Geplaatst op: 05-10-2020
Auteur: Jasper Heslinga

Van overtoerisme naar ondertoerisme?

Van overtoerisme naar ondertoerisme?
Afbeelding van edmondlafoto via Pixabay
Waar tot maart dit jaar de discussie nog volop ging over té veel toeristen, hoe om te gaan met een groeiend aantal toeristen, hoe organiseren we spreiding, heeft het coronavirus de sector volledig op zijn kop gezet. Hoe ingrijpend het virus en de ingestelde maatregelen de sector ook mogen raken, deze periode is ook een kans om fundamenteel anders en meer strategisch na te gaan denken over toerisme en hoe we dit met elkaar willen organiseren. Hierbij ben ik van mening dat niet alleen de focus moet liggen op het overtoerisme zoals in de afgelopen jaren, maar ook de andere kant van de medaille moet worden belicht, namelijk dat van ondertoerisme. 

De discussies rond overtoerisme legden al een aantal zwakke plekken van het fenomeen (massa)toerisme bloot, zoals een onevenredige verdeling tussen baten en lasten, negatieve impacts op landschappen en gemeenschappen, dit alles leidend tot overlast en onvrede bij inwoners. Wie de afgelopen jaren een krant opensloeg las bijna dagelijks over drukte in Amsterdam, Venetië en Barcelona en is er veel onderzoek verricht naar dit fenomeen. Hoewel ik zelf bijdragen heb geleverd aan verschillende onderzoeken (o.a. UNTWO, EU), is in mijn ogen het debat rondom overtoerisme altijd al een eenzijdige discussie geweest die de publieke opinie domineert. In een aantal gevallen is er sprake van te veel toeristen, maar voor het overgrote aantal van de toeristische bestemmingen in Nederland is dit helemaal niet het geval en is er eerder sprake van te weinig toeristen, oftewel ondertoerisme. 

Ondertoerisme is geen nieuwe term, maar wordt mijn inziens nog te beperkt gebruikt. In de praktijk zie je dat deze vaak toegepast wordt als marketingterm om de aandacht te vestigen op onontdekte pareltjes die nog niet zijn ‘verpest door het massatoerisme’. Maar het is ook goed om na te denken over de management aspecten van ondertoerisme, oftewel: hoe ga je om met gebieden waar toerisme een kleine rol speelt of waar de toestroom van toeristen is weggevallen. Het coronavirus laat zien dat het opdrogen van grote aantallen toeristen een gigantische impact heeft op bedrijven, met verliezen, faillissementen en ontslagen tot gevolg. Of het nu om overtoerisme of ondertoerisme gaat, het komt uiteindelijk allemaal neer op hoe moet worden omgegaan met veranderende omstandigheden. In de wetenschap hebben we het hier vaak over resilience, oftewel de veerkracht van een bedrijf, sector of gebied wanneer ze te maken krijgen met snelle of langzame veranderingen. Té gefocust zijn op één doelgroep of bedrijfstak maakt kwetsbaar, met alle gevolgen van dien.

Om te komen tot een meer gebalanceerde ontwikkeling, zijn we bij CELTH druk met het vormgeven van de ‘Agenda Bewuste Bestemmingen’, waarin, of het nu een situatie is van onder- of van overtoerisme, een aantal zaken relevant blijven zijn: een gedeelde visie, monitoring, verduurzaming van de sector, professionalisering door scholing. Bij wijze van voorbeeld moet ik meteen denken aan de arbeidsmarkt. In een situatie van overtoerisme gaat het om de vraag hoe te komen aan voldoende gekwalificeerd personeel. In geval van ondertoerisme gaat het om de vraag hoe in een bedrijf of organisatie zijn werknemers vasthoudt en niet verliest aan andere sectoren met een beter perspectief. In beide gevallen kan het antwoord liggen in bijvoorbeeld professionalisering, faciliteren van scholing en het bieden van een perspectief. Zo spelen er vele vraagstukken in onze toeristische sector waar wij, ondernemers, overheden, onderwijsinstellingen en onderzoekers, de komende jaren in gezamenlijkheid aan moeten werken. Of het nu gaat om een situatie waar er te veel of juist te weinig toeristen zijn: vanuit CELTH pakken wij graag onze rol als kennispartner in dit proces.
Topics:Toerisme
Trefwoorden: toerisme, overtoerisme, ondertoerisme, beleid, visie, strategie

