Reacties op Miljoenennota: stijging kosten en weinig perspectief op duurzame economie

Het zijn wel economisch uitdagende tijden, stelt Geert Dijks, directeur HISWA-RECRON. "Positief is dat onze staatsschuld ver onder de EU gemiddelde ligt. Anderzijds staat de Nederlandse economie al een jaar stil. De voorspelling is dat deze zeer beperkt zal groeien de komende twee jaar. Er is ruimte voor overheidsimpulsen maar meer lenen ligt politiek gevoelig.”
"Topprioriteit is dat de lastendruk vanuit de overheid niet verder stijgt zoals de loonheffingen. Dat er meer mensen aan het werk gaan gezien het aantal onvervulbare vacatures en dat de trend van parttime werken keert naar meer uren of full time. We moeten zorgen dat we niet in een loon-prijs spiraal terechtkomen. Voor ons sector is het daarnaast van belang dat de invoering van een hoog btw-tarief voor logiesaccommodaties niet wordt ingevoerd door het nieuwe kabinet. De lobby daarvoor doen we samen met onze partners VNO-NCW, MKB-Nederland en Gastvrij Nederland.”

HISWA-RECRON wijst naar enkele punten specifiek voor de gastvrijheidseconomie:

·       Geen verdere verhoging energiebelasting

·       Behoud en versterking van investeringsregelingen EIA, MIA en WBSO

·       Vooralsnog geen verhoging vennootschapsbelasting

·       Eventuele hoog btw-tarief voor logies nu uitgesteld maar komt op agenda bij nieuw kabinet

·       De onbelaste reiskostenvergoeding zal weer met 2 cent stijgen en uitkomen op 23 cent per kilometer

·       Er wordt geïnvesteerd in economische veiligheid (100 miljoen) en er komt extra budget vrij voor startups die willen doorgroeien (100 miljoen).

Voordeel voor herstel natuur?

Natuur en recreatie kunnen voordeel halen uit de plannen die onthuld zijn met Prinsjesdag. De Unie van Waterschappen legt uit hoe dat zit. Voor de transitie van het landelijk gebied en het oplossen van de stikstofproblematiek lijkt te weinig geld beschikbaar. De Unie van Waterschappen ziet desondanks mogelijkheden om op de korte termijn natuur te herstellen en de landbouw toekomstperspectief te geven met waterbeheermaatregelen. Er liggen grote opgaven in het ruimtelijk domein. In het landelijk gebied moeten oplossingen gevonden worden voor het opvangen van de gevolgen van extreem weer, een toekomstbestendige landbouw, het herstellen van de natuur en het verbeteren van de waterkwaliteit. 
Rogier van der Sande, voorzitter van de Unie van Waterschappen: "Het gaat om grote vraagstukken waar de afgelopen jaren veel over is vergaderd. Het rijk is met een goede integrale aanpak gekomen. Daar moeten we zeker mee door, maar het duurt te lang voordat we het praten omzetten in actie. Het is belangrijk dat we op deze dossiers niet stilstaan. Ondertussen verslechtert namelijk de natuur. En de enorme hoosbui zoals we die kennen van Limburg 2021 kan morgen weer vallen of een lange periode van droogte kan ook volgende zomer weer tot grote schade leiden. We moeten nu aan de slag.”
Van der Sande: "Overheden moeten voor sneller natuurherstel verder kijken dan stikstofreductie. Water verbindt landbouw en natuur. Draai daarom eerst aan de ‘waterknop’. Met relatief eenvoudige watermaatregelen kunnen we de veerkracht van de natuur vergroten, de waterkwaliteit verbeteren en klimaatrisico’s van de landbouw verkleinen. Denk aan flexibel omgaan met peilbeheer, beekherstel, het bevorderen van de biodiversiteit aan de sloot en extra stuwen om water langer vast te houden. We moeten met elkaar het gesprek aan over hoe alle partijen hieraan kunnen bijdragen en ervan kunnen profiteren.” Voor oplossingen wijst Van der Sande naar financiering. "Hierom is ook de 811 miljoen die in het transitiefonds gelabeld is voor beekdalherstel te behouden en door te gaan met wettelijk verankering van het principe dat water en bodem sturend moeten zijn voor ruimtelijke plannen.”

Duurzame bezoekerseconomie

Destinatie Nederland kijkt vooruit naar een volgend kabinet. Vanuit Destinatie Nederland zetten wij ons gezamenlijk in voor de duurzame bezoekerseconomie. Voor de Tweede Kamer-verkiezingen van 2023 staan onze 9 aandachtpunten in deze inbreng. Door de samenwerking tussen landelijke overheden, provincies, regionale lokale overheden, branches, ondernemers en publieke sector, een versterkte structuur en voldoende middelen te geven, kunnen we de ontwikkeling naar een meer duurzame bezoekerseconomie vormgeven.

