Vitale Vakantieparken | Deel 5: Toeristisch ondernemerschap

Het eerste landelijke congres vitale vakantieparken had als thema ‘Bent u klaar voor de toekomst?’. Voor de organisatie tekenden het ministerie van Binnenlandse Zaken, de provincie Drenthe en Vitale Vakantieparken Drenthe. In een serie artikelen doen we verslag van dit congres. De vraag wat vitale ondernemers nodig hebben, stond centraal in een sessie van Jeffrey Belt van HISWA-RECRON en Jan Jaap Thijs van Bureau Ruimte en Vrije Tijd. 

Jeffrey constateerde dat we een relatief jonge sector zijn. "Pas in 1924 werd het eerste Nederlandse kampeerterrein in Vierhouten geopend. Er zijn nu duizenden vakantieparken met samen 60 miljoen overnachtingen.” Ook wilde hij graag het doel van het programma vitale vakantieparken in perspectief plaatsen: ”We moeten niet vergeten dat 80% van de sector vitaal is en dus hebben we het maar over een relatief klein deel van de sector.” 

Met welke trends hebben we te maken?

Jeffrey startte zijn presentatie met een aantal trends die de brancheorganisatie constateert: 

• Door corona zijn er relatief veel recreanten in eigen land
• We zien een verdere consolidatie van de markt
• Er is enerzijds meer vraag naar luxe (jaarrond) verblijven en anderzijds juist back to nature
• Duurzaam verblijf/vakantie/mobiliteit is de toekomst
• We zien een stijgende vraag naar campers en camperplekken 
• Bedrijven moeten transformeren van winstmaximalisatie naar purposemaximalisatie
• Door digitalisering wordt de parkbeleving naar thuis gebracht
• Contactvrij verblijf met privé sanitair zorgt voor gevoel van hygiene

Welke ondernemerskwaliteiten heb je nodig?

Volgens Jeffrey is toeristisch ondernemerschap  kansen zien, deze benutten en waarde creëren voor jezelf en anderen. Dat vereist in deze tijd een zekere behendigheid waarvoor hij een mooie metafoor had: "Je kunt de golven niet tegenhouden maar wel leren surfen.”  Ondernemerskwaliteiten die daarbij passen zijn:

• Autonomie, actief zelf op zoek naar kansen en lef hebben om een visie na te streven
• Tijdig inspelen op ontwikkelingen en een veranderende vraag
• Durven (verantwoorde) risico’s aan te gaan
• Visie en gedrevenheid, geloof in je eigen idealen
• En als het niet lukt je verlies nemen en opnieuw starten

Waarover heb je controle?

Dat ondernemen in deze wereld niet eenvoudig is, illustreerde Jeffrey met de controle die ondernemers op de verschillende niveau’s hebben of juist niet. Op het microniveau van de onderneming heeft de ondernemer maximale controle. Op het bedrijfstakniveau (meso) is de controle beperkt en op het macroniveau totaal afwezig. Op het ondernemersniveau kan de ondernemer intern sturen op de deskundigheid van het personeel, de kwaliteit van het product en de dienstverlening, op prijs en de cultuur van het bedrijf. Extern zitten de randvoorwaarden op financieringsmogelijkheden, regel- en lastendruk, de ambities van het klimaatakkoord en de ontwikkelruimte.

Welke keuzes maak je als ondernemer?

Jeffrey was niet met lege handen naar Drenthe gereisd. Om het ondernemerschap in de sector te stimuleren komt er eind van het jaar een tool die inzicht biedt in de krijgen en behouden van vitaliteit, de levensfase waarin het bedrijf zich bevindt, bedrijfseconomische afwegingen en maatschappelijke discussies. Hamvraag was voor Jeffrey welke keuzes je maakt op de top van de varkenscyclus. 

Wat valt op bij goede ondernemers?

Jan Jaap Thijs van Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd had zich verdiept in de vraag wat ondernemers nodig hebben. Allereerst wilde hij graag de notie maken dat het merendeel van de vakantieparken vitaal is en vooral probleemparken in de media komen. En wat valt er dan op bij goede ondernemers?

• Ze zijn zich bewust van hun doelgroep en handelen er ook naar
• Ze durven keuzes te maken en voeren de beleving tot in elk detail door
• Ze beseffen dat (online) marketing een vak is dat je er niet ‘bij’ moet doen
• Ze gaan niet in de slachtofferrol
• Ze zijn actief op zoek naar partnerschap en denken in meerwaarde voor de omgeving
• Ze staan open voor feedback, ideeën en expertise van anderen
• Ze geven ruimte aan een nieuwe generatie en die pakt de kansen ook

Waar zitten de uitdagingen?

"Maar ondanks goede uitgangspunten komen er ook golven op je af”, om in de beeldspraak van Jeffrey te blijven. Dat zijn onder andere:

• Ruimtelijke issues zoals innovaties die niet in het bestemmingsplan passen
• Hogere energielasten
• Personeelstekort
• Handhaving zonder perspectief terwijl de overheid wel probleemgevallen doorverwijst
• Hogere lasten
• Financiering van uitbreiding- en kwaliteitsplannen zonder uitponding

Waar zitten de oplossingen?

Voor diverse problemen had Jan Jaap wel oplossingsrichtingen. Zo kun je kijken wat een omgevingsvisie je kan bieden, of welke kansen energietransitie geeft. Branchebreed zijn zorgen voor de toekomst rond de leeftijd ondernemers en de overdracht van bedrijven, - uitponding zonder goede afspraken en de overname van vitale bedrijven door jonge ondernemers. Ook bedrijven die eerder veel hebben geïnvesteerd hebben nu last van de ‘wet van de remmende voorsprong’. 

Jeffrey en Jan Jaap hadden ter afsluiting ook een mooi boodschappenlijstje meegenomen dat ze onder de noemer ‘Wat hebben ondernemers nodig’ presenteerden: 

• Ruimtelijke innovaties voor schaalvergroting maar ook voor innovaties
• Organisatie van kennis rond doelgroepen, online marketing, bedrijfsovername, juridische borging van afspraken en kennis rond coachingstrajecten
• Financiën voor innovaties en duurzaamheid  

Zelf golven maken

In een reactie stelde Angelique Joosten van de Leistert dat ze niet alleen over de golven wilde surfen maar zelf golven wilde maken. "Je moet leren van anderen maar vooral ook eigenwijs blijven”, hield ze de aanwezigen voor en sloot af met een blik op de wereld: "Blijf niet op je eigen eilandje.”

Morgen in deel 6 het Carré-debat over het opkopen van vakantieparken / gisteren deel 4 over de vitaliteitsuitdagingen in de regio