Toerisme in balans? Hoe meet je dat?

Tijdens een online kennissessie is het DDL-onderzoek ‘Waardevol toerisme is werken aan balans’ gepresenteerd. Balans is al jaren een veel besproken onderwerp in toerisme. Maar wat is balans precies en hoe kun je dat meten? In het Data & Development Lab gingen onderzoekers van diverse kennis- en onderzoeksinstellingen eendrachtig aan de slag en ontwierpen een online tool rond een weegschaal met aan de ene kant de impact en aan de andere kant draagkracht.

Het doel van dit project is handvatten aan te reiken aan beleidsmakers, bestemmingsmanagers en onderzoekers voor het inzichtelijk maken van balans op hun bestemming. Belangrijkste conclusie is dat er niet één gouden formule voor toerisme in balans is. Elke bestemming heeft een eigen draagkracht die op momenten ook kan verschillen. Daardoor is de impact van toerisme op elke bestemming weer anders. 

Uitgebreide tool

CELTH, CBS en NBTC deden uitgebreid onderzoek zodat zij met de opgedane kennis bestemmingen kunnen helpen. Met het project ‘Waardevol toerisme is werken aan balans’ werd onderzocht welke invalshoeken belangrijk zijn bij het beoordelen en inzichtelijk maken van balans en welke data hiervoor gebruikt kunnen worden. De uitkomsten van het project zijn weergegeven in een online publicatie en bieden een overzicht van beschikbare data en mogelijke indicatoren voor het meten van verschillende deelonderwerpen die relevant zijn voor balans.  Bestemmingen kunnen uiteindelijk zelf bepalen welke indicatoren het beste aansluiten bij de aard van hun bestemming en onderzoeksvraag. Daarnaast zijn er in de publicatie diverse praktijkvoorbeelden in opgenomen van onderzoeken en studies die in de sector al zijn gerealiseerd.

Impact en draagkracht

Als basis voor de uitwerking van de verschillende onderdelen van balans is de weegschaal gebruikt. Met aan de ene kant van de weegschaal de "impact” en aan de andere kant de "draagkracht”. Deze twee zijden wil je als bestemming zoveel mogelijk "in balans” houden. De schaal met impact wordt primair bepaald door toeristisch-recreatieve druk. De andere kant van de weegschaal betreft draagkracht, ook wel carrying capacity genoemd. Er zijn verschillende deelonderwerpen bij draagkracht. Wat kan de natuurlijke omgeving aan? (ecologische draagkracht). Wat kan de bevolking aan? (sociale draagkracht, vaak ook draagvlak genoemd). Wat kan de bezoeker zelf aan? (psychologische draagkracht). Wanneer is de grens van voorzieningen en faciliteiten (resources) bereikt? (fysieke draagkracht). En hoe voorkom je dat je economisch te afhankelijk wordt van toerisme en recreatie? (economische draagkracht). Al met al gaat het in zo’n analyse nadrukkelijk niet om het opzoeken van maximale aantallen of bepalen van exacte grenswaarden, maar om een optimum. 

Beste bruikbare methoden 

Er is niet één methode die zowel impact als draagkracht onderzoekt. Het ging in elke methode om één kant van de weegschaal, terwijl balans pas zichtbaar wordt als je naar beide kanten kijkt. Daarom worden in deze publicatie per deelonderwerp de best bruikbare elementen van een reeks van methoden en artikelen op een rijtje gezet, kijkend naar de toepasbaarheid in Nederland. Een toets van de resultaten door een panel van experts om de gevonden waarden te duiden is een belangrijk onderdeel van het proces. 

Het project is uitgevoerd door het Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen (NBTC), HZ University of Applied Sciences, Breda University of Applied Sciences (BUas) en NHL Stenden hogeschool - samenwerkend in Centre of Expertise Leisure Tourism & Hospitality (CELTH), en Saxion Hogeschool. Het project is mede mogelijk gemaakt vanuit het Data & Development Lab van NBTC, CELTH en CBS.

Verder lezen

De publicatie is beschikbaar in een online, interactieve vorm met allerlei bruikbare links en een printbare PDF-versie. https://ddlpublicaties.nbtc.nl/meten-van-balans