Geplaatst op: 06-03-2013
Auteur: Ger Pepels

Social Innovation

Social Innovation

Tijdens de tweede Social Innovation Network Meetup in Pakhuis Willem de Zwijger in Amsterdam kreeg Jan Rotmans, hoogleraar Transitiemanagement, ruim de vloer om de ‘leaders in change’ toe te spreken. Het enthousiasme voor zijn verhaal was bijzonder groot. Ook de deelnemers aan het Toerisme & Vrijetijdscongres hebben Rotmans mogen beleven. Zijn kritische analyse van de stand van zaken en de boodschap zijn in het vrijetijds- en toeristische werkveld duidelijk harder aangekomen.

Het moet anders, het kan anders. Rotmans geeft aan dat innovaties tegelijk technologische, business- en sociale dimensies hebben. Zijn voorbeelden hebben echter vaak een sterk technologisch karakter: bouwen op water (meebewegen in plaats van bestrijden) of draaibare gevels voor gebouwen (tegelijkertijd zonnepanelen, groenvoorziening en zonnescherm). Ook lijken ze vooral te anticiperen op de ecologische uitdagingen.


Fundamentele transities kennen ruime pre- en postveranderperiodes (25 jaar). De sociale dimensie lijkt van grote invloed te zijn op de richting en het tempo van de verandering. Daar waar de verandering van waarden ertoe leidt dat het gedrag uiteindelijk wijzigt, blijkt de techniek mee te bewegen.


De trage verandering van de waarden en het daaruit voortvloeiende gedrag van de burger worden gepresenteerd als de grote belemmeringen voor de veranderingen in de toeristische en vrijetijdssector. De bal wordt expliciet bij de consument gelegd: deze is verslaafd aan vakanties en heeft weinig besef van de immense gevolgen van bijvoorbeeld vliegvakanties.


Zo’n analyse brengt grote risico’s voor de sector zelf met zich mee, en dan doel ik niet alleen op het dreigende verlies van de ‘license to operate’. De verhoudingen in onze welvaartsstaat tussen overheid, markt en civil society, als breder kader voor ‘social innovation’, maken in deze transitiefase ingrijpende veranderingen door. Tendensen als waardering van maatschappelijk rendement, duurzame waardecreatie en samenredzaamheid leiden al tot veranderende structuren, zoals het belang van netwerken, horizontale samenwerking, decentralisatie en de versterking van gemeenschappen. Er is al duidelijk sprake van meer dan alleen ‘weak signals’. De sturing van de maatschappelijke processen ondergaat een fundamentele verandering: adaptief opereren in een complexe omgeving, sturen in netwerken, initiatieven die ‘onder de radar’ door gaan. Als deze veranderingen zich elders in de maatschappij voordoen, dient ook de vrijetijds- en toeristische sector hier rekening mee te houden.


De verandering in het vrijetijds- en toeristische gedrag kan op een gegeven moment ingrijpend versnellen. Zoals genoegzaam bekend, maken de digitale media het mogelijk dat zo’n moment onverwacht getriggerd wordt en aanleiding kan geven tot een relatief snelle verschuiving in de keuzes van de vrijetijdsbesteder. Met alle gevolgen van dien: kan de sector op zo’n moment wel volgen?


De ‘leaders of change’ in de vrijetijds- en toeristische sector verkennen de mogelijkheden. Deze sector kan bij uitstek bijdragen aan de vernieuwing van de condities voor de bijdrage aan een waardengedreven, duurzame samenleving. Zoals het STIRR-congres Nederland Leisure Port leerde: het bruist ook van de initiatieven waarin verkend wordt hoe civil society, markt en overheid in nieuwe onderlinge verhoudingen de ontwikkeling van een sociaal, ecologisch en economisch duurzame samenleving mogelijk kunnen maken. ‘Design thinking in complex times’ kan behulpzaam zijn om de weg sneller en substantiëler te vinden.

Trefwoorden: duurzaam toerisme, sociale innovatie,

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

04/03/21
TUI introduceert nieuw label: Fair Travel
TUI introduceert onder het label Fair Travel pakketreizen die een positieve impact hebben op de lokale bevolking en bijdragen aan de verduurzaming van de mobiliteit.
29/01/21
Gezamenlijk werken aan toekomst Nederlands varend erfgoed
NBTC werkt met de provincies Overijssel, Gelderland, Flevoland, Friesland en Utrecht, Vereniging van...
22/01/21
673 duurzame accommodaties voor recreatie, vakantie en zakelijke markt ontvangen het Green Key certificaat 2021
Vandaag worden door het keurmerk Green Key 673 certificaten verstrekt aan ondernemers in de toeristi...
24/12/20
Fijne feestdagen en een voorspoedig 2021
De vrijetijdssector heeft een ongekend jaar achter de rug. De COVID-19-pandemie is na de Tweede Wereldoorlog de meest ingrijpende gebeurtenis die we met z’n allen meemaken. Een jaar met vrijheidsbeperkingen, naasten die we niet konden zien of ons zijn ontvallen, ongelofelijk veel psychisch en medisch leed, maar ook hoop, veerkracht en saamhorigheid.
24/12/20
Helpt de COVID-19 crisis tegen klimaatverandering?
De COVID-19 crisis heeft grote gevolgen voor de carbon footprint van de Nederlandse vakantieganger in 2020. In hoofdstuk 10 van deel 2 van het Trendrapport 2020 is een gedetailleerd overzicht van de carbon footprint van de Nederlandse vakantieganger in 2019 te vinden. Daaruit blijkt zonneklaar dat reisafstand de belangrijkste parameter is voor de carbon footprint.
17/12/20
Trend: kun je meer doen met saamhorigheid?
Uit het Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd 2020 is de stemming meegenomen van het Nederlands publiek van afgelopen zomer. Consumenten bestempelen de periode als ‘pittig’. De positieve zijde is dat vaak het begrip ‘saamhorigheid’ wordt gemeld. Kun je daar meer mee in recreatief beleid of in je bedrijf?
16/12/20
Is de reiziger bereid om te betalen voor klimaatcompensatie?
Melise Rikels, studente Tourism Management van NHL Stenden Hogeschool in Leeuwarden, heeft op vrijdag 11 december de TUI-CELTH Sustainable Tourism Thesis Award 2020 gewonnen. Deze award wordt ieder jaar uitgereikt aan de student met de beste scriptie van Nederland over duurzaam toerisme.
09/12/20
Roompot opent volgend jaar nieuw Qurios park in Gulpen
Op een locatie in de heuvels van Zuid-Limburg plant Roompot volgend jaar een nieuw Qurios vakantiepark te openen. Op steenworp afstand van het bekende drielandenpunt in Vaals komen 185 duurzame cottages die zich in de heuvels van het Zuid-Limburgse Heuvelland zullen integreren.