Programma wil vrijetijdsondernemers in de Ommelanden aanzetten tot actie

Eén van de speerpunten van het beleid van de provincie Groningen is het organiserend vermogen van de gastvrijheidssector te versterken. Op 1 juni 2022 ging het programma Vrijetijdseconomie bij Economic Board Groningen van start. Dit uitvoeringsprogramma moet de ondernemers en organisaties in de vrijetijdssector in de Ommelanden van de provincie Groningen verbinden en versterken en ze aanzetten tot actie. Programmamanager Michelle Moret blikt terug op de eerste fase. Daarin is één ding al duidelijk geworden: het programma voorziet in een behoefte. De volgende stap is om te komen tot acht toeristische ecosystemen.

Michelle Moret is vanaf het begin programmamanager van het programma Vrijetijdseconomie bij Economic Board Groningen dat op 1 juni 2022 van start ging. "Dit programma spreekt me qua inhoud erg aan. Ik geniet erg van de omgeving en dynamiek in Groningen, die ik in mijn vrije tijd bewust opzoek. Ik heb echt een hart voor Groningen. Dit programma heeft vooral als doel om de Ommelanden in de provincie Groningen meer op de kaart te zetten. Ik ben ervan overtuigd dat daar veel kansen liggen en dat veel daarvan nog onbenut zijn.”

Ze vertelt over de ontstaansgeschiedenis van de Economic Board Groningen: "Die is in 2015 opgericht om de economie in het aardbevingsgebied van Groningen voor vijf jaar te stimuleren. Het bestond uit een aantal programma’s, waaronder Recreatie & Toerisme. Na vijf jaar aan programma’s te hebben gewerkt, zagen we dat er nog steeds een grote behoefte aan stimulerings- en uitvoeringsactiviteiten was. Vanaf 2021 maken we in opdracht van en in samenwerking met provincie, gemeenten en overige stakeholders programma’s die beleid ondersteunen en/of uitvoeren. Een daarvan is het programma Vrijetijdseconomie. Daarvoor hebben we in samenwerking met de provincie Groningen een programma opgesteld. Vervolgens hebben we aanvragen ingediend bij het Nationaal Programma Groningen en het Waddenfonds. Het resultaat is een programma voor in eerste instantie twee jaar. Natuurlijk hopen we daarna op een vervolg.”

Programmamanager Michelle Moret

Naast Vrijetijdseconomie draaien er momenteel nog andere programma’s bij Economic Board Groningen. Een daarvan is GroBusiness, het ondernemersloket met eerstelijns dienstverlening aan ondernemers, robuust programma dat we in opdracht en samenwerking met de provincie Groningen hebben ontwikkeld en sinds 2021 uitvoeren. "Dat laatste helpt ons omdat veel vraagstukken van vrijetijdsondernemers die bij ons terechtkomen niet sectorspecifiek zijn. Daarom kunnen we ze intern doorzetten.”

Schakel

Het Economic Board Groningen ziet zichzelf als schakel tussen ondernemer en overheid, zegt Moret: "We horen van veel ondernemers dat ze de samenwerking met gemeenten en provincie lastig vinden omdat ze niet weten bij wie ze moeten zijn en de overheid een andere taal spreekt dan ondernemers. Binnen ons programma betekent dat dat onze vrijetijdsmakelaar Jenz Verbogt concreet met ondernemers in gesprek gaat. Doel van het programma is dat mensen meer gaan samenwerken waardoor er nieuwe initiatieven ontstaan.”

Moret benadrukt dat vrijetijdsondernemers niet rechtstreeks bij het programma terecht kunnen om financiering aan te vragen. "Daar staat tegenover dat we ze wel de weg kunnen wijzen. We weten waar ze subsidies of een lening kunnen aanvragen en voor welke fondsen ze in aanmerking kunnen komen. Ik beschrijf vrijetijdsmakelaar Verbogt daarom wel eens als iemand die op pad gaat met een rugzak vol informatie en kennis en die daarnaast probeert mensen aan elkaar te knopen.”

