Geplaatst op: 19-09-2023
Auteur: Marc Gerlings

Eise Eisinga Planetarium is Werelderfgoed

Eise Eisinga Planetarium is Werelderfgoed
Het bescheiden planetarium heeft wereldstatus gekregen. Foto: Eise Eisinga Planetarium.

Het was een lange weg voor het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium om de bijzondere status van Werelderfgoed te verkrijgen. Vanmorgen is dat gelukt.

"Deze Werelderfgoedstatus is een prachtige waardering voor het werk van Eise Eisinga. Het is geweldig dat zijn Planetarium nog altijd bezoekers informeert, inspireert en verwondert,” meldt Adrie Warmenhoven, directeur Eise Eisinga Planetarium over de toetreding tot de vermaarde lijst.

Het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium staat sinds vandaag op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Hiermee erkent het Werelderfgoedcomité van UNESCO de uitzonderlijke universele waarde van dit indrukwekkend grote model van ons zonnestelsel, dat tussen 1774 en 1781 is vervaardigd door de Friese wolfabrikant en amateurastronoom Eise Eisinga.

Het Eisinga Planetarium geeft een actueel en realistisch beeld van de posities van de zon, de maan, de aarde en de vijf overige planeten die destijds bekend waren. Het mechaniek, dat is ingebouwd in het plafond van de woon- en slaapkamer van Eisinga, bestaat uit eenvoudige, maar robuuste onderdelen, zoals houten hoepels en schijven, en ijzeren pinnen. Het geheel wordt aangestuurd door één enkel uurwerk.

Het instrument heeft nog altijd de functie die Eisinga destijds voor ogen had. Al 242 jaar wordt het gebruikt om bezoekers uitleg te geven over de werking van ons zonnestelsel. Het is daarmee het oudste werkende planetarium ter wereld.

"Het was een lange weg, maar nu is het een feit: het  Koninklijk Eise Eisinga Planetarium is Werelderfgoed. Dit 18e-eeuwse unieke werk van Eise Eisinga is bescheiden van omvang; grenzeloos en tijdloos is de betekenis van het planetarium. De status van werelderfgoed is een uitnodiging aan alle wereldburgers: ervaar in ons planetarium de machtige werking van het  zonnestelsel dat we met elkaar delen.  En uiteraard is het een groot compliment aan iedereen die met hart en ziel heeft gewerkt aan het behaalde doel.” Marga Waanders, Burgemeester gemeente Waadhoeke. Waanders zal zeker ook de koppeling met toerisme maken. Sinds de zomer van 2023 is Waanders de voorzitter van de raad van toezicht van dmo Visit Friesland.

 

Uitzonderlijk wetenschappelijk erfgoed

ICOMOS, het internationale adviesorgaan dat de genomineerden doorlicht voor UNESCO Werelderfgoed, concludeert in zijn rapport dat het Eisinga Planetarium van ‘uitzonderlijke universele waarde’ is – een cruciale voorwaarde voor het verkrijgen van de Werelderfgoedstatus. ‘Het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium is een uitstekend voorbeeld van een technologisch ensemble dat een bewegend schaalmodel van het zonnestelsel toont zoals dat bekend was aan het eind van de achttiende eeuw. Het illustreert duidelijk een bijzonder moment in de geschiedenis van de wetenschap en in het begrijpen van het heliocentrische model van het zonnestelsel.’
 

Lang traject

Aan het verkrijgen van de Werelderfgoedstatus is een lang traject voorafgegaan. Het idee om deze status aan te vragen ontstond al in 2003. Vervolgens zijn er stappen ondernomen om het Eisinga Planetarium onder de aandacht te brengen van de Nederlandse overheid, die een geschikte kandidaat uiteindelijk kan voordragen bij UNESCO. In december 2021 besloot de ministerraad inderdaad tot voordracht over te gaan, en een jaar later werd het vereiste dossier bij UNESCO in Parijs ingeleverd.

