Verzilver jij je vakantierecht deze zomer?

Velen die dit artikel lezen werken, net als ons, met veel overtuiging in de vrijetijdssector. Tijdens de Covid-19 pandemie die gelukkig al enkele jaren achter ons ligt werden we als collectief niet bepaald gezien als een optelsom van cruciale beroepen. Recreatiebedrijven werden zelfs veelal gesloten en iedereen moest thuisblijven. Niemand klapte voor ons en dat is niet terecht.

Tekst: Thijs Vossen

‘Als ik een medicus was, zou ik een vakantie voorschrijven aan elke patiënt die zijn werk belangrijk vond.’
(Bertrand Russel, Britse wiskundige en filosoof)

Inmiddels heeft het toerisme zich in Nederland en West-Europa volledig hersteld van de pandemie en worden alweer records gebroken. Met een hoopvolle zomer voor de boeg in 2024 willen we in dit artikel uitleggen waarom vakantie en vrijetijd belangrijk zijn voor individueel welzijn, maar ook cruciaal voor de samenleving als geheel.

71 jaar geleden, op 10 december 1948, werd de Universal Declaration of Human Rights (UDHR) aangenomen door de United Nations General Assembly in Parijs. Dit historische document legde voor het eerst de fundamentele rechten vast waar alle mensen recht op hebben. Onder deze rechten valt artikel 24, dat verklaart: "Iedereen heeft het recht op rust en vrije tijd, inclusief redelijke beperking van de arbeidstijd en periodieke vakanties met behoud van loon.” Dit betekent dat recreatie, vakantie en vrijetijd niet alleen gunstig zijn, maar ook als een recht worden erkend dat onlosmakelijk verbonden is met menselijke waardigheid en welzijn.

‘Als brood de eerste noodzakelijkheid is voor het leven, dan is recreatie een goede tweede.’
(Edward Bellamy, Amerikaanse auteur)

In Nederland wordt dit recht verder versterkt door artikel 22, lid 3 van de Grondwet, dat stelt: "De overheid schept voorwaarden voor maatschappelijke en culturele ontplooiing en voor vrijetijdsbesteding.” Dit benadrukt het belang dat ook de Nederlandse overheid erkent en waardeert dat recreatie en vrijetijdsbesteding essentieel zijn voor het welzijn van haar burgers.

Regelmatige pauzes en vakanties helpen stress te verminderen, burn-out te voorkomen en de algehele kwaliteit van leven te verbeteren. Door zich te engageren in recreatieve activiteiten, kunnen mensen hun creativiteit ontwikkelen, sociale banden versterken en nieuwe vaardigheden verwerven.

Het erkennen van recreatie, vakantie en vrijetijd als een fundamenteel recht betekent ook dat er moet worden gestreefd naar gelijke toegang voor iedereen. Dit omvat niet alleen fysieke toegang tot recreatieve voorzieningen, maar ook financiële toegankelijkheid. Sociale en economische barrières mogen niet in de weg staan van het genieten van vrije tijd en het nemen van welverdiende pauzes. Overheden en organisaties moeten actief werken aan het creëren van een inclusieve omgeving waarin iedereen de mogelijkheid heeft om te profiteren van recreatieve en vakantiemogelijkheden.

Het nieuwe kabinet overweegt de BTW op vrijetijdsdiensten te verhogen. HISWA-RECRON maakt zich zorgen over de betaalbaarheid van (school)vakanties voor Nederlanders met een smalle beurs. De vraag die gesteld zou moeten worden: Als vrijetijd een fundamenteel recht is, moeten we de sector dan überhaupt belasten?

Het creëren van een omgeving waarin alle mensen kunnen genieten van hun vrije tijd draagt bij aan een gezonde en evenwichtige samenleving.Voor beleidsmakers is het daarbij van cruciaal belang om te begrijpen dat recreatie, vakantie en vrijetijd veel meer zijn dan alleen maar plezier maken of tijd doden. Ze spelen een integrale rol in het bevorderen van fysieke, mentale en emotionele gezondheid. Recreatie, vakantie en vrijetijd zijn perfecte middelen om te komen tot een brede welvaart.

