Fietsorganisaties presenteren Top 10 Recreatief Fietsen

Vier landelijke fietsorganisaties presenteerden onlangs in de aanloop naar de verkiezingen van de Provinciale Staten in maart 2023 de Top 10 Recreatief Fietsen. Doel is met een goede fietsinfrastructuur bij te dragen aan de grote opgaven waar we voor staan met gezondheid, klimaat en kwaliteit van de leefomgeving. Een van de opstellers van de top 10 is de Stichting Landelijk Fietsplatform, het kennis- en coördinatiepunt recreatief fietsen.

Peter Bekkering en Ton Vermeulen
Foto’s: Fietsplatform / Onabike

Marina van Dijk is woordvoerder van het Landelijk Fietsplatform. Het platform is ervan overtuigd dat je Nederland het mooiste beleeft vanaf de fiets. Om dat te bereiken ontplooit het platform verschillende initiatieven: "Dat doen we gevraagd en ongevraagd om kennis te delen en belangen te behartigen. We zijn hét aanspreek- en kennispunt op het gebied van recreatief fietsen door onderzoek te doen. Een mooi voorbeeld daarvan is het terugkerende Fietsvakantieonderzoek. En niet te vergeten door promotie en voorlichting te geven over fietsen, zo ook via ons consumentenportal, www.nederlandfietsland.nl, waar we allerlei routes aanbieden. Zoals de Langeafstand Fietsroutes (de LF-routes), die met name gericht zijn op fietsvakantiegangers.”

Top 10 Recreatief Fietsen

Een initiatief van het Landelijk Fietsplatform is de Top 10 Recreatief Fietsen met aanbevelingen voor de provincies voor beleid en investeringen. De Top 10 speelt in op de Provinciale Verkiezingen van 15 maart 2023. Van Dijk legt uit waarom de Top 10 is uitgebracht: "Fietspaden worden vaak als vanzelfsprekend gezien, maar dat zijn ze niet. Bovendien zien we dat het steeds drukker wordt op de fietspaden.” Dat heeft verschillende oorzaken volgens Van Dijk: "Mensen kunnen door de komst van de E-bike langere afstanden afleggen en tot op hogere leeftijd blijven fietsen. Daarnaast zien we een grotere diversiteit op fietspaden: ‘gewone’ fietsen, E-bikes, gravelfietsen. Ook fietsen we harder en zijn de snelheidsverschillen soms groot. Kortom: een grotere diversiteit in fietsen, in fietsers en in doelen. Dat alles vraagt om nieuwe inzichten en nieuwe maatregelen.”

"Dat alles vraagt om nieuwe inzichten en nieuwe maatregelen”

Een van de oplossingen is om de fietspaden te verbreden, het liefst conform de richtlijnen van het CROW. Het is echter niet altijd de oplossing, benadrukt Van Dijk: "Soms gaat het ook om de kwaliteit van het fietspad. Een mooi schelpenpad in een natuurgebied kan bijvoorbeeld een belangrijke bijdrage leveren aan de beleving. Daarom pleiten we er zeker niet voor om overal meer fietspaden met asfalt en beton aan te leggen.”

Drukteanalyse

Het Landelijk Fietsplatform vindt het belangrijk dat geanalyseerd wordt waarom het op een bepaald fietspad druk is. "Het kan bijvoorbeeld zijn dat er te weinig fietspaden zijn in de omgeving. In zo’n geval moet je kijken waar schakels missen.” Een andere oorzaak kan de informatievoorziening zijn: "Als mensen het bestaan van bepaalde fietspaden niet weten liggen er misschien wel paden die ongebruikt blijven.” Ook de voorzieningen zelf kunnen bepalend zijn. "We zien dat er bij sommige fietspaden veel voorzieningen aanwezig zijn en bij andere fietspaden aanmerkelijk minder.”

Het Landelijk Fietsplatform richt zich bewust op de provincies en niet op de gemeenten. "Als je het via de gemeenten gaat regelen gaan alle gemeenten dat anders doen en krijg je barrièrevorming voor de fietser omdat die de dupe wordt van allerlei beleidshokjes. Daarom pleiten we ervoor dat provincies richtlijnen voor fietspaden vastleggen in provinciale omgevingsvisies. Daarbij gaat het om het fietspad zelf maar ook om de omgeving van het fietspad. Zo zie je soms dat een fietspad wordt aangelegd naast een N-weg. Dat is natuurlijk niet erg aantrekkelijk. Het is misschien wel de snelste route, maar onderzoek heeft aangetoond dat fietsers best bereid zijn om om te fietsen als de omgeving aantrekkelijker is.”

