Geplaatst op: 05-10-2020
Auteur: Jasper Heslinga

Van overtoerisme naar ondertoerisme?

Van overtoerisme naar ondertoerisme?
Afbeelding van edmondlafoto via Pixabay
Waar tot maart dit jaar de discussie nog volop ging over té veel toeristen, hoe om te gaan met een groeiend aantal toeristen, hoe organiseren we spreiding, heeft het coronavirus de sector volledig op zijn kop gezet. Hoe ingrijpend het virus en de ingestelde maatregelen de sector ook mogen raken, deze periode is ook een kans om fundamenteel anders en meer strategisch na te gaan denken over toerisme en hoe we dit met elkaar willen organiseren. Hierbij ben ik van mening dat niet alleen de focus moet liggen op het overtoerisme zoals in de afgelopen jaren, maar ook de andere kant van de medaille moet worden belicht, namelijk dat van ondertoerisme. 

De discussies rond overtoerisme legden al een aantal zwakke plekken van het fenomeen (massa)toerisme bloot, zoals een onevenredige verdeling tussen baten en lasten, negatieve impacts op landschappen en gemeenschappen, dit alles leidend tot overlast en onvrede bij inwoners. Wie de afgelopen jaren een krant opensloeg las bijna dagelijks over drukte in Amsterdam, Venetië en Barcelona en is er veel onderzoek verricht naar dit fenomeen. Hoewel ik zelf bijdragen heb geleverd aan verschillende onderzoeken (o.a. UNTWO, EU), is in mijn ogen het debat rondom overtoerisme altijd al een eenzijdige discussie geweest die de publieke opinie domineert. In een aantal gevallen is er sprake van te veel toeristen, maar voor het overgrote aantal van de toeristische bestemmingen in Nederland is dit helemaal niet het geval en is er eerder sprake van te weinig toeristen, oftewel ondertoerisme. 

Ondertoerisme is geen nieuwe term, maar wordt mijn inziens nog te beperkt gebruikt. In de praktijk zie je dat deze vaak toegepast wordt als marketingterm om de aandacht te vestigen op onontdekte pareltjes die nog niet zijn ‘verpest door het massatoerisme’. Maar het is ook goed om na te denken over de management aspecten van ondertoerisme, oftewel: hoe ga je om met gebieden waar toerisme een kleine rol speelt of waar de toestroom van toeristen is weggevallen. Het coronavirus laat zien dat het opdrogen van grote aantallen toeristen een gigantische impact heeft op bedrijven, met verliezen, faillissementen en ontslagen tot gevolg. Of het nu om overtoerisme of ondertoerisme gaat, het komt uiteindelijk allemaal neer op hoe moet worden omgegaan met veranderende omstandigheden. In de wetenschap hebben we het hier vaak over resilience, oftewel de veerkracht van een bedrijf, sector of gebied wanneer ze te maken krijgen met snelle of langzame veranderingen. Té gefocust zijn op één doelgroep of bedrijfstak maakt kwetsbaar, met alle gevolgen van dien.

Om te komen tot een meer gebalanceerde ontwikkeling, zijn we bij CELTH druk met het vormgeven van de ‘Agenda Bewuste Bestemmingen’, waarin, of het nu een situatie is van onder- of van overtoerisme, een aantal zaken relevant blijven zijn: een gedeelde visie, monitoring, verduurzaming van de sector, professionalisering door scholing. Bij wijze van voorbeeld moet ik meteen denken aan de arbeidsmarkt. In een situatie van overtoerisme gaat het om de vraag hoe te komen aan voldoende gekwalificeerd personeel. In geval van ondertoerisme gaat het om de vraag hoe in een bedrijf of organisatie zijn werknemers vasthoudt en niet verliest aan andere sectoren met een beter perspectief. In beide gevallen kan het antwoord liggen in bijvoorbeeld professionalisering, faciliteren van scholing en het bieden van een perspectief. Zo spelen er vele vraagstukken in onze toeristische sector waar wij, ondernemers, overheden, onderwijsinstellingen en onderzoekers, de komende jaren in gezamenlijkheid aan moeten werken. Of het nu gaat om een situatie waar er te veel of juist te weinig toeristen zijn: vanuit CELTH pakken wij graag onze rol als kennispartner in dit proces.
Topics:Toerisme
Trefwoorden: toerisme, overtoerisme, ondertoerisme, beleid, visie, strategie

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

23/05/22
Is de winstwaarschuwing nodig?
Anouk van Eekelen is een van de topsprekers bij de gratis online inspiratiesessie 'Actieagenda en de boost voor bestemming Nederland'. Anouk weet perfect te vertellen over de kansen en uitdagingen waar Nederland te maken heeft.
23/05/22
‘Vrijstaat Land van Ravenstein’ biedt 10 belevingsroutes
Op zondag 22 mei zijn tien nieuwe fietstochten met spelelement in het ‘Land van Ravenstein’ gelanceerd (Brabant). Tijdens deze prachtige routes rondom de huidige gemeenten Boekel, Maashorst en Oss ontdek je welke culturele geschiedenis hier schuilgaat. De routemakers voegden ook een spelelement toe.
23/05/22
Exclusief voor leden
Varend Corso bij televisieprogramma De Grote Tuinverbouwing
Het Varend Corso Westland is zaterdag 28 mei als onderdeel te zien in de uitzending van De Grote Tuinverbouwing. Het programma begint om 17.00 uur. Het programma laat de voorbereiding zien en uiteindelijk een weergave van het evenement.
23/05/22
Ontdek de ‘Vrijstaat Land van Ravenstein’ tijdens nieuwe fietstochten
 Vandaag zijn tien nieuwe fietstochten met spelelement in het ‘Land van Ravenstein’ gelance...
23/05/22
Exclusief voor leden
De schuldenberg is hoog bij horeca en recreatie
Bijna één op de vijf ondernemers (met meer dan vijf werknemers) geeft aan meer schulden te hebben dan voor de corona-crisis. Vooral bedrijven in de horeca (50,6%) en in de sector cultuur, sport en recreatie (41,7%) geven aan dat de schuldenlast hoger is dan voor de crisis. Er is ook uitgezocht hoeveel tijd de bedrijven nodig hebben om de schuld af te lossen.
23/05/22
Netwerkmiddag recreatie en toerisme in Utrecht
De netwerkmiddag vond plaats op vrijdag 20 mei. Bart Blikman (general manager Carlton President en bestuurslid van het Hoteloverleg HOST) heette de aanwezigen welkom en sprak over de aantrekkende bezoekerseconomie. Daarna ging het over provinciaal beleid, actuele programma's voor de Utrechtse regio en data.
23/05/22
100.000 boekingen voor veerdienst naar Noorwegen
De nieuwe veerdienst tussen Nederland en Noorwegen heeft al 100.000 boekingen voor een overtocht tussen Eemshaven en Kristiansand ontvangen.
20/05/22
Exclusief voor leden
Nederland bouwt paviljoen bij wereldtentoonstelling 2025 in Osaka
Nederland doet mee aan de wereldtentoonstelling Expo 2025 in Osaka. Dat heeft de ministerraad op voorstel van minister Schreinemacher voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking besloten.