Inge Hermann: "Conferentie Connecting the Dots is een appél op het voortbestaan van de sector"
Ethiek en wereldburgerschap zijn beslist geen een ver-van-ons-bed-show
De voorzitter van deze conferentie is Inge Hermann, associate lector
Ethiek & Toerisme van Hogeschool Saxion. In een openhartig interview legt
ze uit waarom ethiek en wereldburgerschap ook voor het toeristisch
bedrijfsleven van essentieel belang is. En niet in de laatste plaats omdat er
in toenemende mate een vergrootglas op de sector ligt en we ons zullen moeten
voorbereiden op lastige vragen vanuit de maatschappij.
Waarom organiseren jullie dit congres?
"Als je kijkt naar de huidige ontwikkelingen in de wereld, en specifiek
in de toeristische sector, is het hoog tijd dat we met elkaar de dialoog
starten over toerisme, ethiek en wereldburgerschap waarbij we verder willen
gaan dan de bekendere thema’s als duurzaam toerisme, ecotoerisme of
community-based toerisme. Niet dat deze vormen van toerisme geen waarde hebben
als niches, maar het is niet de bedoeling van deze conferentie om ons af te
vragen wat we daarmee bedoelen. Op het congres gaan we dieper in op waarden en
normen die we graag terug willen zien bij alle vormen, activiteiten en
betrokkenen in toerisme. Hoe gaan we met elkaar om, hoe respecteren we de ander,
hoe staan we open voor interacties met anderen, wat doet reizen met je en hoe
kunnen we door middel van reizen de vooroordelen die we over elkaar hebben
verminderen? Die vragen staan onder andere centraal op deze conferentie.”
|
"In toerisme zie je veel situaties waar je jezelf kunt afvragen of jouw aanwezigheid en gedrag positieve bijdrage leveren aan de gemeenschap en de omgeving." Inge Hermann |
Ethiek is wel een bekend thema in toerisme maar wereldburgerschap niet. Wat bedoelen jullie daarmee?
"Wereldburgerschap gaat over hoe je jezelf verhoudt tot de ander en de omgeving. In toerisme zie je veel situaties waar je jezelf kunt afvragen of jouw aanwezigheid en gedrag positieve bijdrage leveren aan de gemeenschap en de omgeving. Vaak wordt het argument gebruikt dat toerisme je als persoon veranderd en je anders gaat kijken naar de wereld en andere culturen. Maar dat gaat altijd over de zienswijze van de toerist en niet over de impact die jij als toerist hebt op de hostcommunity. Is het misschien niet te positief en eenzijdig ingestoken als we praten over het nemen van verantwoordelijkheid als wereldburger? Want over welke veranderingen hebben we het eigenlijk, en hoe kunnen we onszelf hierin reflectiever opstellen?”
Dat is wel een beetje gratuit antwoord, moeten we ons toch niet wat terughoudender opstellen?
"Er mag best wat meer reflectie komen op ons eigen reisgedrag. Waarom moet het, als voorbeeld, nodig zijn dat je op donderdagavond kunt beslissen dat je vrijdagavond een weekendje naar Milaan wilt? Wat is de toegevoegde waarde van 48 uur in Milaan? Wat ga je daar doen wat je niet in Amsterdam of zelfs in je eigen stad kunt doen? Daarmee wil ik de city trips als toeristische activiteit niet veroordelen, maar deze vorm van 'in-en-uitstappen' in bepaalde culturen draagt volgens mij niet bij aan ons ethisch bewustzijn en wereldburgerschap. Dat is enkel het consumeren van bepaalde plekken, en zal op lange termijn resulteren in een negatieve ontwikkeling voor alle partijen. Snel even aftikken wat er in de Lonely Planet of Tripadvisor staat remt ook spontane ontmoetingen met de ander en de omgeving en levert op de lange termijn geen voldaan gevoel op. In tegendeel, ik denk dat we er uiteindelijk juist onrustiger van worden. De behoefte om alles mee te maken, en wel right here, right now, houdt ons tegen om bewust andere culturen en plekken te ervaren en hierop te reflecteren. Met andere woorden, stil te durven staan terwijl het leven in een steeds hogere snelheid voorbij lijkt te denderen.”
Moeten we ons als branche dan niet de vraag stellen of al dat toerisme eigenlijk wel moet? Is dat ook een fundamentele vraag die jullie op het congres stellen?
"Dat is een lastig vraagstuk. De oplossing dat we plekken moeilijker
bereikbaar moeten maken voor een grote groep mensen wordt inderdaad soms
geopperd als een passend alternatief op het toenemend aantal toeristen. Maar op
basis van welke criteria bepaal je dat iemand wel of niet mag reizen? Dat is
niet zo eenvoudig. En reizen heeft ook veel mooie elementen in zich; het biedt
bijvoorbeeld, letterlijk en figuurlijk, een afstand met thuis, een kennismaking
met andere culturen, een andere kijk op de wereld. Ik denk dat als reizen niet
meer mogelijk is - en die voorbeelden zien we ook - je wereldbeeld steeds
nauwer en vervormder wordt. Als je kijkt wat er op dit moment in Turkije
gebeurd of je kijkt naar Amerika. Toch allemaal redelijk ontwikkelde landen
zich steeds meer naar binnen richten en reizen verlagen tot een politiek
instrument."
De congreslocatie, Saxion Apeldoorn
Het is een wetenschappelijk congres, wat heeft het werkveld daar te zoeken?
