Vliegtickets tot 26 keer goedkoper dan treinreizen: Greenpeace hekelt ‘vervuilende prikkels’

Uit een nieuw rapport van Greenpeace blijkt dat korte vluchten binnen Europa vaak aanzienlijk goedkoper zijn dan treinreizen op dezelfde trajecten. De milieuorganisatie spreekt van een "perverse prikkel” die vervuilende luchtvaart bevoordeelt boven duurzamere treinverbindingen.

Volgens Greenpeace hebben burgers hebben recht op toegang tot schone, betaalbare en eerlijke vervoersopties. Om de overstap van vliegtuig naar trein mogelijk te maken, roept Greenpeace op tot de invoering van klimaattickets in heel Europa, het afschaffen van subsidies voor luchtvaartmaatschappijen en een prijssysteem dat mensen en de planeet vooropstelt.

Hoewel het rapport een lichte verbetering laat zien ten opzichte van 2023, blijft de prijsverhouding scheef. Zonder ingrijpen blijft de trein voor veel reizigers een dure keuze, ondanks de duidelijke milieuvoordelen. Vooral in Oost-Europese landen is de trein vaak goedkoper dan vliegen. In de top 10 van relatief goedkope internationale treinlanden staan vier West-Noord-Europese landen: Zweden, Nederland, Zwitserland en Oostenrijk. Frankrijk en Duitsland die veel internationale verbindingen hebben met hogesnelheidslijnen scoren slecht. 

Vliegen vaak veel goedkoper

Het rapport Flying Cheap, Paying Dear analyseerde 109 grensoverschrijdende routes in 31 Europese landen. Op meer dan de helft van deze trajecten bleken vliegtickets goedkoper dan treinkaartjes. Vooral prijsvechters als Ryanair en Wizz Air domineren met extreem lage tarieven, mogelijk gemaakt door belastingvoordelen en subsidies.

Nederland scoort redelijk in het rapport: op de negen onderzochte internationale routes van en naar Nederland is de trein op de helft van de routes goedkoper dan het vliegtuig. Daarmee staat Nederland op een zevende plaats van best scorende Europese landen. Maar er zijn ook nog veel verbeterpunten. Zo kost een treinreis van Amsterdam naar Barcelona gemiddeld €250, terwijl een vlucht slechts €40 kan kosten. Op routes naar Londen en Parijs zijn treintickets significant duurder dan luchtvaarttickets. Ook op routes naar steden als Milaan, Praag en Kopenhagen is vliegen vaak goedkoper, ondanks de hogere klimaatimpact. Alleen naar Warschau, Luxemburg, Kopenhagen en Stockholm was vaak goedkoper dan vliegen. 

Subsidies en vrijstellingen voor luchtvaart hoge kosten voor spoorwegen

Greenpeace wijst erop dat vliegtuigen gemiddeld vijf keer meer CO? uitstoten per passagierskilometer dan treinen. "Ons transportsysteem beloont vervuiling,” zegt Ami McCarthy van Greenpeace UK. "Als we klimaatverandering serieus nemen, moeten we stoppen met het subsidiëren van luchtvaart en investeren in betaalbare treinverbindingen.” Volgens Greenpeace verkopen low cost airlines verkopen tickets tegen prijzen die geen recht doen aan de werkelijke milieu- of maatschappelijke kosten. "Hun bedrijfsmodel externaliseert de kosten naar mensen, de planeet en toekomstige generaties. Het resulterende prijsverschil is geen natuurlijk marktresultaat, maar een het resultaat van politiek falen.” Greenpeace wijst ook nog op de slechtere arbeidsomstandigheden voor personeel in de luchtvaart om de kosten zo laag mogelijk te houden.

Treinmaatschappijen kampen met hogere kosten, zoals btw, stijgende energieprijzen en dure toegang tot spoorinfrastructuur. Internationale vliegtickets zijn daarentegen vrijgesteld van btw en kerosinebelasting.

Europa moet vervoersbeleid hervormen

Greenpeace roept Europese en nationale overheden op tot hervorming van het vervoersbeleid, met onder meer het afschaffen van luchtvaartsubsidies, vereenvoudiging van het treinkaartjessysteem en invoering van een Europees klimaatticket voor betaalbaar openbaar vervoer:

• Reizen per trein, als klimaatvriendelijk alternatief voor vliegen, moet op alle routes in Europa systematisch goedkoper worden. Niemand mag worden gedwongen om te vliegen alleen omdat de prijs lager is.
• Vluchten en treinreizen moeten eerlijk worden belast. Dit moet beginnen met een belasting op business- en eersteklasvluchten, terwijl internationale treinkaartjes moeten worden vrijgesteld van btw.
• Europa heeft een uniform systeem voor treinkaartjes nodig, zodat passagiers één betaalbaar kaartje voor de hele reis kunnen kopen, in plaats van twee of meer aparte kaartjes voor de verschillende delen van een route.