Hoe maak je interventies voor draagvlak in Hanzesteden

BUas-studente Annick Vrolijks ontwikkelde voor MarketingOost interventies om het draagvlak voor toerisme onder bewoners in de Hanzesteden te behouden en de meerwaarde voor bewoners richting 2030 te vergroten. Hoe gaan ze dat daar aanpakken? We gaan in gesprek met gebiedsmanager Hanzesteden Elizabeth Stoit en scribent Annick Vrolijks.

Elizabeth schetst eerst het uitgangspunt en die start met een regionale doorvertaling van Perspectief 2030: "In ons Perspectief Hanzesteden 2020-2025 hebben we aangegeven dat we willen dat de bewoners van de Hanzesteden meer trots worden op hun stad. Daarom hebben we anderhalf jaar geleden een bewonersonderzoek laten uitvoeren. Op basis van het model dat ook in Zeeland en Vlaanderen wordt gebruikt zodat we de resultaten konden vergelijken.”

Uit de resultaten bleek dat de Hanzesteden op trots en steun voor toerisme best wel goed scoren. Maar de bewoners ervaren persoonlijk nog weinig positieve impact van toerisme. "Die link wordt niet gelegd. Het is niet zo dat er veel negatieve ervaringen zijn maar we vinden wel -met voorbeelden van Amsterdam en andere grote steden in het achterhoofd- dat we beter ten halve konden draaien dan ten hele keren.” Het gaat volgens Elizabeth nu nog redelijk goed en het is niet superdruk in de Hanzesteden: "Maar het is wel goed om nu alvast te kijken hoe we de bewoners meer bij toerisme kunnen betrekken zodat ze persoonlijk positieve impact van toerisme kunnen ervaren” Na het bespreken van de resultaten met gemeenten en citymarketingorganisaties lag al snel de vraag op tafel wat ze met die uitkomsten gaan doen. "We hebben toen een afstudeerder gevraagd meer concrete ideeën te ontwikkelen, en dat is Annick voor ons gaan doen.”

In een eerdere stage bij het Kenniscentrum Kusttoerisme had BUas-studente Annick Vrolijks al kennisgemaakt met het bewonersonderzoek voor de Hanzesteden: "Ik merkte dat ik het bewonersdeel wel heel erg interessant vond. Zo ben ik met MarketingOost in gesprek geraakt en zijn we tot een opdracht gekomen.”Ze had een duidelijk doel voor ogen: "Mijn doel was om mogelijke interventies te ontwikkelen om het draagvlak voor toerisme in de Hanzesteden te behouden en de meerwaarde voor de bewoners richting 2030 te vergroten als de verwachte groei van toerisme tot 2030 voortzet.” Annick is er bij haar onderzoek vanuit gegaan dat na corona toerisme blijft groeien: "Je wilt overtoerisme voor zijn, want niemand wil een stad die is overladen met toeristen.”

Uit de expertinterviews en de literatuur bleek al snel dat voor het behouden en vergroten van draagvlak onder bewoners vier componenten relevant zijn:

• Negatieve impact beperken
• Informeren over toerisme
• Betrekken bij toerisme
• Profijt voor toerisme vergroten

Deze componenten staan centraal in het door Annick ontwikkelde model waar sociale verbondenheid in het midden staat. "Daarin heb ik gesteld dat die vier componenten kunnen zorgen voor een vergroting van de sociale verbondenheid die vervolgens weer bijdragen aan draagvlak. Binnen die vier componenten heb ik de interventies bedacht die nodig zijn om het pakketje compleet maken. Deze interventies vormen een handelingsperspectief of aanknopingspunt om als Hanzesteden mee aan de slag te gaan.”

Het is volgens Annick niet nodig alle interventies af te werken: "Je mag aan cherry picking doen. Als je kijkt naar een stad als Zwolle, die is heel anders dan bijvoorbeeld Hasselt. Misschien werkt de ene interventie juist wel voor de ene en niet voor de andere stad. Ik zie het meer als een menukaart waar steden uit kunnen kiezen. Je hebt niet specifiek alles nodig. Maar er moet wel een samenhang zijn tussen de interventies die je kiest uit de vier componenten. "

Na de ontwikkeling van de interventies heeft Annick deze getest in de praktijk door in gesprek te gaan met gemeentes en een aantal experts. "Vervolgens heb ik de interventies uit mijn eigen model aangehouden tegen, het RETS-model en dat van de Rli. Ik heb ook nog gekeken of er een goede combinatie is tussen korte en lange termijn interventies. En wie de belangrijkste rol daarin heeft.”

Het is best spannend om als student al je eigen model te ontwikkelen. Annick: "Het is een risico. Ik zeg niet dat dit hét model is maar wel dat deze vier componenten heel waardevol kunnen zijn voor draagvlak van toerisme onder bewoners.”

MarketingOost vindt het model in ieder geval waardevol genoeg om verdere stappen te maken: "In september kijken met de gemeenten welke elementen uit het onderzoek we als eerste gaan oppakken om invulling aan de opgave te geven. Veel interventies zullen door de gemeenten opgepakt moeten worden. Maar ik merk nu al dat het gemeenten stimuleert. Een interventie om bijvoorbeeld P1 te hernoemen naar P4 is heel eenvoudig waar ze nog nooit aan gedacht hebben. Het is mooi als je dat bewustzijn bij beleidsmakers op gang kunt brengen en zorgt dat we er meer gaan doen. Zodat de bestemming op de langere termijn meer in balans is.”

Ook intern heeft het onderzoek bij MarketingOost al een beweging in gang gezet. Elizabeth: "Als we in oktober een nieuwe flyer van de Hanzesteden maken, zullen we zeker dingen uit dit onderzoek meenemen. Zoals meer met de trein te reizen of je eigen afval meenemen. Dat zijn hele simpele dingen die je makkelijk kunt opnemen maar we nu nog niet hebben gedaan.”

Annick sluit af met het dilemma waar voor DMO’s en beleidsmakers mee zitten: "Iedereen roept wel dat de bestemming in balans moet zijn maar hoe je dat dan moet doen, is een vraagstuk. Ik hoop dat ze mijn scriptie gebruiken als een inspiratiebron. Ik denk dat dit zeker voor andere bestemmingen heel waardevol kan zijn die ook bezig zijn met dit onderwerp.”