De Utrechtse Heuvelrug Van groei naar bloei

Tijdens mijn recente zomer- en wintervakanties in het Zillertal en Tirol viel me iets op. De vakantiegebieden in de Alpen passen zich in hoog tempo aan veranderende omstandigheden aan. Bestemmingen die ooit vrijwel volledig draaiden op sneeuw en wintersport ontwikkelen zich steeds nadrukkelijker tot jaarronde gebieden voor wandelaars, fietsers, gezinnen en actieve vakantiegangers.

Bij berghutten waar nog niet zo lang geleden ‘skihütte’ op de gevel stond, hangen nu borden met ‘hike & bike’, ook in de wintermaanden. De schnitzel is gelukkig nog hetzelfde en het uitzicht ook, maar de strategie erachter is veranderd. Minder afhankelijk zijn van sneeuw. Minder leunen op één seizoen. Meer denken vanuit toekomstbestendigheid. Minder zekere en ook kortere winters, veranderend reisgedrag en een andere vraag uit de markt, dwingen tot aanpassen.

Precies daarin zit voor mij de parallel met de regio de Utrechtse Heuvelrug.

Ook bij RBT Heuvelrug & Vallei staan we op een kantelpunt. In een regio als de onze is meer bezoek niet automatisch beter. Integendeel, de reflex van groei kan ten koste gaan van die waarden die de Utrechtse Heuvelrug zo aantrekkelijk maken: natuur, rust, kwaliteit en draagvlak.

Dat maakt onze opgave niet kleiner, maar scherper. Want laten we eerlijk zijn, de Utrechtse Heuvelrug heeft als regio al aantrekkingskracht genoeg. Jaarlijks vinden bijna 23 miljoen routegebonden activiteiten plaats. De regio telt meer dan 80 verblijfsaccommodaties en ongeveer 2,2 miljoen overnachtingen. De totale recreatieve bestedingen in dag, verblijf en zakelijk toerisme liggen voor de regio rond €2,38 miljard en de vrijetijdssector is goed voor 7% van de regionale economie en ruim 10.200 banen. Toerisme en recreatie zijn voor de Utrechtse Heuvelrug dus niet iets vrijblijvends, maar een serieuze economische en maatschappelijke factor.

En juist daarom moeten we preciezer zijn in wat we met elkaar willen versterken.

Toerisme is geen doel op zich. Het is een middel om voorzieningen op peil te houden, cultureel erfgoed beleefbaar te maken, ondernemers perspectief te bieden en bewoners trots te laten zijn op hun omgeving. Zodra toerisme vooral wordt benaderd als een optelsom van bereik, volume, euro’s en drukte, raken we langzaam kwijt wat de regio haar waarde geeft.

Daarom verschuiven we bij RBT Heuvelrug & Vallei onze koers voor de regio bewust van meer naar beter. Van volumegroei naar balans. Van kort bezoek naar langere verblijfsduur. Van auto-afhankelijk bezoek naar fietsen en wandelen als norm. Van promotie naar bestemmingsmanagement en vraagsturing. Minder sturen op groei, meer sturen op kwaliteit.

De Utrechtse Heuvelrug is geen regio waar we zoveel mogelijk mensen zo snel mogelijk doorheen willen laten bewegen. Het is een landschap dat iets met je doet. Een gebied van rust, natuur, ruimte, erfgoed en vertraging. Een gebied waar je je blijft verbazen. Wie dat serieus neemt, begrijpt ook dat bestemmingsontwikkeling vandaag niet meer draait om harder roepen, maar om beter kiezen.

De les uit de Alpen is daarom verrassend actueel. Waar bergregio’s hun toekomst veiligstellen door seizoenen te verlengen en hun aanbod te verbreden, moeten wij sturen op spreiding, passend bezoek en een sterker profiel. Niet elke plek hoeft bekender. Niet elke route hoeft drukker. Niet elke ambitie hoeft te eindigen in groei.

De centrale vraag verandert daarmee fundamenteel. Niet hoe trekken we meer bezoekers aan? Maar hoe ontvangen we de juiste bezoekers, op het juiste moment, op de juiste plek, op een manier die past bij de regio. Wat is de juiste balans? Dat is de echte opgave. En dat vraagt om keuzes die soms ongemakkelijk zijn, maar wel nodig.

Want uiteindelijk draait het, net als in de Alpen, niet om sneeuw of zon. Het draait om toekomstbestendigheid.