen worden gespreid, dan wel hoe overlast kan worden voorkomen. 


De rijksoverheid moet regio’s faciliteren door de inbreng van kennis en – waar nodig – de inzet van eigen instrumenten, zoals regelgeving (ten aanzien van het kunnen sturen op verhuurplatforms als Airbnb) en financiële middelen (bijvoorbeeld voor de aanleg van infrastructuur). De raad adviseert om voor elke regio één rijksvertegenwoordiger aan te wijzen, die waar nodig een helpende hand biedt en de inbreng vanuit de verschillende betrokken departementen verzorgt.

Grote omslag en capaciteitsuitbreiding bij het rijk noodzakelijk


Ook bij de rijksoverheid is een grote omslag noodzakelijk. De Rli pleit voor een rijksvisie op toerisme en een structurele vergroting van de beleidscapaciteit. Dat moet resulteren in een proactief beleid dat stuurt op een groei van toerisme in balans met economie, leefomgeving en samenleving. Daarbij kan toeristisch beleid niet langer exclusief samenvallen met economisch beleid. Er is verbinding nodig met relevante beleidsterreinen uit de leefomgeving: mobiliteit, vastgoed, openbare ruimte, natuur, erfgoed, milieu en leefbaarheid in wijken. De visie moet duidelijk maken hoe de doelen en instrumenten van al deze beleidsterreinen in samenhang gebruikt kunnen worden om proactief te sturen op de ontwikkeling van toerisme. Om het beleid te borgen moet een ministeriële commissie Toerisme worden opgericht of moet toerisme als als extra opgave worden opgenomen in het Interbestuurlijk Programma (IBP).

Bestaand instrumentarium beter inzetten


Nieuwe instrumenten om de ontwikkeling van het toerisme te kunnen sturen zijn niet nodig. De raad constateert namelijk dat bestuurders onvoldoende gebruik maken van bestaande instrumenten en geeft in het advies een menukaart van het bestaande instrumentarium, waaruit gekozen kan worden om negatieve gevolgen te beperken en nieuwe kansen te verzilveren. Bestemmingen kunnen sturen op het bezoek aan een bestemming, toegang en voorzieningengebruik ter plaatse, op het gedrag van bezoekers, op het vergroten of verkleinen van faciliteiten voor bezoekers en op compensatie voor bewoners. Tegelijkertijd constateert de raad dat het denken over de inzet van instrumenten om toeristische druk in balans te brengen met de draagkracht van de leefomgeving nog in de kinderschoenen staat en verder zou moeten worden ontwikkeld.


Figuur 2: Menukaart met sturingsmogelijkheden


Bron: Rli, Advies Waardevol toerisme

Bouwen aan een krachtige kennisinfrastructuur


De Rli is ronduit kritisch over de huidige kennisinfrastructuur. Er is kennis nodig over de manier waarop toerisme zich ontwikkelt, over de maatschappelijke betekenis van toerisme, over de exacte effecten op de leefomgeving en over de manier waarop sturingsinstrumenten werken. Doordat hierover nog onvoldoende bekend is, ontbreekt een fundament voor kwalitatief goede beleidsvorming en dreigen veel kansen te worden gemist en problemen te ontstaan. Bestaande kennisinstellingen als universiteiten, hogescholen, het Centre of Expertise, Leisure, Tourism & Hospitality (CELTH), het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) moeten een impuls krijgen, maar ook organisaties als het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) zullen moeten worden betrokken om tot een brede agenda te komen. Een herschikking van bestaande onderzoeksbudgetten is volgens de raad ontoereikend die adviseert om de beschikbare rijksmiddelen voor kennisontwikkeling en onderzoek naar toerisme structureel en substantieel te verhogen. Positief is het initiatief van NBTC, CELTH en CBS voor een Landelijke Data Alliantie (LDA) en een experimenteel ‘Data & Development Lab’ dat al in de voorgesteld ontwikkeling past. 


Meer lezen?

Het advies ven de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur kunt u hier downloaden. Vanmiddag verschijnt op het Kennisplatform van PleisureWorld NRIT een exclusief interview met raadslid Marjolein Demmers. 