Rust en ruimte

Volgens Moret is het promoten van recreatie en toerisme in de provincie Groningen geen ‘mission impossible’. "Er ligt heel veel potentie. Ten eerste gaan mensen meer in eigen land op vakantie. Daarnaast heeft de provincie Groningen de ingrediënten rust en ruimte waar bezoekers op zitten te wachten.” Bij het programma Vrijetijdseconomie werkt het Economic Board Groningen nauw samen met Marketing Groningen, dat de promotie doet voor de hele provincie. "Marketing Groningen heeft op haar beurt contact met de verschillende regiomarketingorganisaties waar we ook actief mee samenwerken. Daarbij zitten de regiomarketingorganisaties met name op het promoten van het gebied, terwijl wij ons vooral bezighouden met het versterken van het ondernemerschap. Wel houden we regelmatig gezamenlijke bijeenkomsten: omdat we elkaar nodig hebben en zo gebruik kunnen maken van elkaars netwerk.”

Vrijetijdsmakelaar Jenz Verbogt

In het eerste half jaar heeft vrijetijdsmakelaar Verbogt met 107 vrijetijdsondernemers gesproken. "We hebben hem daarvoor specifiek geselecteerd omdat hij ook zelf ondernemer is. Hij heeft een café-restaurant in Appingedam en heeft zichzelf vrijgemaakt zodat hij drie dagen per week voor dit programma op pad kan. We merken dat het goed werkt dat een ondernemer in gesprek gaat met ondernemers. Bijvoorbeeld omdat Verbogt als ondernemer zelf ook de pijn van corona heeft gevoeld.” In deze periode zijn ook drie bijeenkomsten georganiseerd, waarvan eentje op het cruiseschip van de Holland Norway Lines. Een andere bijeenkomst werd georganiseerd samen met de regiomarketingorganisatie ZO-Groningen. Hierin werken per 1 januari 2022 de gemeenten Oldambt, Pekela, Stadskanaal, Veendam en Westerwolde samen met de toeristische ondernemers in Zuid- en Oost-Groningen. "Dat was een inspiratiesessie.” De derde bijeenkomst was van het programma zelf en vond plaats in Leek. Op deze bijeenkomst kwamen zo’n 60 ondernemers en stakeholders af. Moret: "Met deze aanpak combineren we individuele bezoeken met bijeenkomsten waar we mensen enerzijds elkaar willen laten ontmoeten en anderzijds concrete handvaten willen meegeven waarmee ze zelf aan de slag kunnen.”

Behoefte

De aantallen bezoekers bij de bijeenkomsten en het aantal gesprekken met vrijetijdsondernemers tonen aan dat het programma duidelijk in een behoefte voorziet. Moret: "Vooraf hadden we ingeschat dat we veel moeite moesten doen om afspraken te krijgen. Het tegendeel is echter waar gebleken. Iedereen weet ons te vinden. Het is zelfs zo succesvol, dat we het amper aan kunnen qua capaciteit. Het bevestigt ons dat de provinciale keus om veel steviger in te zetten op stimulering, begeleiding en ontwikkeling van de vrijetijdseconomie in Groningen heel hard nodig is. De behoefte aan de inzet die we plegen blijkt groot bij ondernemers in deze sector. Bovendien zijn we concreet: enerzijds zoeken we en zetten we in op langetermijnprojecten, anderzijds proberen we op de korte termijn resultaten en successen te behalen. Dat motiveert de ondernemers om mee te blijven doen en laat ze concreet de noodzaak van samenwerking voelen Een mooi voorbeeld is de inspiratiesessie ‘Kansen van de Groninger Waddenkust’ die we op 20 februari in Usquert hebben gehouden. Heel veel Groningse ondernemers voelen niet alsof ze aan de Waddenkust liggen, terwijl dat wel degelijk zo is.”

