Geplaatst op: 19-09-2023
Auteur: Marc Gerlings

Eise Eisinga Planetarium is Werelderfgoed

Eise Eisinga Planetarium is Werelderfgoed
Het bescheiden planetarium heeft wereldstatus gekregen. Foto: Eise Eisinga Planetarium.

Het was een lange weg voor het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium om de bijzondere status van Werelderfgoed te verkrijgen. Vanmorgen is dat gelukt.

"Deze Werelderfgoedstatus is een prachtige waardering voor het werk van Eise Eisinga. Het is geweldig dat zijn Planetarium nog altijd bezoekers informeert, inspireert en verwondert,” meldt Adrie Warmenhoven, directeur Eise Eisinga Planetarium over de toetreding tot de vermaarde lijst.

Het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium staat sinds vandaag op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Hiermee erkent het Werelderfgoedcomité van UNESCO de uitzonderlijke universele waarde van dit indrukwekkend grote model van ons zonnestelsel, dat tussen 1774 en 1781 is vervaardigd door de Friese wolfabrikant en amateurastronoom Eise Eisinga.

Het Eisinga Planetarium geeft een actueel en realistisch beeld van de posities van de zon, de maan, de aarde en de vijf overige planeten die destijds bekend waren. Het mechaniek, dat is ingebouwd in het plafond van de woon- en slaapkamer van Eisinga, bestaat uit eenvoudige, maar robuuste onderdelen, zoals houten hoepels en schijven, en ijzeren pinnen. Het geheel wordt aangestuurd door één enkel uurwerk.

Het instrument heeft nog altijd de functie die Eisinga destijds voor ogen had. Al 242 jaar wordt het gebruikt om bezoekers uitleg te geven over de werking van ons zonnestelsel. Het is daarmee het oudste werkende planetarium ter wereld.

"Het was een lange weg, maar nu is het een feit: het  Koninklijk Eise Eisinga Planetarium is Werelderfgoed. Dit 18e-eeuwse unieke werk van Eise Eisinga is bescheiden van omvang; grenzeloos en tijdloos is de betekenis van het planetarium. De status van werelderfgoed is een uitnodiging aan alle wereldburgers: ervaar in ons planetarium de machtige werking van het  zonnestelsel dat we met elkaar delen.  En uiteraard is het een groot compliment aan iedereen die met hart en ziel heeft gewerkt aan het behaalde doel.” Marga Waanders, Burgemeester gemeente Waadhoeke. Waanders zal zeker ook de koppeling met toerisme maken. Sinds de zomer van 2023 is Waanders de voorzitter van de raad van toezicht van dmo Visit Friesland.

 

Uitzonderlijk wetenschappelijk erfgoed

ICOMOS, het internationale adviesorgaan dat de genomineerden doorlicht voor UNESCO Werelderfgoed, concludeert in zijn rapport dat het Eisinga Planetarium van ‘uitzonderlijke universele waarde’ is – een cruciale voorwaarde voor het verkrijgen van de Werelderfgoedstatus. ‘Het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium is een uitstekend voorbeeld van een technologisch ensemble dat een bewegend schaalmodel van het zonnestelsel toont zoals dat bekend was aan het eind van de achttiende eeuw. Het illustreert duidelijk een bijzonder moment in de geschiedenis van de wetenschap en in het begrijpen van het heliocentrische model van het zonnestelsel.’
 

Lang traject

Aan het verkrijgen van de Werelderfgoedstatus is een lang traject voorafgegaan. Het idee om deze status aan te vragen ontstond al in 2003. Vervolgens zijn er stappen ondernomen om het Eisinga Planetarium onder de aandacht te brengen van de Nederlandse overheid, die een geschikte kandidaat uiteindelijk kan voordragen bij UNESCO. In december 2021 besloot de ministerraad inderdaad tot voordracht over te gaan, en een jaar later werd het vereiste dossier bij UNESCO in Parijs ingeleverd.

Na een goed verlopen ‘technische evaluatiemissie’ in september 2022, werd in juli 2023 bekend dat de kandidatuur van het Eisinga Planetarium op de agenda van de jaarlijkse bijeenkomst van het Werelderfgoedcomité, die momenteel in Riyad (Saoedi-Arabië) plaatsvindt, zou komen te staan. En vandaag, 19 september, heeft dit tot het besluit geleid dat het planetarium een plaats krijgt op de Werelderfgoedlijst.


