Eise Eisinga Planetarium voorgedragen voor Werelderfgoed

Het dossier wordt in januari 2022 aan de UNESCO in Parijs overhandigd, waarna in het voorjaar van 2023 het besluit wordt verwacht dat het Planetarium wordt bijgeschreven op de UNESCO Werelderfgoedlijst.

Het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium is het oudste werkende planetarium ter wereld. Dit nog steeds nauwkeurig werkende model van ons zonnestelsel is tussen 1774 en 1781 vervaardigd door de Friese wolfabrikant en zakenman Eise Eisinga. Het planetarium geeft steeds een actueel en realistisch beeld van de posities van de zon, de maan, de aarde en de vijf andere planeten die destijds bekend waren. Het mechaniek bestaat uit eenvoudige maar robuuste onderdelen, zoals houten hoepels en schijven, en ijzeren pinnen. Het wordt op ingenieuze wijze aangedreven door één enkel uurwerk en is ingebouwd in het plafond en bovenin de bedstee van een woonkamer.

Minister Van Engelshoven: "Een inschrijving op de werelderfgoedlijst is een wereldwijde erkenning van de bijzondere waarde van dit planetarium. Met ook een positieve invloed op de bekendheid van de historische binnenstad van Franeker en de regio Friesland. Het Planetarium is een iconisch instrument dat de astronomie letterlijk dichter bij de mens heeft gebracht.’

Eise Eisinga en zijn planetarium verbeelden de doorwerking van de Verlichting in brede lagen van de Nederlandse bevolking. Eise Eisinga is om die reden ook een van de 50 vensters van de Canon van Nederland, een overzicht van 50 culturele en historische onderwerpen die we als samenleving belangrijk vinden.