Uitdagingen voor toerisme in een veranderende wereld

Het nieuwste Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd is uit. In de 46ste editie van het rapport alle voor de vrijetijdssector relevante trends en ontwikkelingen in een samenhangend offline naslagwerk met daaraan gekoppeld een handige online trendomgeving die altijd actueel is.

In het Trendrapport laten we ons leiden door feiten en data. Die beschrijven we aan de hand van meer dan 250 grafieken. Wij trekken de belangrijkste conclusies voor je en gebruiken alleen erkende en betrouwbare bronnen. In dit artikel de belangrijkste inzichten die we uit het rapport van 381 pagina’s haalden. Alles overziend groeit toerisme en recreatie in volume en bestedingen bestendig door. Dat zou de illusie kunnen wekken dat het vooral business as usual is. Maar niets is minder waar. De omgeving waarbinnen toerisme opereert verandert razendsnel, met in een iets lagere versnellen het gedrag van de consument. Dat vergt continue aanpassingen van de sector waarvoor we in het rapport de nodige op data gebaseerde ingrediënten bieden.

Demografie

Zo blijft de wereldbevolking nog decennia groeien, maar niet overal. In Europa groeit de bevolking nog wel maar uitsluitend door migratie. Wereldwijd slaat de vergrijzing toe en zullen er in de toekomst meer 65-plussers zijn dan kinderen. Dat omslagpunt bereikt Nederland al snel. In 2040 is een kwart van de Nederlandse bevolking 65 jaar of ouder. In ons land blijft het aantal huishoudens groeien, deels door de bevolkingsgroei maar ook omdat huishoudens steeds kleiner worden.

Economie

Ondanks alle onrust blijft de wereldeconomie groeien, harder in opkomende dan in geavanceerde economieën. De Nederlandse economie staat er goed voor met veel werkenden en een relatief hoge koopkracht. Nederland moet wel meer aandacht schenken aan demografische veranderingen en de groene & digitale transitie.

Sociaal-cultureel

Nederlanders zijn een gelukkig en tevreden volk en we staan daarmee wereldwijd op een vijfde positie. Tweederde van de Europeanen zegt gelukkig te zijn en driekwart van de Nederlanders is dat. Van alle Nederlanders is 75% tevreden met de hoeveelheid vrije tijd. Zorgwekkend zijn de grote verschillen tussen landen en bevolkingsgroepen.

Technologie

De technologische trends bewegen zich rond een brede waaier van technieken. In het Trendrapport aandacht voor: Artificial Intelligence, Generative AI, hyperautomatisering, multi-experience, voice, chatbots, Internet of Things & Internet of Behaviour, herkenningstechnologie, robots, big data, 5G, LPWA & LEO, Near Field Communication, drones, 3D-printen, implantaten, mobiliteit, cybersecurity, platforms, duurzame technologie en de Metaverse. De toekomst wordt het combineren van meerdere technologische megatrends in toepassingen.

Duurzaam

Na de pandemie, waarin de uitstoot van broeikasgassen daalde, steeg de uitstoot weer en zijn we tien jaar na het Akkoord van Parijs nog ver verwijderd van de daar gestelde temperatuurdoelen. De Europese Unie zit wel op een dalend pad en wist economisch te groeien bij een dalende uitstoot. Nederland zit qua uitstoot 37% onder het niveau van 1990 en is al een eind op weg naar de doelstelling van 55% reductie in 2030. Toch gaan we nog moeilijke jaren tegemoet omdat de quick wins wel zijn ingezet.

Internationaal toerisme

Het internationaal toerisme is onverwacht snel hersteld van de pandemie. Toch zijn nog niet alle markten hersteld, vooral in Azië & Pacific duurt het herstel wat langer. Dat is niet het geval in de Europese Unie waar in 2024 al toerisme records werden gebroken. Binnen de EU wordt het toerisme gedomineerd door Spanje, Italië, Frankrijk en Duitsland. Op grote afstand gevolgd door landen als Griekenland, Nederland en Oostenrijk. De leefbaarheid die op diverse veel bezochte toeristische bestemmingen onder druk staat, vraagt om een oplossing. Spreiding van toerisme in tijd en ruimte is daar niet altijd het wondermiddel. We moeten ons tegelijkertijd de pijnlijke vraag stellen of toerisme op nu nog ongeschonden bestemmingen wel de juiste oplossing is voor leefbaarheidsvraagstukken.

