Wordt de kust echt bedreigd?

In de afgelopen maanden hebben alle kranten volgestaan met nerveuze berichten over ons kust. Zelfs het achtuur journaal van NPO bracht de bedreiging van onze kust als hoofdnieuws. De aanleiding was een bericht van Natuurmonumenten waarin werd beweerd dat de natuur en de unieke kustbeleving van ons land in de komende jaren verloren zou gaan dankzij de ontwikkeling van talloze bungalowparken met duizenden eenheden. Belgische toestanden zouden ons te wachten staan.

Dat roept meerder vragen op: Is dat zo? Is dat erg? Of is er iets anders aan de hand? Ik denk het laatste, maar laten we de vragen achtereenvolgens behandelen. Ik heb niet alle cijfers van Natuurmonumenten getoetst, maar mijn indruk is dat veel genoemde plannen feitelijk vernieuwings- of vervangingsinvesteringen zijn van bestaande campings of verouderde zomerhuisjescomplexen. Bovendien kun je zelfs met duizenden eenheden op een kustlijn van ruim 500 kilometer met de beste wil echt niet het beeld van de Belgische kust imiteren. Daar zijn tienduizenden appartementen van 30 meter hoog en een wandelkade van 25 meter breed geconcentreerd op een kustlijn van nog geen 70 kilometer. 

Of uitbreiding en vernieuwing van parken erg is, hangt volgens mij vooral af van de context waarin dat gebeurt. Zijn de plannen lukraak in de duinen gepland, dan kan ik me alle bezwaren goed voorstellen. Dat is echter lang niet altijd zo. Ik ben zelf betrokken geweest bij de ontwikkeling van Ouddorp-Duin en Waterdunen. In beide locaties is, of wordt, een betrekkelijk saai en ecologisch arm landbouwgebied getransformeerd tot een natuurgebied en duinlandschap met daarin vakantiewoningen. Ook vind ik ontwikkelingen op onze ‘dammen’ niet direct belastend voor de natuur, hooguit voor onze infrastructuur (en dus kustveiligheid!). Wel deel ik de bezwaren van Natuurmonumenten tegen vakantiehuisjes op het strand. Het strand is immers van iedereen en kan –in tegenstelling tot natuur- niet worden uitgebreid.

Het is de vraag of dat nu allemaal zoveel onrust en protest waard is alleszins gerechtvaardigd. Ik denk zelf dat het probleem ergens anders zit. Onze kust is -net als vele andere succesvolle toeristengebieden- een beetje uit balans.

Natuur, bewoners en gasten vormden tot in de jaren zestig een organisch geheel: villa’s stonden in de duinen, pensiongasten verbleven bij lokale bewoners thuis. Daarna ontstond het massatoerisme en werd de noodzaak gevoeld functies te scheiden. Natuurbeheerders beschermden duinen en kreken tegen de oprukkende recreatieve bebouwing en nieuwe accommodatievormen, zoals campings en bungalowparken, werden buiten de dorpskernen, liefst in een polder achter de duinen, gerealiseerd. Door deze strakke zonering zijn natuur, recreatie en bevolking met de rug naar elkaar toe komen te staan en in zekere zin van elkaar vervreemd. Hier en daar zijn ze elkaar zelfs vijandig gezind. Deze disbalans creëert negatieve emoties met als mogelijk resultaat dat de recreatieve ontwikkeling wordt gefrustreerd. Dat kan nooit bedoeling zijn, ook niet van Natuurmonumenten.

Wel kan de oproep van Natuurmonumenten worden gebruikt om het beleid te herzien en aan onze kust de balans te herstellen. We moeten plannen maken die bewoners, (nieuwe) natuur en toerisme weer met elkaar verbinden. Ik roep kustgemeenten, ondernemers en natuurbeheerders op vanuit die filosofie samen aan de slag te gaan en de mediadiscussie direct te beëindigen, want daar komt alleen maar schade van.