Arcadia brengt herinnering terug naar Culturele Hoofdstad 2018

In 2018 waren Leeuwarden en de provincie Culturele Hoofdstad van Europa en dat gaf een enorme berg energie aan Friesland. Leeuwarden en Friesland stonden definitief op de kaart als stad en provincie waar je moet zijn om van cultuur te genieten. Gaat de nationale opvolger Arcadia in 2022 weer voor een sprong vooruit zorgen?

Na aanvankelijk kritiek kwam de mienskip echt op gang in 2018. Uiteindelijk werkte ongeveer 10% van de Friezen mee aan Culturele Hoofdstad. Dat is nog eens een beweging opzetten. Begin 2019 vroegen we Martin Cnossen (directeur DMO Merk Fryslân) al hoe hij die energie wil vasthouden. Een triënnale was het antwoord. Nu is bekend wat er komt. Daarom een goed gesprek met Martin over de marketing nu Friesland een cultuurprovincie is geworden. Als bonus zit naast hem Floris de Gelder (directeur LF2028). Inhoud en commerciële gedrevenheid gaan hier mooi samen. Natuurlijk starten we over de positieve erfenis van 2018. Floris: "Dat was geweldig maar Culturele Hoofdstad is niet herhaalbaar en daarom is de thematiek van opvolger Arcadia anders.” Wel tekenen dezelfde verhaallijnen zich af. "We gaan nu dieper in de thematiek van natuur, cultuur, landschap en erfgoed. De Leeuwarder Courant beschreef onze aanpak als "vrolijk activisme”. Kunst en cultuur zijn bij uitstek geschikt om mensen op een positieve manier te mobiliseren. Met vrolijk activisme extra bezoekers aantrekken, is één van de doelen van Arcadia. De twee spelen sterk in op maatschappelijke thema’s. De waardecreatie met duurzame trends blijkt opvallend goed te vertalen naar een aantrekkelijke culturele provincie. Met maatschappelijke vraagstukken kun je goed een bezoekerseconomie voeden. Martin: "De grote maatschappelijke vragen hebben we gebruikt om een cultureel programma te maken dat toekomstgericht is. Arcadia vergroot betrokkenheid bij natuur, biodiversiteit, duurzame landbouw en balans in toerisme. Deze vraagstukken zijn heel aantrekkelijk om in te zetten.”

Wat zeker blijft is de aandacht voor ‘mienskip, het gemeenschapsgevoel om samen een cultuurrijke provincie op te bouwen. Een nieuwe tijd vraagt om een andere aanpak en daar zit het debat achter over bezoekersdrukte. Het uitgangspunt is tweeledig, de Friezen werken hopelijk weer volop mee maar de toeristen wil de organisatie ook betrekken. Het vrolijke activisme is al vroeg opgestart en daarmee wordt de boodschap van Arcadia opgebouwd. Via de inhoud van alle acties hopen Floris en Martin veel mensen te bereiken. Dat klinkt commercieel maar het draagt ook simpelweg bij aan het besef dat iedereen onderdeel is van een gemeenschap en mee kan denken over de vraagstukken die achter de voorstellingen, erfgoed en workshops zitten. Floris: "Door LF2018 hebben we al een groot bereik. We zijn goed met pr en vrije publiciteit en dat lukt nu al. Doordat Arcadia de opvolger is van LF2018 zag je dat al enkele kranten in Duitsland weer artikelen over Arcadia publiceerden. Dat effect kunnen we nog verder uitbouwen.”

Een van de projecten voor de verbinding met Friesland, ‘Wachten op Hoog Water

Er worden 750.000 bezoeken verwacht. Martin ziet een bezoeker van Arcadia als een bezoeker van Friesland en andersom. "Die verbinding moeten we optimaal inrichten.” Het team van Merk Fryslân trekt samen op met de mensen van LF2028 die Arcadia organiseren. Dat is al een duurzame verbinding. De ambitie na LF2018 is om na iedere drie jaar weer te zorgen voor een piek. Natuur en landschap kregen al een grote rol in 2018, volgend jaar nog meer. Een van de grote evenementen wordt BOSK, een bos dat langzaam door de stad Leeuwarden trekt. Dat bewegende door de stad doet sterk denken aan de Franse theatergroep Royal Deluxe dat met grote houten poppen, installaties en muziek dwars door de stad trok naar de hallen van WTC Expo. Meerdere dagen hielden de Fransen de Friese stad in hun ban en het evenement trok duizenden extra bezoekers. BOSK heeft ook dat karakter. Floris: "Het idee achter BOSK is een kunstzinnige en culturele reflectie op de toekomst.

We moeten nadenken hoe we omgaan met natuur en verstedelijking. Bovendien kun je de ruimte die BOSK inneemt in de stad op een bijzondere manier met elkaar beleven. Er zijn veel overeenkomsten met Royal Deluxe maar anders is de brede maatschappelijke onderlaag in dit project. Het gaat verder dan dat. We bereiken economisch voordeel en het zorgt voor spreiding van bezoekers in de stad. Het is goed voor de stad, de boodschap die je over wilt brengen en ook voor de horeca. Je kunt langzaam met het bos meereizen door de stad. Overal zullen we de discussie aangaan over de vergroening van de leefomgeving.”

Floris de Gelder: "Het idee achter BOSK is een kunstzinnige en culturele reflectie op de toekomst.”

Van discussie over vergroening naar rijk parklandschap

De verbinding met Friesland komt tot stand met het derde grote project na BOSK en IIS. Voor PARADYS maken zo’n vijftien tot twintig internationaal gerenommeerde beeldend kunstenaars nieuw werk om een ander verhaal te vertellen over het Parklandschap Oranjewoud. Oranjewoud, met zijn ‘voormalige’ landgoederen, royale parken, landhuizen en sierlijke waterpartijen, lijkt soms net het paradijs op aarde. Tijdloos en ontdaan van elk gevaar; een omgeving waar je bijna vergeet dat er nog zoiets bestaat als het echte leven. PARADYS stelt op deze arcadische plek juist vragen over de manier waarop dit paradijs is ontstaan en of we tegenwoordig nog wel in idylles kunnen geloven. Curator Hans den Hartog Jager, schrijver en kunstcriticus, vraagt de kunstenaars daarop te reflecteren. Zo vormt Oranjewoud het podium voor een prikkelende en confronterende tentoonstelling die de kijker uitnodigt tot nadenken, discussiëren, genieten en soms zelfs meedoen.

Martin Cnossen: "Arcadia vergroot betrokkenheid bij natuur, biodiversiteit, duurzame landbouw en balans in toerisme.”