Geplaatst op: 06-09-2019
Auteur: Ton Vermeulen
PleisureWorld NRIT

Toerisme verdient een ander beleid

Toerisme verdient een ander beleid
Vlnr: Marjolein Demmers raadslid Rli, Erik Jan van Kempen directeur-generaal BZK, Mona Keijzer staatssecretaris EZK, Jan Jaap de Graeff, voorzitter Rli Foto: Fred Ernst

De rijksoverheid moet veel meer de regie nemen op toerisme met daarbij aandacht voor economie, leefomgeving en samenleving. Gemeenten en provincies moeten samen met de sector regionale toeristische ontwikkelstrategieën opzetten met als doel een optimale balans tussen toerisme en de draagkracht van de leefomgeving. Alle stakeholders moeten bovendien veel pro-actiever gaan sturen op waardevol toerisme en er moet veel meer worden geïnvesteerd in een krachtige kennisinfrastructuur. Dat schrijft de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) in haar advies Waardevol toerisme, onze leefomgeving verdient het dat is aangeboden aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat.


Als de voorstellen van de Rli worden uitgevoerd, wordt voorkomen dat groei van toerisme Nederland ‘overkomt’ en daarmee schaadt en kan toerisme bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving voor bewoners, bezoekers en ondernemers.

Onvoldoende beleidsmatige aandacht voor toerisme


De Raad constateert dat de aandacht voor toerisme in het beleid van gemeenten, provincies en de rijksoverheid onvoldoende is om de groei van toerisme in ons land in de toekomst in goede banen te leiden. Het aantal toeristen in Nederland verdubbelde in de afgelopen tien jaar en zal ook de komende jaren exponentieel groeien. Met toerisme wordt inmiddels evenveel verdiend als in de bouw en ruim tweemaal zoveel als in de landbouw. Omdat het accent moet worden verlegd van een economische naar een samenlevingsbrede agenda voor toerisme, adviseert de raad om een ministeriële commissie Toerisme op te richten of het als extra opgave op te nemen in het Interbestuurlijk Programma (IBP).

Toerisme heeft een brede impact op de samenleving


Op dit moment is het toerismebeleid volgens de Rli nog vooral gericht op het vergroten van inkomsten. Maar toerisme is niet alleen een economisch belang, het heeft ook invloed op bereikbaarheid en op het gebruik van de openbare ruimte, vastgoed, natuur en milieu. Pas als een toename van toerisme leidt tot schade aan de leefomgeving of tot overlast voor bewoners, wordt nagedacht over het tegengaan hiervan. 


Figuur 1: Beoordeling effecten toerisme op leefomgeving en samenleving


Bron: Rli, advies waardevol toerisme


Vanwege de groei van het toerisme is een perspectiefwisseling in het beleid dringend noodzakelijk. Dit betekent dat de overheid samen met de sector en de samenleving moet anticiperen op toekomstige ontwikkelingen. Dat is nodig om een goede balans te vinden tussen enerzijds het economisch voordeel en anderzijds de draagkracht van de leefomgeving en het draagvlak onder bewoners.

Toeristische strategie voor alle regio’s


De raad beveelt aan om binnen twee jaar voor alle regio’s in Nederland een toeristische strategie op te stellen. Deze strategieën moeten naar het oordeel van de raad worden gebaseerd op een analyse van (toekomstige) druk en draagkracht én op de ambities van de regio. In zo’n strategie staat waar en wanneer uitbreiding van het toerisme wordt nagestreefd en welke voorzieningen daarvoor moeten worden gerealiseerd. Maar er staat ook in waar de te verwachten toename van toeristen onwenselijk is en met welke instrumenten het aantal toeristen kan worden beïnvloed, hoe zij beter kunnen worden gespreid, dan wel hoe overlast kan worden voorkomen. 


De rijksoverheid moet regio’s faciliteren door de inbreng van kennis en – waar nodig – de inzet van eigen instrumenten, zoals regelgeving (ten aanzien van het kunnen sturen op verhuurplatforms als Airbnb) en financiële middelen (bijvoorbeeld voor de aanleg van infrastructuur). De raad adviseert om voor elke regio één rijksvertegenwoordiger aan te wijzen, die waar nodig een helpende hand biedt en de inbreng vanuit de verschillende betrokken departementen verzorgt.

