Riviercruises in West-Friesland: Economische kansen en uitdagingen

West-Friesland ziet een toename van het aantal riviercruiseschepen, met jaarlijks bijna 900 aanlopen in Hoorn, Enkhuizen en Medemblik. Dit brengt economische kansen met zich mee, maar ook uitdagingen op het gebied van duurzaamheid en leefbaarheid. Een recent onderzoek, uitgevoerd door Ginder, Vrolijks Blue Progress en Breda University of Applied Sciences, werpt licht op de impact van deze groeiende sector.

Uit het onderzoek blijkt dat de aanlegplaatsen voor de riviercruises in de drie steden (meer dan) op orde zijn om de passagiers de komende jaren te kunnen ontvangen en bieden elk capaciteit voor honderden aankomsten per jaar. In West-Friesland is het aantal riviercruises zelfs hoger dan voor de COVID-19 periode (+19% sinds 2019, met name door de verdubbeling van het aantal schepen in Medemblik). Het beleid van Amsterdam om het aantal riviercruiseschepen in het centrum te halveren zal een bescheiden positief effect hebben op het aantal aankomsten in West-Friesland.

Draagvlak

Het draagvlak voor riviercruisetoerisme is per stad erg verschillend. Ondernemers in de drie steden kijken positief naar riviercruise- toerisme, al is dit in Enkhuizen en Medemblik wel positiever dan in Hoorn. Zo ziet van de ondernemers 60% (Medemblik) of 75%. Inwoners in met name Hoorn kijken wat minder positief naar riviercruisetoerisme en is er weinig draagvlak voor uitbreiding. Ecologisch zorgen riviercruiseschepen qua uitstoot, in vergelijking met autolikometers, een aanzienlijke hoeveelheid luchtvervuiling. Zeker als er geen walstroom wordt gebruikt.

Economische impact

De economische impact lag in 2023 voor de drie steden op circa 6,7 miljoen euro per jaar aan bestedingen en belastingen en 56 fte aan werkgelegenheid. Net iets meer dan de helft van de bestedingen komt namelijk ten goede aan gidsen, touroperators en touringcarverhuur. Deze bestedingen blijven wel in de regio, maar komen niet direct ten goede aan ondernemers in het centrum, die op één derde van de bestedingen kunnen rekenen. Het positief economisch effect op retail en horeca in de drie steden is circa 2,3 miljoen euro. Een cruisebezoeker geeft met 60 euro per bezoek meer uit dan een gemiddelde dagbezoeker.

Uitdagingen

Naast economische aspecten, zijn er ook de uitdagingen op het gebied van ruimtelijke ordening en infrastructuur. Investeringen in faciliteiten zoals steigers en walstroom zijn noodzakelijk, maar vereisen een zorgvuldige afweging. Bovendien speelt de toenemende vraag naar duurzaamheid een belangrijke rol, met name gezien de groeiende behoefte aan walstroom en de problematiek van netcongestie. Het is aan gemeenten de impact van de riviercruiseschepen te verminderen door te sturen op het aantal schepen dat de havens bezoekt, het type schepen en het gedrag van de schepen en haar bezoekers.

Strategische aanpak

Het onderzoek benadrukt de noodzaak van een strategische aanpak die zowel economische kansen benut als rekening houdt met maatschappelijke belangen. De inzichten uit het rapport zijn niet alleen relevant voor West-Friesland, maar ook voor andere riviercruisehavens in Nederland.