Duurzame innovatie vraagt om andere keuzes reisindustrie
Onderzoek naar innovatie bij CARMACAL: nieuwe technologieën verbinden aan concrete marktexperimenten
Wanneer wordt eco-innovatieproces succesvol?
Onderzoekers van Wageningen University & Research hebben een nieuwe aanpak ontwikkeld waarmee wetenschappers en beleidsmakers eco-innovatieprocessen beter kunnen begrijpen. De nieuwe aanpak biedt een gebruiksvriendelijk toetsingskader van generieke analytische vragen. Het voordeel van de nieuwe aanpak is dat het gebruikers nieuwe mogelijkheden toont om milieuvriendelijke producten en technologieën in bestaande bedrijfsprocessen te integreren en consumentenacceptatie te creëren. Eco-innovatie wordt gezien als een belangrijke stimulator van duurzaamheidstransities.
Eco-innovatie draait om veel meer dan het bedenken en bouwen van nieuwe technologie
Eco-innovatie
draait echter om veel meer dan het bedenken en bouwen van nieuwe
technologie: eco-innovatieprocessen zijn pas succesvol als zij
gevestigde productie en consumptiepatronen veranderen. De onderzoekers
ontdekten dit toen zij hun aanpak testten in een onderzoek naar een
specifiek, door producenten geïnitieerd, eco-innovatieproces: de
ontwikkeling van CARMACAL. Dit is een initiatief vanuit de Nederlandse
reisbranche om een online Carbon Management Calculator voor
touroperators te ontwikkelen. Structurele emissiereducties zijn
essentieel voor duurzaamheidstransitie in deze sector, maar met 6.8
miljoen vliegvakanties (2016) is deze sector sterk afhankelijk van de
luchtvaart. Hiernaast compliceert politieke besluiteloosheid het
formuleren van duidelijk en effectief klimaatbeleid voor de reisbranche.
Het onderzoek is gepubliceerd in het academische tijdschrift Journal of
Sustainable Tourism. Het onderzoek levert belangrijke bijdragen aan
huidige discussies over de rol van de reissector in luchtvaartgroei in
Nederland, de uitbreiding van Schiphol met Lelystad Airport en de impact
van toerisme op de kwaliteit van het leven.
Technologie bleek niet genoeg
Het
onderzoek verklaart waarom een eco-innovatie als CARMACAL -ontwikkeld
tussen 2013 en 2015 binnen de beschermende kaders van een gesubsidieerd
project (RAAK subsidie van Ministerie van Economische Zaken) er tot nu
toe niet in is geslaagd de gevestigde routines van tour operators te
veranderen. Buijtendijk: "Technologische innovatie alleen is niet
genoeg. Ons onderzoek naar CARMACAL laat zien hoe deze nieuwe
technologie touroperators confronteerde met onplezierige keuzes die
verstrekkende gevolgen kunnen hebben voor hun bedrijfsvoering”. Het
onderzoek laat zien hoe CARMACAL touroperators hielp bij het
identificeren van verschillende carbon management strategieën met
tegenstrijdige implicaties voor mens, bedrijf en planeet. De strategieën
die de meeste steun kregen van de reisbranche, zoals CO2-compensatie en
carbon labelling, doen het minst om de klimaateffecten van
pakketvakanties te verminderen en omgekeerd. Volgens Buijtendijk laat
dit zien dat de reisindustrie haar grenzen heeft bereikt als het
gaat om vrijwillig verantwoordelijk nemen voor de eigen klimaatimpact.
"De sage dat maatschappelijk verantwoord ondernemen, oftewel,
zelfregulering ter voorkoming van wetgeving, bedrijven als touroperators
in staat stelt een ingewikkeld probleem als klimaatverandering het
hoofd te bieden moet stoppen.” Buijtendijk benadrukt dat effectief
overheidsingrijpen nu echt nodig is. "Zelfregulering alleen gaat er niet
voor zorgen dat de CO2-uitstoot van de reissector daalt.” De
onderzoekers wijzen er op dat nieuwe technologieën als CARMACAL
effectiever zijn wanneer ze onderdeel zijn van gecoördineerd beleid.
Is de overheid nodig?
Het
onderzoek wijst dan ook naar een slimme mix van beleidsmaatregelen die
de geïntegreerde productie en consumptie van eco-innovaties stimuleren.
Buijtendijk: "Touroperators exploiteren zogenaamde generieke assets waar
geen duidelijke klimaatwetgeving voor bestaat. Transitieliteratuur laat
zien dat bedrijven onder dergelijke omstandigheden geneigd zijn de
gevestigde modus-operandi te beschermen in plaats van risico te nemen en
consumentenacceptatie te creëren voor nieuwe producten of
technologieën.” Onder meer wordt in de studie gewezen op de sterke band
tussen touroperators en de luchtvaartindustrie bij pakketreizen. Net de
luchtvaart stoot relatief veel CO2 uit. De onderzoekers bevelen daarom
concrete beleidsmaatregelen aan die de bijdrage van eco-innovaties als
CARMACAL aan duurzaamheidstransities bevorderen. Door de overheid
gefinancierde innovatieprogramma’s moeten het uitvinden van nieuwe
technologieën verbinden aan concrete marktexperimenten.
Buijtendijk: "Een nieuwe technologie als CARMACAL nodigt mensen uit om nieuwe, creatieve reisproducten en diensten te ontwikkelen. Om dat effectief te kunnen doen, moeten eco-innovatieprojecten vanaf het begin commerciële en technische expertise mixen en consumenten actief betrekken, want zij zijn de eindgebruikers.” Door de overheid gefinancierde innovatieprogramma’s zouden volgens Buijtendijk effectiever kunnen zijn wanneer ze naast technologische inventiviteit, betrokkenen stimuleren om te experimenteren met nieuwe toepassingen van de ontworpen technologieën en de nadruk leggen op gezamenlijk leren.
Dit onderzoek maakt onderdeel uit van een PhD-project gefinancierd door CELTH (www.celth.nl), Breda University of Applied Sciences (www.buas.nl) en Reiswerk (www.reiswerk.nl). Wil je vragen stellen over het onderzoek naar eco-innovatie dan kan dat via PhD student: Harald Buijtendijk (buijtendijk.h@buas.nl).