‘Mensen die geen tijd kunnen maken voor recreatie zullen vroeger of later tijd moeten maken voor ziekte.’
(John Wanamaker, Amerikaanse ondernemer, politicus en filantroop)

Ook het economisch belang van recreatie, vakantie en vrijetijd is ongekend groot. De toerisme- en vrijetijdsindustrieën zijn belangrijke bronnen van werkgelegenheid en economische groei, zowel op lokaal niveau als op nationaal niveau. Door te investeren in deze sectoren kunnen overheden banen creëren, lokale gemeenschappen ondersteunen en het toerisme stimuleren, wat op zijn beurt bijdraagt aan een bloeiende economie.

Gasten in Nederlandse logiesaccommodaties, naar herkomst, 1e kwartaal 2012-2024 (NRIT 17 mei 2024)

Toerisme is niet te houden: Bijna 10 miljoen gasten in eerste kwartaal 2024: Kopt NRIT op 17 mei 2024. ‘Het Nederlands verblijfstoerisme heeft een prima 1e kwartaal 2024 achter de rug. Zowel gasten als overnachtingen liggen flink boven het niveau van 2019. De groei uit het buitenland was sterk maar ook het binnenlands toerisme wist de groei vast te houden. Europa blijft voor het Nederlands inkomend toerisme belangrijk zeker omdat het intercontinentaal toerisme nog niet is hersteld. Dat blijkt uit voorlopige cijfers uit de Statistiek Logiesaccommodaties van het CBS.’ 

Aandacht krijgt de sector van de overheid genoeg. Ook op Rijksniveau. Nathan Stukker is door het Rijk benoemd tot bestuurlijk aanjager Vitale Vakantieparken. Hij gaat zich inzetten voor het vitaal maken van de sector. Dit gaat hij doen door in gesprek te gaan met gemeenten en provincies over het wegnemen van knelpunten met betrekking tot transformatie en andere knelpunten in de aanpak van vitalisering van parken.

Daarnaast is recreatie en vrijetijdsbesteding ook cruciaal voor het behoud van ons natuurlijke en culturele erfgoed. Door bijvoorbeeld natuurgebieden te beschermen en te behouden en culturele sites te onderhouden, kunnen mensen recreatief blijven genieten van de schoonheid en diversiteit van alles wat Nederland ook te bieden heeft.

Recreatie, vakantie en vrijetijd zijn dus geen privileges die alleen voorbehouden zijn aan enkelen, maar fundamentele rechten die voor iedereen moeten gelden en die ook nog eens bepalend zijn voor onze economie.

Door te erkennen en te investeren in deze aspecten van het leven, kunnen we niet alleen het welzijn van individuen bevorderen, maar ook bijdragen aan een gezondere, inclusievere en welvarendere samenleving.

Tijd om eens te klappen….

Kortom, werk je in deze sector of draag je je steentje bij, ongeacht je functie, taak of rol, ben je er dan elke dag bewust van dat je een vitaal en cruciaal beroep hebt en een bijdrage levert aan een groter geheel. Klap gerust eens voor jezelf.

‘In de zomer overlijden er minder mensen
omdat de meesten dan met vakantie zijn.’
(Wiet van Broeckhoven, Belgisch Nederlandstalig radiopresentator)

Daarnaast wensen we iedereen die zijn ‘vakantie-recht’ deze zomer op een Nederlands bedrijf verzilverd een fijne zomer toe. Vergeet daarbij niet te klappen voor die ober op het terras, die receptioniste of het animatie-team. Ze verdienen het.

Thijs Vossen is partner bij Leisurebrains.

Over Leisurebrains

Leisurebrains helpt overheden en ondernemers inzicht te krijgen in (complexe) vraagstukken in de vrijetijdssector en staat vooral bekend vanwege praktische oplossingen. De vrijetijdssector staat allang niet meer op zichzelf. Het samengestelde product dat de sector aanbiedt, wordt steeds vaker vormgegeven door strategische allianties. De partners van Leisurebrains hebben een brede en ruime ervaring op het gebied van Onderzoek, Onderwijs, Overheid en Ondernemerschap. www.leisurebrains.nl