Nederlands toerisme

Ook het Nederlands toerisme ligt alweer ruim voor op de volumes van voor de pandemie. Met een aandeel van 58% in overnachtingen is het binnenlands toerisme net wat groter dan het inkomend toerisme. Europa blijft met een aandeel van 82% het belangrijkste herkomstcontinent voor het inkomend toerisme naar Nederland. Intercontinentaal zijn dat Amerika met op grote afstand Azië. Voor 2026 wordt een bescheiden groei van het aantal binnenlandse en buitenlandse gasten in Nederlandse logiesaccommodaties verwacht. Daarbij wordt een krimp van het binnenlands toerisme voorzien en een lichte groei van het inkomend toerisme. Nog verder vooruit zal Nederland in 2035 naar verwachting 61 miljoen verblijfsgasten ontvangen, 24% meer dan in referentiejaar 2023. Daarbij worden 8 miljoen extra buitenlandse en 4 miljoen extra Nederlandse gasten verwacht. Voor de Nederlandse toeristische sector de vraag hoe we deze toekomstige aantallen gaan accommoderen, zorgen dat ze een leuke tijd hebben en de hotspots niet worden overlopen.

Vakanties van Nederlanders

Nederlanders gingen maar liefst 36 miljoen keer op vakantie. Zowel het aantal binnen- als buitenlandse vakanties zat in de min bij toenemende uitgaven. Veruit de meeste vakanties van Nederlanders hadden een Europese bestemming. Populairste vakantielanden voor Nederlanders zijn Frankrijk, Duitsland, Spanje en België. De meeste binnenlandse vakanties worden in Gelderland doorgebracht, gevolgd door Noord-Brabant, Noord-Holland en Limburg.

Toerisme-economie

In totaal gaven toeristen wereldwijd 11 biljoen dollar uit aan toerisme, 10% van de wereldeconomie. Toerisme genereert 357 miljoen banen en heeft een aandeel van 11% in alle werkgelegenheid ter wereld. In Nederland draagt toerisme 111 miljard euro bij aan de economie, een kwart boven het niveau van 2019, en 4% van de totale economie. Toerisme zorgde voor 771.000 banen, bijna net zoveel als voor de pandemie. Van alle Nederlanders werkt 6% in de toeristische sector.

Horeca

Nederlandse hotels kregen zo’n 33 miljoen gasten te verwerken, ruim boven het niveau van 2019. Het aantal buitenlandse hotelgasten lag alweer bijna op het niveau van voor de pandemie, de binnenlandse markt is met een vijfde gegroeid. Veruit de meeste buitenlandse hotelgasten komen uit Europa. Nederlanders zelf brachten 5,2 miljoen vakanties door in een Nederlands hotel, pension of b&b. Per persoon, per vakantiedag wordt aan een binnenlandse hotelvakantie 91 euro uitgegeven. Nederlandse toeristen realiseerden 2,8 miljoen overnachtingen in particuliere accommodaties, buitenlandse gasten 8,4 miljoen.

Verblijfsrecreatie

De verblijfsrecreatieve sector ontving in totaal 18 miljoen gasten die samen 81 miljoen overnachtingen realiseerden. We kregen er sinds de pandemie maar liefst 3 miljoen gasten bij die 12 miljoen extra overnachtingen boekten. Een kleine veertig procent van alle Nederlanders heeft een binnenlandse vakantie in de verblijfsrecreatie doorgebracht. Twee derde daarvan in een vakantiehuis of stacaravan. Het is de vraag welke vakantieparken en typen accommodaties in de toekomst tot de winnaars behoren en voor welke niches nog plaats is.

Reisbranche

Nederlanders hebben 20 miljoen vakanties in het buitenland doorgebracht en gaven daarbij 19,4 miljard euro uit. Het aantal buitenlandse vakanties nam af waarbij de bestedingen juist toenamen. In 2024 hebben wereldwijd 35 miljoen passagiers een zee cruise gemaakt, 9% meer dan een jaar eerder en 17% meer dan in 2019. Vanuit Nederland werden 128 duizend zee cruises geboekt, net iets meer dan in 2019. Met de snelle ontwikkeling van AI zal de reisbranche meer dan ooit tevoren haar toegevoegde waarde moeten bewijzen.

Toeristische mobiliteit

De internationale luchtvaart is volledig hersteld van de pandemie. Het aantal passagierskilometers (RPK) lag alweer 4% boven het niveau van 2019. In de Europese Unie werden in totaal 1,1 miljard luchtvaartpassagiers geregistreerd, een groei van 8% ten opzichte van een jaar eerder. De vijf Nederlandse luchthavens van nationaal belang verwerkten 76 miljoen passagiers. Dat waren er 7% meer dan een jaar eerder maar nog altijd 6% minder dan in 2019. Van alle buitenlandse toeristen reist 8% met de trein naar ons land. Een even groot aandeel heeft de trein als het gaat om buitenlandse vakanties van Nederland. Vanwege de milieu-impact is het noodzakelijk dat dit aandeel flink omhooggaat. Dat vereist evenwel diverse grote systeemwijzigingen en forse investeringen in een Europees hogesnelheidsnetwerk.

