Geplaatst op: 05-10-2020
Auteur: Jasper Heslinga

Van overtoerisme naar ondertoerisme?

Van overtoerisme naar ondertoerisme?
Afbeelding van edmondlafoto via Pixabay
Waar tot maart dit jaar de discussie nog volop ging over té veel toeristen, hoe om te gaan met een groeiend aantal toeristen, hoe organiseren we spreiding, heeft het coronavirus de sector volledig op zijn kop gezet. Hoe ingrijpend het virus en de ingestelde maatregelen de sector ook mogen raken, deze periode is ook een kans om fundamenteel anders en meer strategisch na te gaan denken over toerisme en hoe we dit met elkaar willen organiseren. Hierbij ben ik van mening dat niet alleen de focus moet liggen op het overtoerisme zoals in de afgelopen jaren, maar ook de andere kant van de medaille moet worden belicht, namelijk dat van ondertoerisme. 

De discussies rond overtoerisme legden al een aantal zwakke plekken van het fenomeen (massa)toerisme bloot, zoals een onevenredige verdeling tussen baten en lasten, negatieve impacts op landschappen en gemeenschappen, dit alles leidend tot overlast en onvrede bij inwoners. Wie de afgelopen jaren een krant opensloeg las bijna dagelijks over drukte in Amsterdam, Venetië en Barcelona en is er veel onderzoek verricht naar dit fenomeen. Hoewel ik zelf bijdragen heb geleverd aan verschillende onderzoeken (o.a. UNTWO, EU), is in mijn ogen het debat rondom overtoerisme altijd al een eenzijdige discussie geweest die de publieke opinie domineert. In een aantal gevallen is er sprake van te veel toeristen, maar voor het overgrote aantal van de toeristische bestemmingen in Nederland is dit helemaal niet het geval en is er eerder sprake van te weinig toeristen, oftewel ondertoerisme. 

Ondertoerisme is geen nieuwe term, maar wordt mijn inziens nog te beperkt gebruikt. In de praktijk zie je dat deze vaak toegepast wordt als marketingterm om de aandacht te vestigen op onontdekte pareltjes die nog niet zijn ‘verpest door het massatoerisme’. Maar het is ook goed om na te denken over de management aspecten van ondertoerisme, oftewel: hoe ga je om met gebieden waar toerisme een kleine rol speelt of waar de toestroom van toeristen is weggevallen. Het coronavirus laat zien dat het opdrogen van grote aantallen toeristen een gigantische impact heeft op bedrijven, met verliezen, faillissementen en ontslagen tot gevolg. Of het nu om overtoerisme of ondertoerisme gaat, het komt uiteindelijk allemaal neer op hoe moet worden omgegaan met veranderende omstandigheden. In de wetenschap hebben we het hier vaak over resilience, oftewel de veerkracht van een bedrijf, sector of gebied wanneer ze te maken krijgen met snelle of langzame veranderingen. Té gefocust zijn op één doelgroep of bedrijfstak maakt kwetsbaar, met alle gevolgen van dien.

Om te komen tot een meer gebalanceerde ontwikkeling, zijn we bij CELTH druk met het vormgeven van de ‘Agenda Bewuste Bestemmingen’, waarin, of het nu een situatie is van onder- of van overtoerisme, een aantal zaken relevant blijven zijn: een gedeelde visie, monitoring, verduurzaming van de sector, professionalisering door scholing. Bij wijze van voorbeeld moet ik meteen denken aan de arbeidsmarkt. In een situatie van overtoerisme gaat het om de vraag hoe te komen aan voldoende gekwalificeerd personeel. In geval van ondertoerisme gaat het om de vraag hoe in een bedrijf of organisatie zijn werknemers vasthoudt en niet verliest aan andere sectoren met een beter perspectief. In beide gevallen kan het antwoord liggen in bijvoorbeeld professionalisering, faciliteren van scholing en het bieden van een perspectief. Zo spelen er vele vraagstukken in onze toeristische sector waar wij, ondernemers, overheden, onderwijsinstellingen en onderzoekers, de komende jaren in gezamenlijkheid aan moeten werken. Of het nu gaat om een situatie waar er te veel of juist te weinig toeristen zijn: vanuit CELTH pakken wij graag onze rol als kennispartner in dit proces.
Topics:Toerisme
Trefwoorden: toerisme, overtoerisme, ondertoerisme, beleid, visie, strategie

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

22/01/21
Nieuwe CAO voor watersportbedrijven en zeilmakerijen
Er is een nieuwe HISWA/SZS-cao afgesloten voor watersportbedrijven en zeilmakerijen. HISWA-RECRON (o...
22/01/21
673 duurzame accommodaties voor recreatie, vakantie en zakelijke markt ontvangen het Green Key certificaat 2021
Vandaag worden door het keurmerk Green Key 673 certificaten verstrekt aan ondernemers in de toeristi...
22/01/21
Exclusief voor leden
Kampioen recycling is nog niet sterk in de circulaire economie
In de recreatiesector biedt de circulaire economie een grote kans om de duurzaamheid naar een hoog p...
22/01/21
Machtige brouwers blijf coulant voor de horeca
Traditiegetrouw vinden in januari de gesprekken plaats tussen brouwerijen en horecaondernemers over de afspraken voor het nieuwe jaar en de afwikkeling van het voorgaande jaar. 2020 was een ongekend slecht jaar voor de horeca met historisch lage omzetten.
22/01/21
Groener Osdorp voorbeeld voor bedrijventerreinen
Op woensdag 13 januari zijn 42 extra bomen geplant langs het centrale wandelpad (kunstroute) langs de Etnastraat. Samen met andere duurzame maatregelen kan Business Park Amsterdam Osdorp hiermee een kan hiermee de komende jaren als voorbeeld dienen voor andere Amsterdamse bedrijventerreinen.
22/01/21
Uitbreiding coronasteun voor bedrijven en garantiefonds evenementen
Het Nederlandse kabinet breidt de steunmaatregelen voor ondernemers uit. In het zicht van de haven is de strategie om niet alle bedrijven te redden, verlaten. Met de uitbreiding van het pakket is een bedrag van 7,6 miljard euro gemoeid. Voor de vrijetijdssector is de aankondiging van een garantiefonds voor evenementen de grote opsteker en het feit dat ook grote bedrijven in aanmerking komen voor een tegemoetkoming in de vaste lasten.
21/01/21
Exclusief voor leden
Gelderland geeft duizenden stacaravans huisnummer voor verbetering veiligheid
Provincie Gelderland heeft ruim 9.500 Gelderse stacaravans en chalets een huisnummer gegeven. Zo zijn de bewoners minder anoniem, en worden vakantieparken veiliger. De provincie gaat door met de registratie.
21/01/21
Groot doek wordt zes meter opgetild in Maritiem Museum
Het vijf eeuwen oude kunstwerk van 4 bij 2 meter is 6 meter omhoog getakeld omdat het niet in de grootste lift paste.