Na een goed verlopen ‘technische evaluatiemissie’ in september 2022, werd in juli 2023 bekend dat de kandidatuur van het Eisinga Planetarium op de agenda van de jaarlijkse bijeenkomst van het Werelderfgoedcomité, die momenteel in Riyad (Saoedi-Arabië) plaatsvindt, zou komen te staan. En vandaag, 19 september, heeft dit tot het besluit geleid dat het planetarium een plaats krijgt op de Werelderfgoedlijst.


Het Eisinga Planetarium is het dertiende Werelderfgoed in het Koninkrijk der Nederlanden. Drie daarvan liggen – geheel of gedeeltelijk – in de provincie Fryslân.

Trefwoorden: Eisinga, planetarium, werelderfgoed, attractie, museum

CELTH
 






||| Nieuws |||

21/05/24
Influencers ontdekken Zwolle: dag vol historie, culinaire hotspots en cultuur
Vrijdg 24 mei zullen influencers de Hanzestad vanuit verschillende perspectieven ontdekken: stad en historie, hotsports en culinair, en kunst en cultuur.
17/05/24
Exclusief voor leden
Grote zorgen bij natuur en cultuur over coalitieakkoord
De trein die Nederland, Blegië en Duitsland verbindt, zal vanaf zondag 9 juni officieel gaan rijden voor reizigers conform dienstregeling.
17/05/24
Exclusief voor leden
Arcadia 2025 bouwt Oldenhove om tot mienskipshûs
Over precies een jaar wordt het startschot gegeven voor Arcadia 2025, een 100-daags cultureel programma in de provincie Fryslân. In deze tweede editie wordt de kerk Oldehove in Leeuwarden weer een centrum voor de gemeenschap van kunst, cultuur en vrijetijd.
17/05/24
Exclusief voor leden
Eerste doorfietsroute Utrecht is meteen ook aantrekkelijk voor toerisme
Staatssecretaris Fleur Gräper, van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, nam een kleine replica van een ijzeren Romeins masker in ontvangst tijdens een bezoek aan Gelderland. Ze kreeg het masker van gedeputeerde Peter Drenth. Gemeente Ede stond centraal, met de aansluiting op cultuur en erfgoed in de Foodvalley.
14/05/24
Fatih Moskee bij Grootste Museum
Wat moet je doen om je merk op te bouwen? Bureau Kantar gooit er veel Engelse marketingtaal tegenaan maar komt met 3 eenvoudig klinkende vuistregels. Deze zijn gebaseerd op 6,5 miljard data. Het hangt van de uitvoering af, hoe goed je het merk opbouwt.
13/05/24
Exclusief voor leden
Hilversum openingsstad Open Monumentendag 2024
Mediastad Hilversum is dit jaar de openingsstad van de VriendenLoterij Open Monumentendag. Burgemeester Peter Snijders van Zwolle (openingsstad van vorig jaar) overhandigde daarom de Open Monumentendag sleutel aan burgemeester Gerhard van den Top van Hilversum.
03/05/24
Experience Center voor Giethoorn om drukte te spreiden
Giethoorn krijgt een nieuw Experience Center Oude Ambachten om de drukte van toeristen in het dorp beter te spreiden. De provincie Overijssel en de gemeente Steenwijkerland stellen daarvoor 200.000 euro beschikbaar.
02/05/24
Aviodrome heeft de 200.000e bezoeker van de expositie 'Sneller dan het geluid' verrast met een speciale vlucht in een klassieke Fokker S.11.
De uitverkorene mocht naast de piloot plaatsnemen in de Fokker, een eenmotorig lesvliegtuig, voor een retourvlucht in de richting van Zeewolde.

||| Agenda |||

11/06/24
11/06/24 t/m 11-06-24: Openhuis Posta7 - FEC & Retailtainment
Op dinsdag 11 juni organiseert Pleisureworld Openhuis bij FEC Posta7. Dat is dé hotspot ...
24/06/24 t/m 26-06-24
24/06/24 t/m 26-06-24: CBTS 2024
Van 24 tot en met 26 juni organiseert de Breda University of Applied Sciences de jaarlijkse CBTS-con...
25/06/24 t/m 28-06-24
25/06/24 t/m 28-06-24: Atlas Annual Conference 2024
Onder het thema 'Navigating the Future' organiseert de Breda University of Applied Sciences van 25 t...