Belastingverhoging voor campers en zorgen over kosten mobiliteit

Van directe invloed op de toeristische sector is een belastingmaatregel voor campers. BOVAG reageert daar kritisch op. Het kabinet slaagt er met deze rijksbegroting niet in een belangrijke slag te slaan richting een duurzaam wagenpark, maar lijkt zich vast te bijten in symbolische, weinig effectieve maatregelen. Zo heeft het aangekondigd rijdend erfgoed in Nederland aan te willen pakken door de vrijstelling voor oldtimers (40 jaar en ouder) vanaf 2028 te versoberen. Een eveneens aangekondigde afschaffing van het relatief gunstige MRB G3-tarief werkt zelfs averechts voor het milieu. Daarnaast is aangekondigd dat het kwarttarief dat geldt voor campers in de MRB per 2026 zal worden verhoogd tot een halftarief. In beide gevallen gaat het om voertuigen die relatief weinig kilometers maken en waar dus ook weinig (CO2-) winst te behalen valt. Daarnaast worden beide categorieën straks eerlijker belast als betalen naar gebruik wordt ingevoerd. Nu tijdelijk een ander systeem optuigen dat binnen een paar jaar weer moet worden afgebroken, is niet verstandig en zal ook bij de Belastingdienst kostbare uitvoeringscapaciteit kosten.

Maar deze brancheorganisatie kijkt ook naar de transitie in elektrisch rijden. Vanaf 2026 zal een elektrisch voertuig (EV) in de Motorrijtuigenbelasting (MRB) 60% duurder zijn per maand dan een benzinevariant. Het kabinet lijkt namelijk niet van plan om het meergewicht van het accupakket van EV’s te willen compenseren. Dit is desastreus voor het draagvlak voor de transitie naar duurzame mobiliteit, meent BOVAG. En voor de noodzakelijke snelle ontwikkeling van een tweedehandsmarkt voor elektrische auto’s, die nodig is zodat ook mensen met een smallere beurs mee kunnen gaan doen met de elektrificatie. Een gemiste kans die het kabinet zich, met het oog op onze gezamenlijke klimaatdoelen, niet kan permitteren.

Met de auto naar je toeristische bestemming rijden wordt duurder. BOVAG Als het aan het kabinet ligt, dan stijgt de benzineprijs aan de pomp vanaf 1 januari met 21 cent omdat er een eind komt aan de accijnskorting die verleden jaar is doorgevoerd om automobilisten tegemoet te komen bij de hoge energieprijzen. Het kabinet zou er verstandig aan doen om deze korting te verlengen zodat mobiliteit ook op de korte termijn betaalbaar blijft. Een dergelijke verlenging blijft echter uit in de Prinsjesdag-stukken. Gelukkig lijkt zich in de tweede kamer inmiddels een meerderheid af te tekenen voor handhaven van de huidige accijnstarieven.

Frits van Bruggen, voorzitter Koninklijke RAI Vereniging deelt met de BOVAG de zorgen om betaalbare mobiliteit en geeft alvast een boodschap mee aan een volgend kabinet. "Een nieuw kabinet moet het maatschappelijk belang van mobiliteit bewaken en daarin investeren. Je hebt niets aan verhoging van de koopkracht als je vervolgens leegloopt op je vervoerskosten. Duurzame mobiliteit dreigt onbetaalbaar te worden voor Nederlanders.”

Omslag naar duurzame economie valt stil

Wouter Scheepens, Interim directeur-bestuurder van MVO Nederland: "Natuurlijk lijkt het goed nieuws dat het Nationaal Programma Circulaire Economie vol grote ambities staat over een honderd procent circulaire economie, maar er is in de begroting nog geen zicht op hoe dat er dan concreet uitziet – en hoe dat wordt gefinancierd. En natuurlijk lijkt het goed nieuws dat er geld gaat naar marktontwikkeling voor biologische landbouw en een investeringsfonds Duurzame Landbouw, maar het is niet genoeg om de klimaat- en biodiversiteitsdoelen te halen. Met alle gevolgen van dien voor de maatschappij inclusief het bedrijfsleven. En natuurlijk lijkt het goed nieuws dat er een centrale financieringshub voor mkb komt, maar ontbreekt de concrete bedrijfsondersteuning voor het voldoen aan de CSRD en straks de CSDDD – ook voor het mkb. MVO Nederland begrijpt dat we van een demissionair kabinet geen grote beslissingen kunnen verwachten. Maar de omslag naar een duurzame economie halen we niet op tijd als het kabinet blijft hangen in holle frasen en vage vergezichten. Bij dezen dus onze oproep aan een volgend kabinet om al die mooie woorden om te zetten in net zulke mooie daden. Dat is niet alleen goed voor duurzame ondernemers, maar ook voor onze natuur en maatschappij.”

Investeringsregelingen ruimer maar kosten stijgen te hard

Werkgeversorganisatie VNO-NCW kijkt bezorgd naar de kosten en de belastingen voor ondernemers. Ondernemers zien de kosten opstapelen waardoor de winstgevendheid onder druk staat. Daarom is het goed dat het demissionaire kabinet, anders dan voorgaande jaren, de lasten voor ondernemers nu niet zwaar verhoogt. Ook is het goed dat investeringsregelingen worden verruimd om (groene) investeringen te stimuleren.’ Dat zeggen VNO-NCW, MKB-Nederland en LTO Nederland in reactie op de Miljoenennota. ‘In aanloop naar de verkiezingen is nu vooral politieke zelfbeheersing belangrijk. Het is terecht dat partijen armoedebestrijding hoog op de agenda hebben staan. Van belang is wel de juiste maatregelen te nemen. Het opnieuw stevig verhogen van onder andere het minimumloon klinkt sympathiek, maar mensen houden daar relatief weinig van over, het leidt tot verdere prijsstijgingen en het mkb kan het na de stijging van 25% in één jaar niet aan. Bovendien biedt het geen oplossing voor het echte probleem; dat je in Nederland niet meer uit de armoede kunt komen door (meer) te gaan werken.’