Geplaatst op: 05-10-2020
Auteur: Jasper Heslinga

Van overtoerisme naar ondertoerisme?

Van overtoerisme naar ondertoerisme?
Afbeelding van edmondlafoto via Pixabay
Waar tot maart dit jaar de discussie nog volop ging over té veel toeristen, hoe om te gaan met een groeiend aantal toeristen, hoe organiseren we spreiding, heeft het coronavirus de sector volledig op zijn kop gezet. Hoe ingrijpend het virus en de ingestelde maatregelen de sector ook mogen raken, deze periode is ook een kans om fundamenteel anders en meer strategisch na te gaan denken over toerisme en hoe we dit met elkaar willen organiseren. Hierbij ben ik van mening dat niet alleen de focus moet liggen op het overtoerisme zoals in de afgelopen jaren, maar ook de andere kant van de medaille moet worden belicht, namelijk dat van ondertoerisme. 

De discussies rond overtoerisme legden al een aantal zwakke plekken van het fenomeen (massa)toerisme bloot, zoals een onevenredige verdeling tussen baten en lasten, negatieve impacts op landschappen en gemeenschappen, dit alles leidend tot overlast en onvrede bij inwoners. Wie de afgelopen jaren een krant opensloeg las bijna dagelijks over drukte in Amsterdam, Venetië en Barcelona en is er veel onderzoek verricht naar dit fenomeen. Hoewel ik zelf bijdragen heb geleverd aan verschillende onderzoeken (o.a. UNTWO, EU), is in mijn ogen het debat rondom overtoerisme altijd al een eenzijdige discussie geweest die de publieke opinie domineert. In een aantal gevallen is er sprake van te veel toeristen, maar voor het overgrote aantal van de toeristische bestemmingen in Nederland is dit helemaal niet het geval en is er eerder sprake van te weinig toeristen, oftewel ondertoerisme. 

Ondertoerisme is geen nieuwe term, maar wordt mijn inziens nog te beperkt gebruikt. In de praktijk zie je dat deze vaak toegepast wordt als marketingterm om de aandacht te vestigen op onontdekte pareltjes die nog niet zijn ‘verpest door het massatoerisme’. Maar het is ook goed om na te denken over de management aspecten van ondertoerisme, oftewel: hoe ga je om met gebieden waar toerisme een kleine rol speelt of waar de toestroom van toeristen is weggevallen. Het coronavirus laat zien dat het opdrogen van grote aantallen toeristen een gigantische impact heeft op bedrijven, met verliezen, faillissementen en ontslagen tot gevolg. Of het nu om overtoerisme of ondertoerisme gaat, het komt uiteindelijk allemaal neer op hoe moet worden omgegaan met veranderende omstandigheden. In de wetenschap hebben we het hier vaak over resilience, oftewel de veerkracht van een bedrijf, sector of gebied wanneer ze te maken krijgen met snelle of langzame veranderingen. Té gefocust zijn op één doelgroep of bedrijfstak maakt kwetsbaar, met alle gevolgen van dien.

Om te komen tot een meer gebalanceerde ontwikkeling, zijn we bij CELTH druk met het vormgeven van de ‘Agenda Bewuste Bestemmingen’, waarin, of het nu een situatie is van onder- of van overtoerisme, een aantal zaken relevant blijven zijn: een gedeelde visie, monitoring, verduurzaming van de sector, professionalisering door scholing. Bij wijze van voorbeeld moet ik meteen denken aan de arbeidsmarkt. In een situatie van overtoerisme gaat het om de vraag hoe te komen aan voldoende gekwalificeerd personeel. In geval van ondertoerisme gaat het om de vraag hoe in een bedrijf of organisatie zijn werknemers vasthoudt en niet verliest aan andere sectoren met een beter perspectief. In beide gevallen kan het antwoord liggen in bijvoorbeeld professionalisering, faciliteren van scholing en het bieden van een perspectief. Zo spelen er vele vraagstukken in onze toeristische sector waar wij, ondernemers, overheden, onderwijsinstellingen en onderzoekers, de komende jaren in gezamenlijkheid aan moeten werken. Of het nu gaat om een situatie waar er te veel of juist te weinig toeristen zijn: vanuit CELTH pakken wij graag onze rol als kennispartner in dit proces.
Topics:Toerisme
Trefwoorden: toerisme, overtoerisme, ondertoerisme, beleid, visie, strategie

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

23/10/20
Hotels mogen na 20.00 geen alcohol verkopen aan gasten
Op vrijdagmiddag is besloten door het kabinet dat hotels in Nederland geen alcohol mogen schenken en verkopen na 20.00. Dit mag ook niet via room service of andere diensten.
23/10/20
EU Green Week aanzet tot goed raamwerk maar landbouwbeleid niet innovatief genoeg
Terwijl vandaag de EU Green Week wordt afgesloten zijn Nederlandse natuurorganisaties verbaasd over het Europese beleid voor de boeren.
23/10/20
Pathé gaat ook bezorgen met Pathé Delivery
Pathé laat popcorn en andere bioscoopsnacks vanaf nu thuis bezorgen in samenwerking met Thuisbezorgd.nl onder de naam Pathé Delivery.
23/10/20
Derde overname van TopParken
En weer kondigt TopParken een overname op de Veluwe aan. Na eerder deze maand camping de Hertshoorn in Garderen te hebben overgenomen, wordt nu de koop van camping Berkenrode in Beekbergen aangekondigd. De camping wordt na de overname onderdeel van Recreatiepark Beekbergen, het bestaande vakantiepark van TopParken dat direct grenst aan camping Berkenrode.
23/10/20
Anderhalvemetersubsidie voor meer Friese ondernemers
Friese ondernemers hebben zo’n 200.000 euro aan subsidie van de provincie ontvangen voor maatregelen om hun bedrijf op de 1,5 metereconomie aan te passen. De provincie breidt de regeling nu uit naar meer sectoren door een uitbreiding van de lijst met SBI-codes. Er is nog 800.000 euro beschikbaar.
23/10/20
Pinomzet in vrijetijdssector weer onderuit maar minder hard dan in maart
De pinomzet is na de gedeeltelijke lockdown 10% lager dan normaal. Sectoren die hard zijn getroffen zijn de horeca en recreatie & cultuur. Maar minder hard dan in maart tijdens de eerste lockdown.
22/10/20
Exclusief voor leden
Foodvalley krijgt science center en belevingscentrum
De eerste paal werd gistermiddag in de grond geslagen door John Verbrakel, hoofd research en development bij Upfield. Dit gebeurde samen met Harry Dijkstra, directeur van bouwbedrijf Van Wijnen. Burgemeester van Wageningen Geert van Rumund en Rens Buchwaldt, bestuurslid van Wageningen University & Research, waren vanwege COVID-19 virtueel aanwezig.
22/10/20
Consument is pessimistisch maar niet zo erg als in maart
De stemming onder consumenten is in oktober 2020 iets verslechterd, meldt het CBS.