Het Eisinga Planetarium is het dertiende Werelderfgoed in het Koninkrijk der Nederlanden. Drie daarvan liggen – geheel of gedeeltelijk – in de provincie Fryslân.

Trefwoorden: Eisinga, planetarium, werelderfgoed, attractie, museum

CELTH
 






||| Nieuws |||

13/06/24
Den Haag ziet oprichting anti-corruptie rechtbank als kans
Integrity Initiatives International (III) is gestart met de uitbreiding van haar activiteiten in Europa met als doel de oprichting van een International Anti-Corruption Court (IACC) in Den Haag. Dat ziet dmo The Hague & Partners als een nieuwe kans voor de bestemming Den Haag.
12/06/24
Prijsvrij Vakanties D-reizen en TUI Nederland breiden samenwerking uit
Sinds begin juni worden TUI pakketreizen niet alleen aangeboden via de winkels van D-reizen en D-reizen.nl maar ook bij Prijsvrij Vakanties.
12/06/24
Exclusief voor leden
Riksja Travel maakt drastische keuze voor klimaat
Riksja Travel gaat korte verre vliegvakanties niet meer actief promoten. Dat doet de touroperator om minder impact op het klimaat te maken.
11/06/24
Exclusief voor leden
Amsterdam aantrekkelijk voor hotelinvesteringen maar Utrecht maakt inhaalslag
Amsterdam is in 2024 de meest aantrekkelijke stad voor hotelinvesteringen. Dit blijkt uit de Dutch Hotel City Index, die tijdens de PROVADA 2024 wordt gepresenteerd door Horwath HTL en ABN AMRO. Amsterdam blijft op plaats één maar let op Utrecht en Rotterdam.
10/06/24
Pitches gehouden voor eerste F&B Jan Vlasman Award
Deze nieuwe prijs is dit jaar in het leven geroepen door de Hospitality Synergy Group om Vlasman nalatenschap te eren. Een derde- of vierdejaars hotelschoolstudent die zich tijdens zijn hotelschool carrière op een bijzondere manier heeft ontwikkeld, maakt kans op deze titel van F&B talent van het jaar.
10/06/24
Nationaal Fietscongres 2025 in Utrecht
Samen met de Fietsersbond verwelkomt gastheer provincie Utrecht in 2025 fietsprofessionals uit Nederland en België in de regio Utrecht. Dit werd tijdens het Nationaal Fietscongres op 5 en 6 juni bekendgemaakt.
10/06/24
Exclusief voor leden
Ankie van Wersch directeur MVO Nederland
Ankie van Wersch (47) is de nieuwe directeur-bestuurder van MVO Nederland, het grootste duurzame-bedrijvennetwerk van Nederland.
10/06/24
Exclusief voor leden
Eerste energy hub geplaatst
Tijdens het Trendcongres Toerisme en Vrijetijd 2024 bleek dat bij ondernemers grote zorgen zijn over de krapte op het elektriciteitsnet. Het kan plannen voor extra faciliteiten naar gasten in de weg zitten. In Tholen is vandaag een extra energy hub geplaatst om het net te ontlasten.

||| Agenda |||

24/06/24 t/m 26-06-24
24/06/24 t/m 26-06-24: CBTS 2024
Van 24 tot en met 26 juni organiseert de Breda University of Applied Sciences de jaarlijkse CBTS-con...
25/06/24 t/m 28-06-24
25/06/24 t/m 28-06-24: Atlas Annual Conference 2024
Onder het thema 'Navigating the Future' organiseert de Breda University of Applied Sciences van 25 t...
24/09/24 t/m 26-09-24
24/09/24 t/m 26-09-24: IAAPA EXPO EUROPE 2024
The leisure industry’s premier event in Europe arrives to Amsterdam, the Netherlands in 2024. Get...
12/11/24 t/m 14-11-24
12/11/24 t/m 14-11-24: Recreatie Vakbeurs 2024
Op 12, 13 & 14 november 2024 vindt de jaarlijkse Recreatie Vakbeurs plaats in Evenementenhal Har...