Kastelen zuchten onder klimaatstress

Kastelen slaan alarm over een teveel aan water dat onder meer voor schade zorgt.

Heb jij in je regio een kasteel waar je mee samenwerkt? Kastelen hebben het lastig op dit moment en dat komt door overvloedig water. Klimaatstress heerst blijkt uit een kort onderzoek. Zo erg dat enkele kastelen hun poorten moesten sluiten voor bezoek.

In samenwerking met de Vereniging Particulier Historische Buitenplaatsen (VPHB) en het Gilde van Tuinbazen, hield sKBL een flitsenquête onder ca. 250 eigenaren en beheerders van kastelen, historische buitenplaatsen en landgoederen (KBL). Reden is de enorme waterhoeveelheid die vele KBL in de afgelopen tijd te verwerken kregen, met overlast, schade en tijdelijke sluiting tot gevolg. Doel was het inventariseren van omstandigheden en problemen onder deze groep monumentenbewaarders. De belangrijkste conclusies uit dit flitsonderzoek op een rij.

Klimaatstress bij KBL

Van de 90 respondenten (36%) zegt 70% te hebben geleden onder de extreme watertoevloed van de laatste tijd; 62% hiervan zegt noodgedwongen maatregelen te hebben genomen of te gaan nemen. Op de vraag welke klimaatomstandigheden zwaarder wegen, droogte of watersnood, geeft 40% aan meer last van droogte te hebben en 37% heeft van beide te lijden; slechts 4,7% heeft geen hinder. Dit betekent dat een groot deel van eigenaren op KBL het jaar rond te lijden hebben van vormen van klimaatstress bij de instandhouding van zowel hun rood als groen erfgoed.

Effecten watersnood

Door de watersnood van de afgelopen weken zijn kelders ondergelopen, hebben te natte boomwortels extra te lijden van de vorst en is schade gemeld aan jonge aanplant. Er is sprake van verzopen gras- en (rozen-)perken, nog onduidelijke gevolgen voor historische stinzenflora, omvallende bomen door hoog grondwater en windworp, afkalvende taluds en ondergelopen parkeerterreinen met als gevolg parkeerproblemen voor bezoekers en zelfs tijdelijke sluiting. Fluctuatie in het grondwaterpeil wordt regelmatig opgemerkt als funest voor park en huis. Op een KBL is sprake van ernstige verzakking van de kademuur. Al met al is er sprake van een flinke aanslag op dit kwetsbare monumentale erfgoed.

Als oplossingen voor de watersnood wordt afwatering ingezet, gepompt, zandzakken aangebracht, stuwen opengezet en of vindt overleg met het waterschap plaats. Op veel KBL wordt over het vasthouden en het laten lopen van water nagedacht. Op een plek zijn sensoren geplaatst om het waterpeil in de gaten te houden en op veel plekken volgt men de peilborden op de voet al zijn deze lang niet overal aanwezig/geplaatst.

In R&T februari gaan we in op de gevolgen, wensen en ondersteuning die nodig is voor de kastelen en buitenplaatsen. Dit wordt besproken met René Dessing, voorzitter sKBL.