"Op maandagavond, tijdens de openingsceremonie hebben we het toeristisch werkveld in Nederland uitgenodigd zodat zij met wetenschappers die de hele conferentie bijwonen, in gesprek kunnen gaan over thematieken die ze tegenkomen in hun eigen dagelijkse werkveldsituaties. Op dinsdag en woensdag is het echt een wetenschappelijk congres maar we hebben dat wel toegankelijk gemaakt voor niet wetenschappers. Zo hebben we ook documentairemakers als sprekers uitgenodigd en hebben we artistieker en vrijer onderzoek in de vorm van stellages of posters op het congres.”
|
"Waardecreatie op andere vormen van kapitaal, zoals natuurlijk of sociaal kapitaal, óf waardecreatie voor anderen, moet een veel belangrijke plaats in gaan nemen binnen de toeristische sector." Inge Hermann |
Waarom is deze conferentie voor het toeristisch bedrijfsleven belangrijk?
"Het is belangrijk voor het toeristisch werkveld zich te realiseren dat er meer is dan een economische gewin waarbij alles efficiënt moet zijn, iets moet opleveren. We lopen zo het risico om toerisme te reduceren tot middelen in plaats van doelen. Gelukkig zie je ook een tegenbeweging door de opkomst van nieuwe economieën als de sharing of generosity economy. Wat we daarmee bedoelen, is overigens nog niet altijd duidelijk, maar het is wel een eerste stap naar een bewustwording over andere waarden voor organisaties. Waardecreatie op andere vormen van kapitaal, zoals natuurlijk of sociaal kapitaal, óf waardecreatie voor anderen, moet een veel belangrijke plaats in gaan nemen binnen de toeristische sector. Dat het hier een wereldwijde verandering in bedrijfsvoering betreft laten bedrijven als Philips, die als missie heeft om 3 miljard levens te redden en op kwartaalbasis het aantal 'lives improved' meet, of DSM die zijn producten bijvoorbeeld in een niet-duurzame en duurzame categorie indeelt en zo de impact van de producten meet, zien. Door andere waarden te laten gelden en de samenwerking op te zoeken heeft een organisatie meer redenen van bestaan dan alleen geld te maken. Als je dat beseft, dan zijn begrippen als ethiek en wereldburgerschap ineens niet zo vreemd meer. De winst is ineens veel groter omdat er meer delen aan toegevoegd zijn.”
Toch zie ik niet echt een stok achter de deur om je verantwoordelijker op te stellen?
"Dat zie je verkeerd. In de nieuwe EU-richtlijnen is
ketenverantwoordelijkheid een belangrijk uitgangspunt waar iedere speler in de
toeristische keten de verantwoordelijkheid heeft over alle activiteiten in de
keten. Neem bijvoorbeeld sextoerisme of uitbuiting van lokale medewerkers in
hotels. Waar voorheen een touroperator in Nederland kon zeggen ‘ik wist van
niets, dus kan daar ook geen verantwoordelijkheid voor nemen’, zal dit door de
EU-richtlijnen veranderen. De gedachte hierachter is dus dat door
ketenverantwoordelijk toeristische organisaties ook geïntegreerd gaan denken en
meer gaan samenwerken. Zo kan een organisatie op termijn betere beslissingen
nemen die leiden tot de gewenste impact.”
Is er wel een urgentie voor het onderwerp?
"We zijn wereldwijd de grootste sector en ik vind dat we echt serieus naar dergelijke onderwerpen moeten kijken. Dat toerisme hoe groot het ook is, niet alleen maar gaat om het verplaatsen van mensen uit puur economische belangen en we de wereld consumeren als één groot pretpark. Maar dat we echt een verantwoordelijkheid nemen in termen van reflectie en elkaar leren begrijpen en dat juist toerisme daarvoor een mooi vehikel kan zijn. We moeten daar wel mee aan de slag en het economische en ethische minder los zien van elkaar.”
|
"Ethiek en wereldburgerschap zijn geen luxe of individuele keuzes voor de sector of een supplementair thema dat je af en toe ter sprake brengt. Nee, het is een appél op het bestaan en voortbestaan van de sector en de voorbeeldfunctie die we als sector hebben." Inge Hermann |
Hoe haal je de ondernemer over?
"Ik besef me dat we van ver moeten komen om een ondernemer te laten beseffen dat ethiek niet een abstract iets is maar eigenlijk al in de alledaagse praktijk verweven zit. Zodra een organisatie ziet dat ethiek bij hem op de werkvloer al helemaal geïntegreerd is, gaan ze zich realiseren dat ethiek helemaal niet iets engs is of de dagelijkse gang van zaken gaat belemmeren of de omzetten gaat verminderen of toeristen gaat wegjagen.”
En hoe trek je de branche over de streep?
"Ethiek en wereldburgerschap zijn geen luxe of individuele keuzes voor de sector of een supplementair thema dat je af en toe ter sprake brengt. Nee, het is een appél op het bestaan en voortbestaan van de sector en de voorbeeldfunctie die we als sector hebben. Alleen al door de omvang die we hebben. Er ligt echt een vergrootglas op ons en dat moeten we wel serieus nemen.”
Over Connecting the Dots Connecting the Dots wordt georganiseerd door Saxion University of Applied Sciences, NHTV Breda University of Applied Sciences en Wageningen University & Research van 3 t/m 6 juli in Apeldoorn. |
Aanmelden openingsreceptie
De openingsreceptie op maandag 3 juli van 17:00 tot 21:00 is speciaal gericht op het toeristische werkveld. Tijdens de receptie verzorgen Frank Oostdam (ANVR), Ruud Welten (Saxion) en Paul Peeters (NHTV Breda) inspirerende presentaties. Na afloop is er een netwerkborrel. Wilt u deelnemen aan de openingsreceptie van de conferentie? Ga naar het aanmeldformulier.