Trefwoorden: beleid, toerisme, duurzaam toerisme. leefomgeving

||| Blogs |||

28/07/20
Waarom Pinterest voor bedrijven in toerisme & recreatie zo’n geweldig promotiemiddel is
Veel mensen denken bij Pinterest aan hobbyprojecten. Maar wist je dat 1 miljoen Nederlandse gebruikers op Pinterest zoeken naar inspiratie voor reizen en dagjes uit? Pinterest is dus bij uitstek geschikt voor bedrijven in toerisme & recreatie.
28/07/20
I am the greatest!
I am the greatest!
28/07/20 · Reis & vervoer · Vakanties · Marcel Baltus | Lees meer
Marcel Baltus wil met zijn blog de nieuwsredacties eens opschudden. Zij kiezen steevast voor de grote bedrijven als de reisbranche in de actualiteit staat. De vele duizenden kleine reisbedrijven krijgen geen aandacht terwijl zij het kloppend hart zijn van de branche.
14/07/20
Destinatiemarketing in coronatijd
Hoe werk je als DMO aan een toekomstbestendige positionering, ontwikkeling en zichtbaarheid van het toeristische product in je regio? Astrid Crum, directeur van Marketing Drenthe deelt graag haar inzichten.
30/06/20
De serieuze business achter prikbordjes
De serieuze business achter prikbordjes
30/06/20 · · Yvonne van den Nieuwenhuizen | Lees meer
Pinterest wordt in Nederland door bedrijven nauwelijks ingezet. Dat is jammer want je kunt er gratis meer dan 3,5 miljoen consumenten mee bereiken. Hoe? Dat lees je in het blog van Yvonne.
29/06/20
Oost west thuis best
Oost west thuis best
29/06/20 · Marketing · Vakanties · Marcel Baltus | Lees meer
Vrijwel iedereen boven de 40 jaar kan zich de volgende situatie heel goed voor de geest halen. Het i...

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

06/08/20
Stranden raken vol - té vol?
Midden in de zomervakantie en een aantal dagen tropische temperaturen, dat is een recept voor volle ...
06/08/20
Exclusief voor leden
Grotere bungalows bij Landal Heideheuvel versneld gebouwd
Corona is van invloed op de versnelde bouw van deze bungalows.
06/08/20
Plan voor teststraat corona in Schiphol
Donderdag 7 augustus houden premier Rutte en minister van gezondheidszaken De Jonge een persconferen...
06/08/20
Aantal vakantieplannen voor 2020 neemt verder af
In de voor Nederland belangrijke kernmarkten, neemt het aantal vakantieplannen af. Op dit moment wil minder dan 60 procent dit jaar op vakantie. Zij die wel boeken doen dat vaak last-minute. Een kwart van de mensen met vakantieplannen heeft nog steeds niet geboekt.
05/08/20
Drenkeling gevonden bij De Schatberg
In de zwemvijver bij Landal GreenParks De Schatberg is het lichaam gevonden van een drenkeling. Het ...
05/08/20
Stelling van Amsterdam maakt zich klaar voor Fort & Vrij
Van zaterdag 5 t/m zondag 13 september is Fort & Vrij!, met op 12 en 13 september ook het Open Monumenten Weekend. Het thema van Fort & Vrij! is dit jaar ‘Voel je vrij’.
05/08/20
Exclusief voor leden
Start campagne veilig 1,5 meter op de Heuvelrug
Met de overhandiging van de eerste folder aan directeur Piers de Jong van Bungalowpark ’t Eekhoornnest gaf de Soester wethouder Liesa van Aalst vanmorgen het startsein voor de Utrechtse campagne ‘1,5 meter #opdeheuvelrug’.
05/08/20
ANVR blij met uitbreiding SGR-garantie op reisvouchers
De garantie voor de SGR-vouchers wordt uitgebreid. Gisteren was ophef ontstaan omdat die vouchers alleen door SGR gedekt zijn als de boekingsdatum op of voor 16 maart lag. Dat criterium heeft SGR nu laten vallen. Daarnaast is de regeling met vier maanden verlengd tot 1 januari 2021.