Geplaatst op: 05-10-2020
Auteur: Jasper Heslinga

Van overtoerisme naar ondertoerisme?

Van overtoerisme naar ondertoerisme?
Afbeelding van edmondlafoto via Pixabay
Waar tot maart dit jaar de discussie nog volop ging over té veel toeristen, hoe om te gaan met een groeiend aantal toeristen, hoe organiseren we spreiding, heeft het coronavirus de sector volledig op zijn kop gezet. Hoe ingrijpend het virus en de ingestelde maatregelen de sector ook mogen raken, deze periode is ook een kans om fundamenteel anders en meer strategisch na te gaan denken over toerisme en hoe we dit met elkaar willen organiseren. Hierbij ben ik van mening dat niet alleen de focus moet liggen op het overtoerisme zoals in de afgelopen jaren, maar ook de andere kant van de medaille moet worden belicht, namelijk dat van ondertoerisme. 

De discussies rond overtoerisme legden al een aantal zwakke plekken van het fenomeen (massa)toerisme bloot, zoals een onevenredige verdeling tussen baten en lasten, negatieve impacts op landschappen en gemeenschappen, dit alles leidend tot overlast en onvrede bij inwoners. Wie de afgelopen jaren een krant opensloeg las bijna dagelijks over drukte in Amsterdam, Venetië en Barcelona en is er veel onderzoek verricht naar dit fenomeen. Hoewel ik zelf bijdragen heb geleverd aan verschillende onderzoeken (o.a. UNTWO, EU), is in mijn ogen het debat rondom overtoerisme altijd al een eenzijdige discussie geweest die de publieke opinie domineert. In een aantal gevallen is er sprake van te veel toeristen, maar voor het overgrote aantal van de toeristische bestemmingen in Nederland is dit helemaal niet het geval en is er eerder sprake van te weinig toeristen, oftewel ondertoerisme. 

Ondertoerisme is geen nieuwe term, maar wordt mijn inziens nog te beperkt gebruikt. In de praktijk zie je dat deze vaak toegepast wordt als marketingterm om de aandacht te vestigen op onontdekte pareltjes die nog niet zijn ‘verpest door het massatoerisme’. Maar het is ook goed om na te denken over de management aspecten van ondertoerisme, oftewel: hoe ga je om met gebieden waar toerisme een kleine rol speelt of waar de toestroom van toeristen is weggevallen. Het coronavirus laat zien dat het opdrogen van grote aantallen toeristen een gigantische impact heeft op bedrijven, met verliezen, faillissementen en ontslagen tot gevolg. Of het nu om overtoerisme of ondertoerisme gaat, het komt uiteindelijk allemaal neer op hoe moet worden omgegaan met veranderende omstandigheden. In de wetenschap hebben we het hier vaak over resilience, oftewel de veerkracht van een bedrijf, sector of gebied wanneer ze te maken krijgen met snelle of langzame veranderingen. Té gefocust zijn op één doelgroep of bedrijfstak maakt kwetsbaar, met alle gevolgen van dien.

Om te komen tot een meer gebalanceerde ontwikkeling, zijn we bij CELTH druk met het vormgeven van de ‘Agenda Bewuste Bestemmingen’, waarin, of het nu een situatie is van onder- of van overtoerisme, een aantal zaken relevant blijven zijn: een gedeelde visie, monitoring, verduurzaming van de sector, professionalisering door scholing. Bij wijze van voorbeeld moet ik meteen denken aan de arbeidsmarkt. In een situatie van overtoerisme gaat het om de vraag hoe te komen aan voldoende gekwalificeerd personeel. In geval van ondertoerisme gaat het om de vraag hoe in een bedrijf of organisatie zijn werknemers vasthoudt en niet verliest aan andere sectoren met een beter perspectief. In beide gevallen kan het antwoord liggen in bijvoorbeeld professionalisering, faciliteren van scholing en het bieden van een perspectief. Zo spelen er vele vraagstukken in onze toeristische sector waar wij, ondernemers, overheden, onderwijsinstellingen en onderzoekers, de komende jaren in gezamenlijkheid aan moeten werken. Of het nu gaat om een situatie waar er te veel of juist te weinig toeristen zijn: vanuit CELTH pakken wij graag onze rol als kennispartner in dit proces.
Topics:Toerisme
Trefwoorden: toerisme, overtoerisme, ondertoerisme, beleid, visie, strategie

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

19/05/22
Phoenix Awards naar Vacansoleil en Filmcafé
Vacansoleil Camping Holidays heeft tijdens de Big Improvement Day de award gewonnen voor onderneming die zich krachtig heeft hersteld na een moeilijke periode. Het laat ook zien hoe zwaar Vacansoleil leed tijdens de coronajaren. Ook in de tweede categorie won een bedrijf uit de vrijetijdseconomie, het Filmcafe.
18/05/22
Recreatiezoneringsplan Veluwe vastgesteld
Gedeputeerde Staten heeft het Recreatiezoneringsplan Veluwe vastgesteld. Tot eind maart kon er een z...
18/05/22
Genomineerde accommodaties bij Bed & Breakfast Nederland voor 2022
Drie bed & breakfasts maken kans op de titel ‘Beste B&B van Nederland 2022. Er zijn nog 3 categorieën met genomineerde accommodaties.
17/05/22
Exclusief voor leden
Keukenhof trekt in 2022 1,1 miljoen mensen
Na twee jaar dicht draait Keukenhof in 2022 opeens een erg goede editie. Keukenhof ontving dit jaar ruim 1,1 miljoen bezoekers. Dat betekent dat in de laatste week nog snel 100.000 bezoekers naar de bloemen kwamen kijken. Het geeft ook een bijzondere kijk op het herstel van het inkomend toerisme.
17/05/22
Krapte op de arbeidsmarkt met nationaal record vacaturegraad in horeca
De spanning op de arbeidsmarkt is in het eerste kwartaal van 2022 verder toegenomen. Stonden er in het laatste kwartaal van 2021 nog 106 vacatures tegenover elke 100 werklozen, een kwartaal later is dat opgelopen tot 133 per 100. De vacaturegraad in de horeca heeft het landelijk record te pakken. Voor het eerst is de vacaturgraad in de horeca op 112 uitgekomen in het eerste kwartaal van 2022.
13/05/22
Mooiste kasteel van Nederland een hostel?
De ANWB-verkiezing Allermooiste kasteel van Nederland nadert de ontknoping. Het kan zijn dat het mooiste kasteel een hostel is. De jury kijkt ook naar de verbinding met recreatie.
12/05/22
Viersterren NEO KVL hotel opent deuren in het Brabantse Oisterwijk
Het sfeervolle dorp Oisterwijk in Brabant is een viersterrenhotel rijker: het NEO KVL hotel. Het des...
12/05/22
Nederlander koploper in Europa met digitale vaardigheden
Nederland behoort tot de Europese landen met het grootste aandeel inwoners dat vaardig is in internet-, computer- en softwaregebruik, zogenoemde digitale vaardigheden.