Dagattracties

De top 20 attractieparken in de EMEA-zone werden tezamen 68 miljoen keer bezocht, 3,9 miljoen meer dan voor de pandemie. Populairste park is Disneyland Parijs gevolgd door Europapark en op een derde plaats de Efteling. De tien grootste Nederlandse attractieparken trokken 12,5 miljoen bezoeken, 8% meer dan in 2019. Binnen de top 10 valt het op dat de grootste attractieparken stabiliseren of licht verliezen. In de onderste regionen zien we juist heel behoorlijke groeicijfers. Zien we hier een shift van de consument naar relatief kleinere parken met een duidelijke boodschap en doelgroep?

De 473 bij de Museumvereniging aangesloten musea trokken samen 31 miljoen bezoeken, 2 miljoen minder dan voor de pandemie. Vooral door buitenlands bezoek dat nog niet op niveau is. Nog slechter ging het met de bioscopen die met 29 miljoen bezoeken nog een kwart achterlagen op 2019. Daar hebben ze vooral last van ontbrekende blockbusters.

Actieve recreatie

Bijna vijftig procent van alle Nederlanders van 4 jaar of ouder voldoet aan de beweegrichtlijn. Van alle Nederlanders heeft een kwart een abonnement bij een sportaanbieder en is een vijfde lid van een sportvereniging. Het lidmaatschap van een sportvereniging daalt al jaren licht, juist meer Nederlanders hebben een abonnement bij een sportaanbieder. Nederlanders ondernamen 532 miljoen recreatieve fietstochten van een uur of langer en 4,8 miljoen fietsvakanties in eigen land. Van alle Nederlanders onderneemt 89% wel eens een wandeling voor het plezier. Nederlanders liepen in totaal 5,8 miljard kilometer buitenshuis. Met de (beleids)focus op een gezonde leefstijl, zitten in deze markt zeker nog groeikansen.

Capita Selecta

Het Trendrapport wordt traditioneel afgesloten met Capita Selecta. Een serie interessante en verdiepende artikelen die door diverse deskundigen van onder andere CELTH zijn geschreven. In deze editie:

• Auditieve inclusie onderzocht: Hoe de beleving van dagattracties gemakkelijk inclusiever kan worden gemaakt voor slechthorende mensen
  Wim Strijbosch, Karin Stiksma, Marco van Leeuwen en Peter Horsten
• Kaya Kaya festival als placemakinginstrument: Een narratieve benadering van stedelijke transformatie in Otrobanda, Curaçao
  Ilja Simons en Corina Regales
• De dubbele paradox van natuurbeleving
  Nathalie Frissen
• Een toekomstbestendigere logiessector
  Sasja Vermeulen en Mandy Janssen
• Ondernemende ecosystemen als hefboom voor innovatie en meervoudige waardecreatie
  Ignaas Caryn en Ageeth van Maldegem
• Van ladder naar klimmuur: organisatieprincipes die dynamische loopbanen faciliteren
  Yoy Bergs en Hugo Mutsaerts
• Zaaien & oogsten: street culture & sports als creatieve humuslaag voor de stad
  Peter van der Aalst
• Van duurzaam naar regeneratief: de bestemming als levend systeem
  Ellen Schulten

Wat biedt het Trendrapport?

• Boek + Online: Een uitgebreide combinatie van een offline naslagwerk en een altijd actuele online trendomgeving.
• Feiten en data: Meer dan 200 grafieken en 100 tabellen, gebaseerd op erkende en betrouwbare bronnen.
• 50 Jaar ervaring: NRIT volgt al 50 jaar de trends en ontwikkelingen in de vrijetijdssector.
• Wat kun je met het Trendrapport?
• Inzicht in gedrag: De nieuwste data en inzichten over vakantie- en vrijetijdsgedrag van zowel Nederlanders als buitenlandse bezoekers.
• Benchmarks: Kengetallen over het functioneren van de branche en bedrijven.
• Brede kijk: Een integrale blik op toerisme en vrije tijd in de wereld, Europa en Nederland.
• Strategische voordelen: Onmisbare feiten voor het ontwikkelen van je visie en strategische plannen.

Bestel jouw Trendrapport

Het Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd, editie 46 is eenvoudig te bestellen. U ontvangt dan het rapport met 384 pagina’s trends, kennis, data en inzicht met onbeperkt toegang tot het online Trendrapport.