Geplaatst op: 31-10-2023
Auteur: Ben Offringa
Breda University of Applied Sciences
Publicatie: VTS 2023-2

De feestende stad

De feestende stad

Besproken boek: FESTIVALS & THE CITY; the Contested Geographies of Urban Events

Andrew Smith, Guy Osborn and Bernadette Quinn (eds); University of Westminster Press, London (UK), 2022; 298 pp.; ISBN 978-1-914386-44-2. ‘Open access’, gratis download (PDF) via:
www.uwestminsterpress.co.uk/site/books/10.16997/book64

Bespreking door Ben Offringa; Academie voor Toerisme; BUas Breda University of applied sciences.

Ik woon in Breda en elke Koningsdag weer gebeurt het: vroeg in de middag schrik ik wakker. En het was nou juist zo lekker rustig. Maar vanaf dat moment spoelt de stevige geluidsgolf van ‘538’ tot laat in de avond over mijn huis heen. In mijn achtertuin wiegen de Vlierboom en het rijtje Taxusboompjes ritmisch met de muziek mee, als een oudere enigszins gedoofde ster met zijn achtergrondkoortje.

Zeker als de wind mijn richting op staat hoef ik echt niet naar het Chasséveld in Breda waar ‘538’ plaatsvindt, al fluctueert het geluidsniveau met de windsterkte. Soms kan ik moeiteloos de artiesten in mijn achtertuin horen zingen, op andere momenten blijft alleen het doffe gebonk van de bassen over. Dat vooral maakt je gek.

Gefeliciteerd, Koning, denk ik dan. En ik trek me terug in huis, met de ramen en deuren zoveel mogelijk gesloten. Moet ik maar niet in de stad wonen.

Maar je terugtrekken in huis is niet de reactie van de gemiddelde medemens. Er zijn op Koningsdag maar twee steden waar NS extra treinen naar toe laat rijden: Amsterdam en Breda. Amsterdam om duidelijke redenen, maar Breda? Juist. Muziekfestival ‘538’ is uiterst populair en trekt bezoekers uit het hele land.

Mede om festivals voor de bewoners in toom te houden kent de Gemeente Breda een evenementenbeleid, met natuurlijk normen over de geluidsoverlast, maar ook over aspecten als duurzaamheid en veiligheid om maar eens wat te noemen. Daar wordt ook op gehandhaafd. Maar dat gaat uiteraard niet zo ver dat evenementen en festivals onmogelijk worden gemaakt, want er is natuurlijk ook nog een ander belang.

Het bovenstaande illustreert waar het hier besproken boek over gaat. Er is sprake van misschien nog net niet botsende belangen, maar ze schuren wel. En dat natuurlijk lang niet alleen in Breda.

Festivals & The City is een geredigeerd boek, bestaande uit losstaande hoofdstukken die door verschillende auteurs zijn ingezonden. Het is een initiatief vanuit een onderzoeksproject met de mooie titel FESTSPACE (Festivals, Events and Inclusive Urban Public Spaces in Europe). Het zijn grotendeels bijdragen voor een in dat kader georganiseerde (vanwege corona: online) conferentie: Festivals and the City: The Festivalisation of Public Space (september 2020). De bijdragen zijn ingedeeld rond vier hoofdthema’s: stedelijke ruimte, inclusiviteit, het imago van een festivalstad, en economische ontwikkeling. Het boek richt zich in hoofdzaak op festivals en evenementen in grotere steden, maar in een enkel hoofdstuk komen ook kleinere steden aan bod. Geografisch zijn de bijdragen beperkt tot steden in West-Europa, waarbij met name opvalt dat steden uit het Engelse taalgebied (Groot-Brittannië en Ierland) overheersen. Glasgow is zelfs twee keer met een hoofdstuk vertegenwoordigd.

De titel van het boek belooft dus meer dan dat de inhoud waarmaakt: door het weglaten van deze geografische beperking in de titel wordt de indruk gewekt dat het boek relevant is op wereldschaal. Dat is het dus niet. Niet dat er in West-Europa niets te beleven valt op festivalgebied, maar toch.

In het inleidende hoofdstuk gaan de redactieleden onder meer in op de belangenstrijd rond festivals in de stedelijke omgeving. Zij stellen dat in de moderne maatschappij een festival zich niet meer beperkt tot één of meerdere afzonderlijke dagen waarin de bestaande orde wordt omgedraaid, denk aan carnaval. De elementen van een festival zijn meer en meer een onderdeel geworden van het dagelijks stedelijk leven en zijn er altijd en overal. De festivalisering van de stad is compleet.

Ook ruimtelijk zijn festivals lang niet altijd meer gefocust op één locatie, maar is er sprake van een steeds grotere spreiding over de stedelijke ruimte. Maar dat betekent ook dat de overlast zich niet meer op één punt concentreert, maar overal merkbaar is. Daarmee is het iets van de hele stad geworden.

Het specifieke lokale karakter is belangrijk geworden in de festivalmix. Zomaar ergens anders een exact vergelijkbaar festival houden is vrijwel onmogelijk: dankzij de specifieke kenmerken kunnen de Wereldhavendagen alleen plaatsvinden in Rotterdam, Amsterdam Dance Event past alleen in Amsterdam en Noorderslag in Groningen. Slechts een enkele keer maar lukt een verplaatsing, denk aan het North Sea Jazz Festival dat van Den Haag naar Rotterdam is verhuisd. Het is mede door het specifieke en vaste karakter aantrekkelijk er een politieke strategie van te maken om het imago van een stad op te krikken.