Grote omslag en capaciteitsuitbreiding bij het rijk noodzakelijk


Ook bij de rijksoverheid is een grote omslag noodzakelijk. De Rli pleit voor een rijksvisie op toerisme en een structurele vergroting van de beleidscapaciteit. Dat moet resulteren in een proactief beleid dat stuurt op een groei van toerisme in balans met economie, leefomgeving en samenleving. Daarbij kan toeristisch beleid niet langer exclusief samenvallen met economisch beleid. Er is verbinding nodig met relevante beleidsterreinen uit de leefomgeving: mobiliteit, vastgoed, openbare ruimte, natuur, erfgoed, milieu en leefbaarheid in wijken. De visie moet duidelijk maken hoe de doelen en instrumenten van al deze beleidsterreinen in samenhang gebruikt kunnen worden om proactief te sturen op de ontwikkeling van toerisme. Om het beleid te borgen moet een ministeriële commissie Toerisme worden opgericht of moet toerisme als als extra opgave worden opgenomen in het Interbestuurlijk Programma (IBP).

Bestaand instrumentarium beter inzetten


Nieuwe instrumenten om de ontwikkeling van het toerisme te kunnen sturen zijn niet nodig. De raad constateert namelijk dat bestuurders onvoldoende gebruik maken van bestaande instrumenten en geeft in het advies een menukaart van het bestaande instrumentarium, waaruit gekozen kan worden om negatieve gevolgen te beperken en nieuwe kansen te verzilveren. Bestemmingen kunnen sturen op het bezoek aan een bestemming, toegang en voorzieningengebruik ter plaatse, op het gedrag van bezoekers, op het vergroten of verkleinen van faciliteiten voor bezoekers en op compensatie voor bewoners. Tegelijkertijd constateert de raad dat het denken over de inzet van instrumenten om toeristische druk in balans te brengen met de draagkracht van de leefomgeving nog in de kinderschoenen staat en verder zou moeten worden ontwikkeld.


Figuur 2: Menukaart met sturingsmogelijkheden


Bron: Rli, Advies Waardevol toerisme

Bouwen aan een krachtige kennisinfrastructuur


De Rli is ronduit kritisch over de huidige kennisinfrastructuur. Er is kennis nodig over de manier waarop toerisme zich ontwikkelt, over de maatschappelijke betekenis van toerisme, over de exacte effecten op de leefomgeving en over de manier waarop sturingsinstrumenten werken. Doordat hierover nog onvoldoende bekend is, ontbreekt een fundament voor kwalitatief goede beleidsvorming en dreigen veel kansen te worden gemist en problemen te ontstaan. Bestaande kennisinstellingen als universiteiten, hogescholen, het Centre of Expertise, Leisure, Tourism & Hospitality (CELTH), het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) moeten een impuls krijgen, maar ook organisaties als het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) zullen moeten worden betrokken om tot een brede agenda te komen. Een herschikking van bestaande onderzoeksbudgetten is volgens de raad ontoereikend die adviseert om de beschikbare rijksmiddelen voor kennisontwikkeling en onderzoek naar toerisme structureel en substantieel te verhogen. Positief is het initiatief van NBTC, CELTH en CBS voor een Landelijke Data Alliantie (LDA) en een experimenteel ‘Data & Development Lab’ dat al in de voorgesteld ontwikkeling past. 


Meer lezen?

Het advies ven de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur kunt u hier downloaden. Vanmiddag verschijnt op het Kennisplatform van PleisureWorld NRIT een exclusief interview met raadslid Marjolein Demmers. 

