Europa zet in op duurzaam toerisme: eerste Europese toerismestrategie in aantocht

Op het European Sustainable Tourism Mobility Forum, georganiseerd aan de Breda University of Applied Sciences, klonk een duidelijke boodschap vanuit Brussel. EU-commissaris voor Transport en Toerisme Apostolos Tzitzikostas verscheen via een videoboodschap en kondigde aan dat de Europese Commissie dit jaar de eerste Europese toerismestrategie ooit zal presenteren. Een strategie die duurzaamheid, digitalisering en veerkracht als kern heeft — en die direct raakt aan de dagelijkse praktijk van iedereen die werkzaam is in de toeristische en hospitalitysector.

Grote uitdagingen voor een strategische sector

Tzitzikostas begon zijn toespraak met een stevige probleemschets. Toerisme is een pijler van de Europese economie en identiteit, maar staat tegelijkertijd onder druk van meerdere kanten tegelijk. Hij noemde klimaatverandering en extreme weersomstandigheden die bestemmingen door heel Europa treffen, toenemende druk op lokale infrastructuur door overtourism, structurele personeelstekorten en een vergrijzend personeelsbestand. Bovenop deze sectorspecifieke problemen komen geopolitieke onzekerheden die de reiskosten opdrijven en het consumentenvertrouwen raken. "Om deze uitdagingen het hoofd te bieden, heeft Europa dus een veerkrachtiger, slimmer en duurzamer toerismemodel nodig. Daarom zal ik later dit jaar de allereerste Europese strategie voor toerisme presenteren.”

Eerste Europese toerismestrategie: wat staat er op het programma?

Nog dit jaar presenteert de Commissie de eerste Europese toerismestrategie. Tzitzikostas schetste vier speerpunten:

• Versterking van Europa’s positie als wereldtoerismebestemming nummer één
• Een evenwicht bereiken tussen economische groei, milieubescherming en het welzijn van lokale gemeenschappen
• Verduurzaming en digitale transitie van de sector
• Verbetering van de weerbaarheid tegen klimaat-, economische en geopolitieke schokken
• Ondersteuning van het concurrentievermogen van bestemmingen en bedrijven op de lange termijn

Duurzaamheid is daarin een centrale pijler. Toerisme is afhankelijk van de natuur en cultuur die Europa uniek maakt. De sector moet daarom zelf het goede voorbeeld geven. Tzitzikostas benadrukte expliciet dat duurzaamheid een concurrentievoordeel moet worden voor Europees toerisme, geen last. "De sector moet daarom het goede voorbeeld geven, de verantwoordelijkheid voor het milieu versterken en helpen de landschappen en gemeenschappen te beschermen waarvan hij afhankelijk is.”

Duurzame mobiliteit centraal in het beleid

Voor de toeristische mobiliteitssector — het thema van het forum in Breda — zijn de plannen concreet. De Commissie werkt aan initiatieven die duurzame bereikbaarheid bevorderen, met bijzondere aandacht voor steden, eilanden, plattelandsgebieden en de ultraperifere regio’s van Europa. "Zowel toeristen als lokale bewoners moeten toegang hebben tot duurzame vervoersvormen die gemakkelijk, toegankelijk en betaalbaar zijn”, stelde Tzitzikostas.

Transparantie over de CO2-uitstoot van reizen speelt daarin een rol: tools als CountEmissionsEU-plan om op een geharmoniseerde manier de uitstoot van broeikasgassen vast te stellen van transport- en vervoersdiensten en het EU Flight Emissions Label dat reizigers in staat moet stellen om de uitstoot van verschillende reisopties te vergelijken. Lokale overheden worden ondersteund via de vernieuwde Sustainable Urban Mobility Plan-richtlijnen, die beter rekening houden met de mobiliteitsbehoefte van bewoners en toeristen.

Personeelstekort aangepakt met een Europese Toerisme Skills Academy

Wie in de sector werkt, weet het al langer: personeel vinden is een structureel probleem. Tzitzikostas onderbouwde dit met harde cijfers: de sector heeft op dit moment een tekort van circa 1 miljoen medewerkers, terwijl 92% van de toeristische mkb-bedrijven aangeeft moeite te hebben om gekwalificeerd personeel te vinden.

Als antwoord kondigt de commissaris de oprichting aan van een European Tourism Skills Academy. Via een toegankelijk online platform biedt deze academie betaalbare trainingen aan op het gebied van duurzaamheid, digitale vaardigheden, ondernemerschap, toegankelijkheid en crisismanagement. Het initiatief bouwt voort op resultaten van EU-gefinancierde programma’s en sluit aan bij de bestaande Large-Scale Skills Partnership for Tourism en de 26 regionale partnerschappen in het kader van het Pact for Skills.

Internationaal Jaar van Duurzaam Toerisme in 2027

Het komende Internationaal Jaar van Duurzaam en Veerkrachtig Toerisme in 2027 biedt volgens Tzitzikostas een uitgelezen moment om toerisme hoger op de mondiale politieke agenda te zetten; "Het biedt een kans om toerisme hoger op de mondiale politieke agenda te plaatsen en het te promoten als een motor voor veerkrachtige duurzaamheid en internationale samenwerking. Net als onze toekomstige Europese strategie erkent het dat toerisme meer is dan een economische sector. Het is een drijvende kracht om mensen met elkaar te verbinden, gemeenschappen te ondersteunen en milieubescherming en sociale inclusie te bevorderen.