ENSUT van start – onderzoek bewoners willen meestal degrowth
![ENSUT van start – onderzoek bewoners willen meestal degrowth](images/20230524_095517.jpg)
Op 23 mei werd met een bijeenkomst in het Amsterdamse A-Lab de start gevierd
van het onderzoeks- en projectennetwerk ENSUT voor stedelijk duurzaam toerisme. Nieuwe onderzoeksresultaten
gingen gepaard met de opening. Het sentiment over de groei van het toerisme in
Amsterdam, Rotterdam en Barcelona toeristische verandert. Bewoners kunnen
nauwelijks hun stem laten horen en dat moet veranderen.
Het Expertise Netwerk Duurzaam Stedelijk Toerisme (ENSUT) onthulde, tijdens de
officiële lancering van het netwerk, de bevindingen van een nieuw vergelijkend
onderzoek waarbij inzicht werd gegeven in de uiteenlopende benaderingen van verduurzamen
van toerisme in Amsterdam, Rotterdam en Barcelona. Dit
unieke onderzoek keek niet alleen naar de verschillen tussen de drie steden,
maar verdiepte zich ook in de variaties binnen elk stedelijk centrum.
In Rotterdam en met name Barcelona zijn mensen het meest positief over de ontwikkeling van regeneratief toerisme, waarbij de nadruk ligt op het creëren van meerwaarde door toerisme. In Amsterdam echter geven de inwoners de voorkeur aan degrowth toerisme, waarbij de nadruk ligt op het creëren van meer balans door het verminderen van toeristische druk op de stad.
In deze stad is een groot verschil te zien tussen de meer
drukbezochte wijken waar meer dan 50% positief staat tegenover minder toerisme,
en wijken aan de rand van de stad en Noord waar minder dan 30% positief is over
degrowth toerisme. Dit laat zien dat de blik op toerisme niet overal in de stad
hetzelfde is.
Weinig animo voor gezamenlijke activiteiten met toeristen
In het algemeen zijn bewoners het meest enthousiast over diensten
en faciliteiten die inspelen op hun dagelijkse behoeften, zoals voedselmarkten
en winkelgebieden. Ruim 60% van de ondervraagden gaf hier de voorkeur aan. Evaringen
die het lokale culturele erfgoed tonen en musea zijn met name in Barcelona ook
erg gewenst. Meer traditionele toeristische activiteiten zoals festivals en grote
wandelgroepen werden minder gewaardeerd. Hoewel inwoners de ontwikkeling van
toerisme verwelkomen die hun leven veraangenaamt, is het niet zo dat ze actief
contact met toeristen willen hebben. Integendeel, op de vraag of bewoners openstaan
voor gezamenlijke activiteiten met toeristen, antwoordden minder dan 30% van de
ondervraagden in Barcelona en zelfs minder dan 20% van de ondervraagden in de
Nederlandse steden positief.
Ko Koens: Hoe dan?
Bij de start van ENSUT presenteerde bedenker en oprichter van het netwerk Ko Koens, lector New Urban Tourism bij Hogeschool Inholland de onderzoeksresultaten en zei daarbij: "De voordelen van het toerisme zijn nog niet gerealiseerd. Waar is de verandering? En hoe gaan we dat doen?” Koens noemde onder meer regenarative tourism en degrowth buzz woorden van dit moment maar het is lastig om deze toe te passen in de praktijk. "Regenarative is een leuk woord maar veel bewoners willen degrowth. Maar wat betekent dat?”Koens had er op het eind van zijn speech wel een antwoord op. "Het is niet makkelijk. Zoek mensen op waarmee je het niet eens bent. Daarom is er ENSUT. Bouw samen aan toerisme, blijf kritisch en bouw toerisme op met empathie voor elkaar. Het enthousiasme voor ENSUT is echt indrukwekkend.” Hierdoor ontstaat toch een perspectief om duurzaam toerisme in steden te onderzoeken en te organiseren.