Trefwoorden: beleid, toerisme, duurzaam toerisme. leefomgeving

||| Blogs |||

14/10/21
Varkens in nood op Lisboa Airport
Claustrofobie. Je vraag er niet om. Dat heb je, of niet. En fijn is het geenszins. Hele kleine liften? Ik neem de trap wel. Al is die 10 verdiepingen hoog. Grote mensenmassa’s? Ik vermijd ze liever. - Marcel Baltus komt terecht in terminal 2 van Lisbon Airport en krijgt veel waardering voor Schiphol.
16/07/21
Van duurzaam herstel naar  een duurzame sector
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) meldt (21 mei jl.) “wereldwijd 14 procent minder coronabesmettingen dan vorige week”. Het herstel van de gastvrijheidssector lijkt daarmee met de toenemende vaccinatiegraad ingezet. Maar of er ook daadwerkelijk sprake is van een duurzaam herstel, dat is maar de vraag ...
09/07/21
Dromomania
Wat een intens genot was het. De voortijdige uitschakeling van het Nederlands Elftal (nou ja, eigenl...
07/06/21
Bezint eer ge begint!
Bezint eer ge begint!
07/06/21 · Horeca · Guido Aerts | Lees meer
De laatste dertig jaar gaan we in oktober samen met vrienden een lang weekend naar een super leuk ho...
02/05/21
Pegasus of luchtfietserij?
Pegasus of luchtfietserij?
02/05/21 · Dagrecreatie · Thijs Vossen | Lees meer
Er zal in een ver verleden ongetwijfeld ooit een blog geschreven zijn met de titel: ‘De auto wordt...

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

15/10/21
Fletcher Hotels neemt twee hotels over op Rotterdam The Hague Airport
Fletcher Hotels heeft een overeenstemming bereikt over de overname van twee hotels op de luchthaven ...
15/10/21
Vier maanden Groninger bruggen Noord-Willemskanaal dicht
Alle Groninger bruggen over het Noord-Willemskanaal blijven vanaf maandag 18 oktober 2021 vier maanden dicht voor de recreatievaart. Dit komt door werkzaamheden op en rond het kanaal bij de Julianabrug. Voor de beroepsvaart worden de bruggen wel bediend maar dan met aangepaste tijden.
14/10/21
Provincie werkt mee aan mooie en veilige dijken op trajecten Salmsteke-Schoonhoven en Wijk bij Duurstede-Amerongen
Provincie Utrecht heeft als partner de plannen voor de ontwikkelingen op het dijktraject Salmsteke-S...
14/10/21
Exclusief voor leden
Jorrit Hendriks en Laurens Taekema richten platform Ecohuisje op
Op de website Ecohuisje.nl worden louter duurzame accommodaties getoond, van tiny house tot luxe vil...
14/10/21
Exclusief voor leden
Plaatsen valse reviews verboden vanaf 2022
De regels voor online reviews worden fors aangescherpt. “Er is online nog een wereld te winnen als het gaat om het volledig en duidelijk informeren van de consument," meldt minister Blok. Bij recreatie en reizen zijn reviews van groot belang omdat er onderwerpen in staan die een aanbieder niet of anders verwoord.
14/10/21
Verfijning van strategie nodig voor de internationale bezoekerseconomie
Albert Postma (NHL Stenden en betrokken bij kennisinstelling CELTH) mocht bij de Tourism Committtee van de OECD zijn visie geven over de strategieën voor de internationale bezoekerseconomie om uit het dal van de pandemie te klimmen. In Nederland lijkt alles weer richting de strategie ‘business as usual’ te gaan. Internationaal gezien lukt dat niet. De lage vaccinatiegraad is het spaak in het wiel voor de ontwikkeling. Hoe zet je dan wel de strategie op
14/10/21
Bijna 350000 bezoekers op de `kampeer & Caravan Jaarbeurs
Op zondagmiddag 9 oktober, 17 uur, klonk het eindsein van de van de Kampeer & Caravan Jaarbeurs,...
13/10/21
Limburg haakt aan op 10.000 km hike Liberation Route
Limburg is volop bezig met de voorbereidingen voor de Liberation Route Europe Hiking Trail, melden de DMO's in Limburg. Mede dankzij een bijdrage van het vfonds, Provincie Limburg en alle Limburgse gemeenten wordt Limburg onderdeel van deze bekende internationale wandelroute. Deze route van maar liefst 10.000 kilometer neemt de wandelaar mee van Londen naar Berlijn in het spoor van de geallieerden tijdens ‘43-‘45.