Geplaatst op: 05-10-2020
Auteur: Jasper Heslinga

Van overtoerisme naar ondertoerisme?

Van overtoerisme naar ondertoerisme?
Afbeelding van edmondlafoto via Pixabay
Waar tot maart dit jaar de discussie nog volop ging over té veel toeristen, hoe om te gaan met een groeiend aantal toeristen, hoe organiseren we spreiding, heeft het coronavirus de sector volledig op zijn kop gezet. Hoe ingrijpend het virus en de ingestelde maatregelen de sector ook mogen raken, deze periode is ook een kans om fundamenteel anders en meer strategisch na te gaan denken over toerisme en hoe we dit met elkaar willen organiseren. Hierbij ben ik van mening dat niet alleen de focus moet liggen op het overtoerisme zoals in de afgelopen jaren, maar ook de andere kant van de medaille moet worden belicht, namelijk dat van ondertoerisme. 

De discussies rond overtoerisme legden al een aantal zwakke plekken van het fenomeen (massa)toerisme bloot, zoals een onevenredige verdeling tussen baten en lasten, negatieve impacts op landschappen en gemeenschappen, dit alles leidend tot overlast en onvrede bij inwoners. Wie de afgelopen jaren een krant opensloeg las bijna dagelijks over drukte in Amsterdam, Venetië en Barcelona en is er veel onderzoek verricht naar dit fenomeen. Hoewel ik zelf bijdragen heb geleverd aan verschillende onderzoeken (o.a. UNTWO, EU), is in mijn ogen het debat rondom overtoerisme altijd al een eenzijdige discussie geweest die de publieke opinie domineert. In een aantal gevallen is er sprake van te veel toeristen, maar voor het overgrote aantal van de toeristische bestemmingen in Nederland is dit helemaal niet het geval en is er eerder sprake van te weinig toeristen, oftewel ondertoerisme. 

Ondertoerisme is geen nieuwe term, maar wordt mijn inziens nog te beperkt gebruikt. In de praktijk zie je dat deze vaak toegepast wordt als marketingterm om de aandacht te vestigen op onontdekte pareltjes die nog niet zijn ‘verpest door het massatoerisme’. Maar het is ook goed om na te denken over de management aspecten van ondertoerisme, oftewel: hoe ga je om met gebieden waar toerisme een kleine rol speelt of waar de toestroom van toeristen is weggevallen. Het coronavirus laat zien dat het opdrogen van grote aantallen toeristen een gigantische impact heeft op bedrijven, met verliezen, faillissementen en ontslagen tot gevolg. Of het nu om overtoerisme of ondertoerisme gaat, het komt uiteindelijk allemaal neer op hoe moet worden omgegaan met veranderende omstandigheden. In de wetenschap hebben we het hier vaak over resilience, oftewel de veerkracht van een bedrijf, sector of gebied wanneer ze te maken krijgen met snelle of langzame veranderingen. Té gefocust zijn op één doelgroep of bedrijfstak maakt kwetsbaar, met alle gevolgen van dien.

Om te komen tot een meer gebalanceerde ontwikkeling, zijn we bij CELTH druk met het vormgeven van de ‘Agenda Bewuste Bestemmingen’, waarin, of het nu een situatie is van onder- of van overtoerisme, een aantal zaken relevant blijven zijn: een gedeelde visie, monitoring, verduurzaming van de sector, professionalisering door scholing. Bij wijze van voorbeeld moet ik meteen denken aan de arbeidsmarkt. In een situatie van overtoerisme gaat het om de vraag hoe te komen aan voldoende gekwalificeerd personeel. In geval van ondertoerisme gaat het om de vraag hoe in een bedrijf of organisatie zijn werknemers vasthoudt en niet verliest aan andere sectoren met een beter perspectief. In beide gevallen kan het antwoord liggen in bijvoorbeeld professionalisering, faciliteren van scholing en het bieden van een perspectief. Zo spelen er vele vraagstukken in onze toeristische sector waar wij, ondernemers, overheden, onderwijsinstellingen en onderzoekers, de komende jaren in gezamenlijkheid aan moeten werken. Of het nu gaat om een situatie waar er te veel of juist te weinig toeristen zijn: vanuit CELTH pakken wij graag onze rol als kennispartner in dit proces.
Topics:Toerisme
Trefwoorden: toerisme, overtoerisme, ondertoerisme, beleid, visie, strategie

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

28/10/21
Exclusief voor leden
Kan de horeca helpen bij de overstap naar een vegetarisch eetpatroon?
De Nederlandse vleesconsumptie liet in 2020 een historische daling zien van bijna 2 kg per persoon. Dit blijkt uit onderzoek van Wageningen Economic Research in opdracht van Wakker Dier. De daling wordt vooral geweten aan de horecasluiting omwille van de coronapandemie. Volgens ProVeg Nederland tonen de cijfers aan dat de horeca meer kan doen om klanten te helpen vaker voor plantaardig te kiezen. Toerisme is wellicht van invloed op het in standhouden van een eetpatroon met veel vlees.
26/10/21
Zestigplussers in Nederland omarmen de reisrevolutie
Na anderhalf jaar van lockdown en afstand houden zijn ouderen in Nederland vaker gasten gaan ontvangen of gaan reizen om weer in contact te komen met anderen. Dat meldt Airbnb na de recente Internationale Dag van de Ouderen. In september 2021 was ongeveer 15 procent van de hosts op Airbnb wereldwijd 60 jaar of ouder*, en ruim één op de tien hosts in Nederland. Alleen al in Nederland hebben zij het afgelopen jaar gezamenlijk meer dan 25 miljoen euro verdiend.
26/10/21
Lancering internationale campagne congresstad Maastricht
Met de oplevering van het nieuwe congrescentrum lanceren Maastricht Convention Bureau en MECC Maastr...
26/10/21
Textilium Futura organiseert tweede editie Textour in mei 2022
Na de eerste Textour van afgelopen mei volgt in 2022 een tweede editie van donderdag 26 tot en met z...
26/10/21
Marker Wadden wint Dutch Design Award
Het integrale ontwerp van de natuureilanden Marker Wadden heeft de Dutch Design Award (DDA) gewonnen...
26/10/21
Eerste exemplaar rapport ketenvorming vakantieparken uitgereikt
Tijdens de Praktijkdag Vakantieparken, op 12 oktober in Familie resort PUUR Exloo, reikte de rapport...
26/10/21
Grote betrokkenheid vormt recreatiezoneringsplan
Er is de afgelopen maanden veel geïnvesteerd in communicatie met bewoners, gebruikers en ondernemer...
26/10/21
Exclusief voor leden
Luchtvaartmaatschappij ziet nabije toekomst positief en zoekt 6.000 nieuwe medewerkers
Dat er weer volop gevlogen wordt, dat merken ze in Dubai. Luchtaartmaatschappij Emirates gaat meer dan 6.000 medewerkers werven in de komende zes maanden. Daarbij rekent het management op verdere versoepelingen op de coronamaatregelen wereldwijd. Bij de achtergrond over de wervingsactie komt ook naar buiten hoe dit bedrijf opveert uit de crisis en wat het betekent voor Dubai.