Vliegtax heeft weinig impact op reisgedrag

Zorgen flink duurdere vliegtickets voor een switch van vliegtuig naar trein? Die vraag stond centraal in een experiment van Hogeschool Inholland en Erasmus Universiteit. Het resultaat levert niet op wat politici ervan willen verwachten.

Volgens lector New Urban Tourism, Ko Koens, van Hogeschool Inholland zullen hogere vliegprijzen weinig impact hebben op reisgedrag maar heeft een specifieke overstaptaks potentie.

Opzet van experiment

Het onderzoek is opgezet door het Expertise Netwerk Sustainable Urban Tourism (ENSUT) van Hogeschool Inholland in samenwerking met Erasmus Universiteit onder ruim 4.000 Europese inwoners vanuit vijf verschillende steden. Zij deden mee aan een keuze-experiment waar het vliegtuig eerst fors goedkoper was dan de trein (de huidige situatie) en later juist 33% duurder (de door veel politici gewenste situatie). De treinreis duurde 7,5 uur, de vliegreis 4 uur. 

Bijna iedereen blijft vliegen

Als vliegen significant duurder wordt dan de trein dan nog blijft de overgrote meerderheid (90%) vliegen en wisselt maar 10%. Zelfs groepen die bekend staan om een grotere affiniteit met duurzaamheid, zoals jongeren en hoogopgeleiden. Aan de andere kant wisselde 22% van de treinreizigers naar het vliegtuig in het experiment toen duidelijk werd dat vliegen veel goedkoper was dan treinen. Ook een bonus zoals een gratis citycard kon maar weinigen overtuigen het vliegtuig te laten staan.

Kansen om investeringsvermogen te vergroten

Conclusie van de onderzoekers is dat een algemene prijsverhoging er hoogstwaarschijnlijk niet voor zal zorgen dat mensen massaal het vliegtuig laten staan. Tenminste niet voor vluchten binnen Europa. Wel biedt de prijsverhoging een kans om meer investeringsvermogen te creëren voor het verduurzamen van de luchtvaart en betere internationale treinverbindingen.

Overstaptax is efficiënter

In het licht van de bevindingen van het onderzoek lijkt een vliegtaks specifiek voor overstappers echter wel een goed idee. Daarmee zal het aantal vluchten tussen de 9% en 13% procent afnemen, schrijft NOS in juli. Dit is nuttig, omdat het ervoor kan zorgen dat de krimpdoelstelling van Schiphol kan worden gehaald, zónder dat dit de Nederlandse vakantiegangers benadelen, die niet minder zullen gaan vliegen door de hogere kosten. Kortom: de impact van een dergelijke algemene prijsverhoging van 25 procent op ons reisgedrag zal minimaal zijn. Een specifieke overstaptaks is effectiever.