Jongeren en kunstenaars verbeelden vrijheid en onvrijheid in bijzondere kunstinstallatie
Burgemeester Theo Weterings van Tilburg heeft op 3 mei in de LocHal de audiovisuele kunstinstallatie Het Geheugen geopend. Dit is een project van Brabant Herinnert, een Brabants samenwerkingsverband dat zich inzet om de herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden en door te geven aan nieuwe generaties. Op de expositie hebben kunstenaars persoonlijke verhalen van jongeren over vrijheid en onvrijheid verbeeld. Die verhalen zijn opgehaald door het jongerencollectief Studio Herinner. Het Geheugen is t/m 25 mei gratis te bezoeken.
Hoe ga je herinneren als de ooggetuigen er niet meer zijn?
Met deze kunstinstallatie slaat Brabant Herinnert een brug tussen het heden en verleden door jongeren een stem te geven in hoe we de oorlog herdenken en de vrijheid vieren. Programmadirecteur Caroline Belt op de opening: "De Tweede Wereldoorlog is verder weg dan ooit maar de oorlog is dichterbij dan ooit. We hebben ons afgevraagd hoe je gaat herdenken als de ooggetuigen er niet meer zijn en herinneren met verhalen die niet jouw eigen zijn. Daar hebben we jongeren bij willen betrekken door ze een stem te geven. Hun perspectief op vrijheid en onvrijheid en hun visie over herdenken en vieren helpt ons om de verhalen die nu misschien wel relevanter zijn dan ooit, passend bij de tijdgeest voor het voetlicht te brengen.”
Vrijheid aan nieuwe generaties doorgeven
Burgemeester Weterings is trots dat dit de expositie in Tilburg is geland: "Tilburg is het Hart van Brabant. Het is voor alle Brabanders heel makkelijk om naar Tilburg af te reizen om Het Geheugen te ervaren.” Voor Weterings is herdenken niet alleen belangrijk voor de mensen die de oorlog hebben meegemaakt. "We leven tachtig jaar in vrijheid, maar we moeten ons realiseren dat we daar nog elke dag aan moeten werken om dat zo te houden. Jongeren verbeelden het op een manier die ook die verbinding legt met het heden.” Weterings hoopt dat velen de expositie gaan bezoeken. "Het is van wezenlijk belang dat jongeren weten wat er in de Tweede Wereldoorlog is gebeurd, zodat zij de herinnering levend kunnen houden. Laten we er samen voor zorgen dat we de vrijheid aan nieuwe generaties kunnen doorgeven.”
Jongeren een stem gegeven
Om de jongeren te bereiken werkte Studio Herinner samen met middelbare scholen, vluchtelingenorganisaties en organisaties waar mensen herinneringen dragen aan de Tweede Wereldoorlog, wereldwijde oorlogen, geweld, vrijheid en onvrijheid. Denk hierbij aan de KMA, Buddy-to-Buddy en het Bevrijdingsfestival. Ook voor jongeren is de Tweede Wereldoorlog vaak nog springlevend: Floor Snels van Studio Herinner: "We merkten dat veel jongeren een link met de Tweede Wereldoorlog hebben omdat in de familie veel verhalen worden doorgegeven.” Het jongerencollectief trok de provincie in, maakte opnames van deze gesprekken om deze vervolgens online in video en in geschreven vorm te publiceren. Ook in elke aflevering van de podcastreeks die Studio Herinnert lanceerde, stonden persoonlijke herinneringen aan oorlog, vrede en vrijheid centraal. "Met 80 jaar bevrijding herdenken we vaak één algemeen verhaal maar in gesprekken met jongeren pikten we heel veel verschillende stemmen op van mensen die bijvoorbeeld dealen met familieleden die lid waren van de NSB of mensen die terugkwamen uit voormalig Nederlands-Indië.”
Dwalen door verhalen
Door jongeren te koppelen aan kunstenaars, konden zij ook letterlijk vorm geven aan hun verhaal. Kunstinstallatie Het Geheugen brengt dit allemaal samen. "Soms kunnen woorden ook heel poëtisch zijn, maar met het maken van beeld kan je een soort universelere taal spreken, die niet alleen over jou als individu gaat, maar die kan ook andere mensen tot nieuwe inzichten brengen.” De kunstinstallie op het Stadsbalkon van de LocHal is bijzonder ingericht. Snels: "We hebben een kunstinstallatie gemaakt zonder vaste route die vooral stof tot nadenken geeft. Ik hoop dat mensen er doorheen dwalen en erachter komen dat achter ieder hoekje weer een andere verscholen herinnering zit. Ik hoop dat als mensen in de kunstinstallatie rondlopen er nieuwe associaties opkomen. Want herinneren is niet hiërarchisch of lineair; herinneren is associatief.” Voor Snels moet herdenken ons aanzetten tot het behouden van vrijheid: "Het is niet alleen een tentoonstelling maar vooral een ruimte voor ontmoeting. Laten we samen het geheugen levend houden.”