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

29/07/21
Visit Zuid-Limburg zoekt na watersnood tijdelijke locatie
Beide locaties in Valkenburg van DMO Visit Zuid-Limburg zijn nog onbruikbaar na de enorme watersnood. Om gasten te helpen is een tijdelijk informatiepunt opgezet bij het station van Valkenburg maar de organisatie heeft nog een locatie nodig.
26/07/21
Norwegian Cruise Line vaart voor het eerst weer na 500 dagen
Norwegian Cruise Line (NCL) heeft gisteren haar cruise comeback officieel ingeluid met een dubbel debuut: Norwegian Jade is niet alleen het eerste schip van de 17 schepen tellende vloot die na 500 dagen weer gasten verwelkomde aan boord, ze schreef ook geschiedenis voor NCL door zich als eerste schip in haar thuishaven Athene (Piraeus) te stationeren. Daar is de Griekse minister van toerisme blij mee.
23/07/21
Nog meer Nederlanders boeken in Nederland - dramatisch verlies door wegblijven buitenlandse gasten
De groeiende onzekerheid rondom de steeds wisselende reisadviezen houdt vakantiegangers in eigen land. Dat blijkt uit data van boekingsplatform BungalowSpecials.nl. Ondertussen tekent zich een forse verliespost af voor de vakantieparken door het missen van de buitenlandse gasten in de cruciale zomermaanden voor de toeristische sector.
15/07/21
Meer Nederlanders willen in eigen land op vakantie
Tweederde van de Nederlanders wil dit jaar op vakantie. De meeste Nederlanders met vakantieplannen willen in Europa op vakantie gevolgd door het eigen land dat aan populariteit wint.
14/07/21
EU-toerisme: -61%
Het toerisme in de Europese Unie is gedurende de pandemie ingestort. Het aantal nachten dat toeristen in logiesaccommodaties doorbrachten daalde tussen april 2020 en maart 2021 met maar liefst 61% ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder.
14/07/21
Dramatische maand juli voor de reisbranche
Nadat in juni buitenlandse bestemmingen weer populairder werden dan vakanties in eigen land en het aantal boekingen op het niveau van 2019 zat, is de reisbranche in juli opnieuw ingestort. Vakantiegangers zoeken vooral weer naar bestemmingen in Nederland en het aantal boekingen is in een week tijd met 25 procent gedaald.
12/07/21
Exclusief voor leden
Trend forse stijging verkoop caravan en camper: mobiele accommodatie geeft veilig gevoel in pandemie
In de eerste helft van 2021 werden in Nederland exact 5.400 nieuwe caravans geregistreerd, oftewel ruim 35 procent meer dan in dezelfde periode vorig jaar en het hoogste aantal sinds 2011 voor een eerste jaarhelft. De verkoop van caravans kende een aantal jaren een daling maar 2020 kwam de hernieuwde aandacht voor de sleurhut. Het negatieve sentiment rond de caravan lijkt omgeslagen. De populariteit stijgt dit jaar door.
09/07/21
Watersport wil inspraak op beleid Grevelingen
In een gezamenlijk opgestelde visie ‘De juiste koers voor de Grevelingen’ over de waterrecreatie ín het gebied, pleit een samenwerking van belanghebbenden in de waterrecreatie voor meer inspraak op het beleid voor deze bekende watersportlocatie. Het gaat om het inspelen op de markt die jaarlijks rond de 30 miljoen euro aan bestedingen oplevert in dit gebied.