Samenwerking

De Top 10 is opgesteld door de Stichting Landelijk Fietsplatform, de ANWB, de Fietsersbond en de Nederlandse Toer Fiets Unie (NTFU). Daarbij richt de Fietsersbond zich meer op de utilitaire fietser, de NTFU op de sportieve fietser en het Landelijk Fietsplatform op de recreatieve fietser. Hoewel elke instelling zijn eigen doelgroep heeft, proberen ze goed samen te werken. Van Dijk: "Dat komt omdat er ook een aantal overkoepelende belangen in zit.” En die zijn soms verrassend. "Neem de doorfietsroutes. Die zijn vooral gericht op utilitair gebruik. Een mooi voorbeeld is de route Arnhem-Nijmegen, bedoeld om mensen zo snel mogelijk van hun woonplaats naar het werk te krijgen. Het blijkt echter dat die fietspaden in het weekeind drukker bezocht zijn dan door de week omdat mensen in de stad ze gebruiken om zo snel mogelijk bij het landelijk gebied te komen om daar te fietsen. Zo’n constatering vraagt vervolgens wel om integraal denken en waar nodig aanpassingen.”

"Mensen worden in zo’n stad ook gelukkiger. Helemaal als het landelijk gebied goed per fiets te bereiken is”

Van Dijk kan niet de omvang aangeven van de investeringen die hiermee gemoeid zijn. Wel wijst ze erop dat investeringen in fietsen en fietspaden zich meermaals uitbetalen: "Dan heb ik het over gezondheid. Als we met zijn allen langer blijven fietsen blijven we gezonder. Ook voor de leefbaarheid van een stad is het belangrijk. Het is bekend dat als je die inricht voor het fietsen dat dit heel goed is voor de leefkwaliteit van een stad.” En dat niet alleen: "Mensen worden in zo’n stad ook gelukkiger. Helemaal als het landelijk gebied goed per fiets te bereiken is.”

Vastleggen

Om te voorkomen dat twaalf provincies allemaal zelf hierbij het wiel gaan uitvinden, vindt Van Dijk het belangrijk dat de richtlijnen worden vastgelegd: "Daarbij heb ik het over zaken als voorzieningen en de aantrekkelijkheid van de omgeving. Zodat er een plan met richtlijnen is wanneer ergens een gebied ontwikkeld wordt.”

Een eerste mijlpaal om te meten of de Top 10 een succes is, is voor Van Dijk wanneer de punten zijn terug te vinden in de verkiezingsprogramma’s voor de verkiezingen van de Provinciale Staten komend voorjaar. "Daarna gaat het erom dat het ook in uitvoering wordt gebracht. Dat betekent eerst dat het wordt vastgelegd in plannen en in omgevingsbeleid. En uiteindelijk dat we de uitvoering in het veld terug gaan zien.”

Quick wins

Van Dijk ziet wel een aantal punten waar snel winst is te behalen omdat het gemakkelijk te realiseren is. "Bijvoorbeeld door bepaalde binnenwegen in het landelijk gebied verkeersluw te maken. Andere quick wins zijn het op die wegen wegnemen van paaltjes of het oplossen van kruisingen met auto’s door het aanleggen van tunnels of bruggen. Daardoor voorkom je ook ongelukken, een aspect waarover ik me zorgen maak.” Volgens Van Dijk is het mede omdat er grote woningbouwopgaves aan zitten te komen met nog meer huizen in het stedelijk gebied. Het is belangrijk dat beleidsmakers zich hiervan bewust zijn. "De mensen die daar komen te wonen, willen namelijk ook kunnen genieten van het landelijk gebied.” Ze noemt daarbij nog een aandachtspunt: "Zorg ervoor dat we niet met zijn allen naar hetzelfde natuurgebied gaan. Daarom is het belangrijk dat recreatieve bestemmingen goed en aantrekkelijk bereikbaar zijn per fiets, waaronder goede stad-landverbindingen zodat die mensen ook dicht bij huis de mogelijkheid hebben om een mooi rondje te fietsen.”