Stevige verschillen stadscentra en omringende wijken
Interessant in het onderzoek is dat er zelfs binnen de
steden verschillen gevonden zijn. Hoewel inwoners over het algemeen vinden dat het
bestaande toerisme niet goed aansluit bij hun wijken, blijkt uit nader
onderzoek dat mensen die in de stadscentra van Amsterdam en Rotterdam wonen, toerisme
als redelijk passend voor het karakter van de wijk vinden, terwijl in andere
wijken meer dan 70% zegt dat dit niet zo is. Bovendien zijn er uiteenlopende
voorkeuren voor het type toerisme dat ontwikkeld moet worden: hoewel bezoek aan
musea, culturele centra en ervaringen met lokaal erfgoed populaire activiteiten
blijven in stadscentra en bepaalde andere gebieden, zijn deze activiteiten minder
wenselijk in buitenwijken met minder toeristische drukte. Hier vinden bewoners vooral
fietstoerisme en sport gerelateerd toerisme aantrekkelijker.
Wijkgericht toerismebeleid effectiever
Het lijkt erop dat een toerismebeleid gericht op het
aantrekken van culturele toeristen voornamelijk wordt bepaald door de focus op
stadscentra en andere delen met sterke culturele attracties.
Ko Koens, lector New Urban Tourism bij Hogeschool Inholland
en initiatiefnemer van ENSUT: "Om de voordelen van toerisme te
maximaliseren en negatieve effecten te beperken, lijkt een meer wijkgerichte
benadering van toerisme van belang. Hoewel het begrijpelijk is dat steden zich met
hun beleid concentreren op drukbezochte gebieden, zijn de maatregelen die hiervoor
worden ontworpen minder geschikt voor andere delen van de stad, waar de meeste
bewoners wonen en het grootste deel van hun tijd doorbrengen. Het omarmen van
gelokaliseerde perspectieven, zelfs op kleine schaal, kan daarom effectiever zijn."
Stem bewoners onvoldoende gehoord
Een opmerkelijke zorg die uit het onderzoek naar voren komt,
is de moeite die bewoners ondervinden om hun stem te laten horen. In alle
steden en wijken benadrukt een meerderheid van de bewoners het belang van het meenemen
van hun perspectief, en dat van lokale bedrijven. Minder dan een derde is echter
tevreden over de mate waarin beleidsmakers momenteel rekening houden met hun
behoeften. "De ontevredenheid onder bewoners over de mate van betrokkenheid is opvallend,
gezien het feit dat zowel Amsterdam, Barcelona als Rotterdam aanzienlijke inspanningen
hebben geleverd om meer betrokkenheid met bewoners te bereiken. Het lijkt erop
dat deze inspanningen niet altijd worden gezien of ervaren door bewoners”,
aldus Koens.
Leiderschap en samenwerking
Het onderzoek onthulde ook de verwachtingen van bewoners ten
aanzien van het leiderschap van de lokale overheid bij de ontwikkeling van
toerisme. Hoewel bewoners de lokale overheid als leidend zien, benadrukken zij de
verantwoordelijkheid van verschillende stakeholders om de leiding te nemen. Om
dit mogelijk te maken zal er beter samengewerkt moet worden door alle
belanghebbenden.
Onderzoek 5 Europese steden
Dit zijn de eerste resultaten van een onderzoek onder 5000
inwoners van vijf Europese steden (Amsterdam, Rotterdam, Barcelona, Berlijn en
Kopenhagen). Doel van het onderzoek is om de beleving van toerisme beter te
begrijpen, om zo bij te dragen aan toeristische ontwikkelingen die beter passen
bij de wensen van de dagelijkse gebruikers van steden. Verdere onderzoeksresultaten
(ook gericht op reisgedrag van zowel bewoners als bezoekers) worden in de loop
van dit voorjaar verwacht.
Ben je door de start van ENSUT en deze onderzoeksresultaten geïnteresseerd om
in contact te blijven, dat kan hier.
Kijk ook naar het interview met de aanjager van het ENSUT netwerk, Iris Kerst tijdens de eerste online inspiratiesessie in de aanloop naar het Trendcongres Toerisme en Vrijetijd 2023 van februari 2023.