Het gaat in het bestek van deze korte bijdrage te ver om van alle hoofdstukken een indruk te geven, maar één hoofdstuk kan niet onbesproken blijven. Van de vijftien hoofdstukken is er één expliciet gewijd aan een Nederlandse stad. Britt Swaantjes en Pauwke Berkers (beide Erasmus Universiteit) beschrijven hoe organisatoren van muziekfestivals in Rotterdam inspelen op en rekening houden met diversiteit. Rotterdam is één van de meest diverse steden in Nederland. Het hoofdstuk is gebaseerd op een onderzoek onder 20 organisatoren van muziekfestivals in Rotterdam. De organisatoren zien diversiteit met name in leeftijdscategorieën en in etnische afkomst, minder in verschillen in sociale klasse. De festivalorganisatoren accepteren de noodzaak om in Rotterdam met diversiteit rekening te houden. Zij doen dat op vier verschillende manieren: programmering, samenwerkingspartners, het format van het festival en de locatie in de stad. Hoewel de inzet er is, blijft het wel lastig: je kunt nu eenmaal niet voor alles en iedereen programmeren. Sommige organisatoren zien diversiteit ook wel als een buzzword, meer voor de bühne dan als realiteit.

Het boek sluit af met een samenvattend hoofdstuk van de hand van de redacteuren. De redacteuren zien festivals als goede instrumenten om sociale beleidsdoelen te behalen door via evenementen meerdere groepen in de stedelijke samenleving te binden. De stad is van ons allemaal, en dat vieren we.

Vanzelfsprekend eindigt het boek met de conclusie dat meer onderzoek noodzakelijk is. Je kunt ook bijna niet anders verwachten van een door wetenschappers geschreven publicatie. Toch denk ik dat het hier klopt. De festivalisering van de stad is nog een recente ontwikkeling, waarvan nog veel effecten onderbelicht zijn, zeker die van inclusie. Hoe meer die festivalisering in het dagelijkse leven doordringt hoe dringender het wordt het goed te monitoren om het in goede banen te leiden. Daar kan onderzoek bij helpen. Dit boek geeft een helder overzicht van de ervaringen met festivals en evenementen in een aantal West-Europese steden en biedt dus een goede basis voor verder onderzoek naar dit actuele thema. Aanbevolen.

Trefwoorden: stedelijk toerisme, evenementen, festivals

CELTH
 






||| Nieuws |||

17/05/24
Exclusief voor leden
Arcadia 2025 bouwt Oldenhove om tot mienskipshûs
Over precies een jaar wordt het startschot gegeven voor Arcadia 2025, een 100-daags cultureel programma in de provincie Fryslân. In deze tweede editie wordt de kerk Oldehove in Leeuwarden weer een centrum voor de gemeenschap van kunst, cultuur en vrijetijd.
13/05/24
Exclusief voor leden
Hilversum openingsstad Open Monumentendag 2024
Mediastad Hilversum is dit jaar de openingsstad van de VriendenLoterij Open Monumentendag. Burgemeester Peter Snijders van Zwolle (openingsstad van vorig jaar) overhandigde daarom de Open Monumentendag sleutel aan burgemeester Gerhard van den Top van Hilversum.
03/05/24
Nederlandse bezoekster 100.000ste passagier op ‘Voltron Nevera powered by Rimac’
Minder dan een week na de opening telde de 14de achtbaan in het nieuwe themagebied Kroatië van Europa-Park op 2 mei al zijn 100.000e passagier.
02/05/24
Nieuw wijnevenement tussen de dieren voor goede doel in ZooParc Overloon
Wijnliefhebbers kunnen op 6 juli een speciale wijnproeverij beleven met uitzicht op de dieren. De opbrengst gaat naar Stichting Wildlife.
02/05/24
Aviodrome heeft de 200.000e bezoeker van de expositie 'Sneller dan het geluid' verrast met een speciale vlucht in een klassieke Fokker S.11.
De uitverkorene mocht naast de piloot plaatsnemen in de Fokker, een eenmotorig lesvliegtuig, voor een retourvlucht in de richting van Zeewolde.
26/04/24
Beerze Bulten viert 75-jarig bestaan met blik op de toekomst
In 75 jaar Beerze Bulten is er heel veel veranderd, maar het park blijft zich ontwikkelen. Van een huuske en een waterpomp op een kale zandvlakte, naar een 5-sterren Vakantiepark met luxe faciliteiten.
26/04/24
SEA LIFE Scheveningen opent interactieve tentoonstelling ‘Kracht van de Natuur’
SEA LIFE opent een nieuwe interactieve tentoonstelling over het windpark Hollandse Kust Zuid dat voor de kust van het Scheveningse aquarium ligt. Kinderen leren van de karakters Milly en Windston meer over het onderwaterleven in de Noordzee, de bouw van een windpark en over onderzoek om ecologie te versterken.
26/04/24
Nieuwe webapplicatie Explore Gouda feestelijk in gebruik genomen
Vanaf nu kan jong en oud de stad Gouda te voet ontdekken met Explore Gouda, een webapplicatie met gesproken routeaanwijzingen die informatie geeft over interessante punten onderweg.

||| Agenda |||

11/06/24
11/06/24 t/m 11-06-24: Openhuis Posta7 - FEC & Retailtainment
Op dinsdag 11 juni organiseert Pleisureworld Openhuis bij FEC Posta7. Dat is dé hotspot ...
24/06/24 t/m 26-06-24
24/06/24 t/m 26-06-24: CBTS 2024
Van 24 tot en met 26 juni organiseert de Breda University of Applied Sciences de jaarlijkse CBTS-con...
25/06/24 t/m 28-06-24
25/06/24 t/m 28-06-24: Atlas Annual Conference 2024
Onder het thema 'Navigating the Future' organiseert de Breda University of Applied Sciences van 25 t...