15 Zeeuwse ondernemers aan de slag met circulair bouwen

Samen met HISWA RECRON, HZ Kenniscentrum Kusttoerisme en Provincie Zeeland voerde Impuls Zeeland afgelopen jaren het project ‘Circulair Beleven’ uit. Met het project konden ondernemers kennis maken met de principes van circulair bouwen. Vijftien ondernemers kregen een voucher om met een extern adviseur de mogelijkheden van circulair bouwen te onderzoeken. En met resultaat. In totaal brengt het project, naast nieuwe kennis bij ondernemers, een vervolginvestering van ruim 24 miljoen.

Jo-Annes de Bat, gedeputeerde Provincie Zeeland: "Het enthousiasme waarmee de Zeeuwse ondernemers aan de slag zijn gegaan om de slag naar circulair bouwen te maken is mooi om te zien. De opdrachten van de ondernemers hebben ervoor gezorgd dat ontwerpbureaus en toeleveranciers circulair ontwerpen en bouwen als mogelijkheid hebben verkend en hier (meer) ervaring mee hebben opgedaan. In de toekomst gaat ook de gast ervaren wat circulair bouwen is als ze bij de bedrijven op vakantie zijn. Zo draagt dit project breed bij aan de ontwikkeling van de circulaire beleving in Zeeland.” De Bat roept de toeristische ondernemers op om met meer circulaire projecten te komen.

Van accommodatie tot wellness

Trends volgen elkaar extreem snel op in de recreatiebranche. Dit maakt circulair bouwen voor deze sector extra interessant. Maar kennis over circulair bouwen ontbrak. Ondernemers gaven aan behoefte te hebben aan advies over de ontwikkeling en het ontwerp van een circulaire accommodatie. Binnen het project zijn diverse vraagstukken aangepakt, zoals de circulaire bouw van een sanitaire voorziening, verschillende vormen van verblijfsaccommodaties, een zwembad of wellness gebouw. We pakken daarbij twee voorbeelden. Onder meer vakantiepark de Meerpaal wilde een demontabel zwembad ontwikkelen.

Rosa van Roosendaal, vakantiepark de Meerpaal

"Het bouwen van een zwembad staat al een tijdje op onze verlanglijst. In 2030 willen we het hele vakantiepark CO2 neutraal laten draaien. Daarom willen we het zwembad zo bouwen dat deze te demonteren is en gemaakt is met materialen die het milieu niet te veel belasten. Met de voucher hebben we expertise ingekocht voor de ontwikkeling van een plan en om onderzoek te doen naar de mogelijkheden van circulair bouwen voor ons gebouw.”

"De vervolginvestering van ruim 24 miljoen laat duidelijk zien dat de Zeeuwse recreatiesector zich aanpast naar de toekomst"

Adviezen en kennis als resultaat

Uiteindelijk leverden de ondersteuningstrajecten adviezen op over ontwerp, materialisatie, landschappelijke inpassing en de realisatie. Naast het vouchertraject ging het project ook over de uitwisseling van kennis en inspiratie. Zo zijn er diverse excursies en inspiratiebijeenkomsten georganiseerd waarbij ondernemers kennis maakten met landelijke én Zeeuwse circulaire projecten. Deelnemende ondernemers gaven aan veel geleerd te hebben over bouwmaterialen, natuur inclusief recreëren en mogelijkheden tot hergebruik.  

Een aantal ondernemers uit het project hebben inmiddels hun circulaire gebouw al gerealiseerd of zijn daar momenteel mee bezig. De totale vervolginvestering van het project Circulair Beleven bedraagt ruim 24 miljoen met investeringen variërend tussen de 10.000 en 10 miljoen euro per bedrijf. Dick ten Voorde, directeur Impuls Zeeland: "We hebben ondernemers niet alleen kennis laten maken met circulair bouwen, maar hen ook aangezet tot actie. De vervolginvestering van ruim 24 miljoen laat duidelijk zien dat de Zeeuwse recreatiesector zich aanpast aan de toekomst.”

Nationaal en Europees kader

Zeeland is met deze stappen verder dan de rest van de Nederlandse toeristische industrie. Voor Nederland geldt als ambitie dat in 2050 de circulaire economie wordt bereikt. Dat is nog niet eenvoudig maar steeds meer b-to-b producten worden aangeboden als dienst. Daarbij koop of huur je het product en aan het einde van de afgesproken cyclus wordt het product door de producent weer terug genomen en gerecycled tot een nieuw product. In recycling is Nederland een kampioen blijkt uit cijfers van PBL. Nu wordt recyclebaar afval soms nog verbrand, of in een uiterste geval gestort, daar wil het kabinet in 2050 helemaal vanaf. Minder wegwerpcultuur en meer hergebruiken: van shampooflessen, bureaustoelen tot oude treinen. Dit kan door onder andere producten slimmer te ontwerpen, recyclen en hergebruiken. Dat doel heeft Nederland gesteld om milieuvervuiling en CO2 uitstoot te voorkomen. Om de voortgang in de gaten te houden, onderzoekt het PBL om het jaar hoe we er voorstaan, vergelijkbaar met het klimaat. Nederland is het eerste land dat op zo’n manier de hele circulaire economie in kaart heeft gebracht om gericht de volgende stappen te kunnen zetten.

Basis is gelegd

Minister Van Veldhoven is trots op de basis die is gelegd en de resultaten van de afgelopen jaren. Het verbranden van afval is ontmoedigd en het recyclen en hergebruiken van grondstoffen als plastic, matrassen en textiel loont dankzij verschillende maatregelen en nieuwe wetgeving. Denk aan statiegeld op flessen, de producentenverantwoordelijkheid voor verpakkingen en matrassen, afspraken met koplopers in de Plastic Pacts en de Denim Deal. Tegelijkertijd gebruiken we alles bij elkaar meer grondstoffen, wat betekent dat de overgang naar een circulaire economie alleen maar urgenter wordt. Van Veldhoven vindt dat de weg naar 2050 vraagt om meer normeren en belonen. Een logische stap voor een volgend kabinet zou dan ook een circulaire economiewet kunnen zijn, naar voorbeeld van de klimaatwet. Met daarin bijvoorbeeld een beloning voor CO2 besparing of een verplicht percentage gerecycled materiaal in producten, in lijn met Europese ambities. Van Veldhoven: "Circulair moet lonen. We willen ondernemers in het proces naar 2050 toe perspectief bieden, de markt zekerheid geven en innovaties stimuleren. Tegelijkertijd moeten we de circulaire economie voor mensen makkelijker en aantrekkelijker maken.”

"Van Veldhoven: "Circulair moet lonen. "

Cruciaal: ontwerpfase

Op Europees niveau werd in kaart gebracht wat nu het grootste struikelblok is om over te stappen naar de circulaire economie. Dat zal zeker herkenbaar zijn voor de toeristische bedrijven in Zeeland die circulaire accommodaties en andere toepassingen bedachten. De impact van producten op ons milieu wordt voor 80% bepaald in de ontwerpfase. Naar verwachting verdubbelt het wereldwijde verbruik van grondstoffen in de komende veertig jaar. De hoeveelheid afval die per jaar geproduceerd wordt zal met 70% zijn toegenomen tegen 2050. Daarnaast is de helft van alle uitstoot van broeikasgassen en meer dan 90% van het verlies van biodiversiteit en waterschaarste afkomstig van het winnen en verwerken van grondstoffen.