Door de bijeenkomsten en gesprekken in het kader van het programma Vrijetijdseconomie heeft Moret nu een goed beeld wat er speelt bij de ondernemers. "We kunnen nu signaleren en adviseren zodat gemeenten en provincie in hun beleidskeuzes nog beter geïnformeerd zijn en veel beter rekening kunnen houden met de behoeften van de sector. Dan ben je écht met elkaar aan het samenwerken.”

Acht toeristische ecosystemen

Uiteindelijk is het doel van het programma het realiseren en verder ontwikkelen van een aantal toeristische ecosystemen. Moret: "De komende twee jaar willen we een achttal fysiek aanwijsbare plekken in kaart brengen. Plekken waar of al wat gebeurt of waar de potentie ligt om meer te gaan samenwerken zodat er meer bezoekers komen en er meer omzet gegenereerd wordt. Dat is belangrijk vanwege banen, maar zeker ook vanwege de leefbaarheid in zo’n gebied. Daarvoor is het belangrijk dat een bepaald voorzieningenniveau op peil blijft en dat een supermarkt kan blijven bestaan omdat er door de week ook toeristen langskomen.”

Het brengt Moret bij een andere verklaring waarom het programma aanslaat: "De vrijetijdseconomie in Groningen bestaat nu vooral nog uit allerlei kleinschalige initiatieven. De sector is nog niet echt georganiseerd en ijl van structuur. Er zijn nog te weinig verbindingen en ondernemers zijn vooral op hun eigen activiteit gericht. Dat biedt kansen voor samenwerking.”

Een mooie kans dient zich aan met de komst van het Werelderfgoedcentrum Waddenzee dat in de haven van Lauwersoog wordt gerealiseerd en naar verwachting eind 2024-begin 2025 wordt geopend. Moret: "Dat wordt een enorme trekpleister. Vandaar dat we daarmee actief in gesprek zijn. Tijdens de bijeenkomst op 20 februari hebben we ook uitgelegd wat dit centrum kan betekenen voor de omgeving. Bijvoorbeeld omdat er bezoekers komen die een paar dagen willen overnachten.” Moret onderschrijft de stelling dat het mooi zou zijn als de ondernemers aan de Waddenkust meer met hun gezicht in plaats van met hun rug naar de Waddenzee zouden zijn gekeerd. "Bovendien is het Werelderfgoedcentrum Waddenzee niet het enige aan de kust. Aan de andere kant heb je bij Bad Nieuweschans de Graanrepubliek. Een mooi voorbeeld van een coöperatie van ondernemers die heel actief is. Als je er vervolgens voor zorgt dat alles wat tussen het Werelderfgoedcentrum Waddenzee en de Graanrepubliek daarop mee kan liften, biedt dat mooie kansen. Daarbij is het wel de bedoeling, net als bij de acht ecosystemen die ik eerder noemde als doel voor de komende twee jaar, dat we mensen aanzetten tot actie. We gaan stimuleren en activeren. Het is de bedoeling dat mensen zelf de meerwaarde gaan inzien van samenwerken met elkaar en de omgeving en gaan inzien dat die meerwaarde de tijdsinvestering in de omgeving waard is. Omdat ze als ondernemers daar later de vruchten van gaan plukken.”

Moret vindt het belangrijk dat het programma vraag gestuurd werkt. "Het is niet de bedoeling dat wij vanachter ons bureau bedenken wat goed is voor de vrijetijdsondernemer. Wij halen de vragen, zorgen en wensen van de ondernemers op en doen daar vervolgens iets mee. Richting de ondernemer, maar ook richting aanverwante groepen zoals stichtingen, musea, gemeenten en onderwijs. Ook kan de provincie dit weer meenemen in haar beleidsontwikkeling. Daarbij is ons uiteindelijk doel de ontwikkeling van het gebied. Dat willen we doen door niet zozeer de ondernemers en aanverwante partijen als individuen verder te helpen, maar vooral als groep en als omgeving. Want dan ontstaan er uiteindelijk ecosystemen.”