Transities in de verblijfseconomie
Han Verheijden gaat samen Merlijn Pietersma van ZKA en Wander Groot van Leisure Brains, begin 2022 een cursus recreatieve projectontwikkeling opzetten voor gemeenten en recreatieondernemers. Dat vertelde hij tijdens een interview met Marc Gerlings van NRIT op de Recreatie Vakbeurs 2021 in Hardenberg. Daarbij kwamen ook de transities in de verblijfseconomie aan de orde.
Verheijden lichtte het initiatief toe: "Je kunt in deze branche pas goed handelen als je het verdienmodel van andere partijen door hebt. In de recreatiesector heb je het dan bijvoorbeeld over vastgoedpartijen, maar ook over andere ketenpartijen. Hun verdienmodel is voor gemeenten maar ook voor exploitanten vaak helemaal niet transparant. Dus zijn ze afhankelijk van de kreten van de tegenpartij en dat zorgt voor wantrouwen. En voor langere trajecten omdat er weer nieuw onderzoek moet komen. Wij willen dat verdienmodel nu wel transparant maken, zodat gemeenten en exploitanten vervolgens hun eigen speelruimte kunnen bepalen.
Verheijden houdt zich met Verheijden Concepten bezig met conceptontwikkeling in met name attracties en verblijfsaccommodaties. Hij ging aan de hand van een voorbeeld bij de Loosdrechtse Plassen in op het vormgeven van de samenwerking en integratie tussen enerzijds het landschap en anderzijds de ondernemer. "Mijn strategie daarbij is dat aan de ene kant de natuur de ondernemer de kans geeft zijn bedrijf te ontwikkelen. Daarbij doel ik zowel op het gebied van flora en fauna als op het gebied van accommodaties. Maar ook op het gebied van het ‘opvoeden’ van de gasten van de accommodaties. Aan de andere kant vraag ik ook aan natuurbeheerders om meer ruimte te geven aan echte ecolodges, die bedoeld zijn voor kort verblijf. Het gaat dan nadrukkelijk niet om veredelde stacaravans, maar wel om accommodaties van duurzame materialen die ook qua design echt één zijn met de natuur. Als ondernemers dat doen, verhogen ze ook het draagvlak bij natuurbeheerders.”
De laatste jaren krijgt Verheijden steeds meer opdrachten voor plannen en projecten met een sterk hybride karakter. "Campings worden vakantieparken, vakantieparken worden hotels en hotels worden meer vakantieparken.” Hij heeft ook wel een verklaring: "Hotels, zeker in de provincie, hebben eigenlijk al sinds de kredietcrisis veel in de zakelijke markt verloren. Dat betekent dat ze veel meer zijn aangewezen op leisure, die sinds de coronacrisis ook steeds meer binnenlands is. Daarom gaan de hotels zich spiegelen aan de vakantieparken, met hun sfeer en gerichtheid op gezinnen. Tegelijkertijd zie ik ook steeds meer vakantieparken met hotelservice.” Verheijden vindt het terecht dat die richting wordt ingeslagen omdat de consument ernaar vraagt, maar ziet het wel als zijn taak om daarin een balans te vinden. "Je kunt namelijk wel zeggen als vakantiepark dat je hotelservice wilt bieden, maar daarmee ben je nog geen hotelexploitant. Daarom let ik ook op de haken en ogen die het met zich meebrengt.” Voor hotels ziet Verheijden daarnaast mogelijkheden om in een parkomgeving een medium-versie van wellness aan te bieden. Niet te beperkt, maar zeker ook niet te massaal zoals bij grote thermencomplexen.
Omdat in de leisuremarkt de kosten van arbeid sneller stijgen dan de omzetmarges en er bovendien een krapte is op de arbeidsmarkt, pleitte Verheijden ervoor om te kijken naar arbeidsextensievere formules en om meer te letten op efficiencyverbetering. "Het inzetten van de QR-code is een mooi voorbeeld daarvan. Mensen vinden het leuk en het scheelt arbeidskrachten.”
Vooruitkijkend naar de komende tien jaar, heeft Verheijden nog een aantal tips voor ondernemers in de leisurebranche: "Thematiseer niet teveel, bijvoorbeeld met wellness, sport of golf, want het maakt je kwetsbaar. Een tweede tip is: begin op tijd met je bedrijfsopvolging. Als je ouder wordt, wordt je namelijk ook risicomijdender, bovendien pak je niet meer elke trend even gemakkelijk op. En dat heeft als risico dat je bedrijf verouderd en dat het dus voor een opvolger moeilijker is om het over te nemen.”
