Geplaatst op: 09-11-2020
Auteur: Marc Gerlings

Versnelt eerste elektrische vliegtuig en living lab duurzame luchtvaart

Versnelt eerste elektrische vliegtuig en living lab duurzame luchtvaart
Het elektrische vliegtuig met een officiële Nederlandse registratie. Foto: NLR

Krijgen we een uitvinderscultuur terug uit de dagen van Anthony Fokker? NLR gaat onderzoek doen naar elektrisch vliegen. Het is begonnen met de eerste registratie van een klein gekocht toestel dat vliegt op batterijen. Wie weet leiden gezamenlijke inspanningen van de technologieinstituten ertoe dat Nederland een doorbraak forceert in elektrisch vliegen voor grote vliegtuigen.

Koninklijke NLR heeft met de gift van PwC een primeur, het eerste elektrisch aangedreven vliegtuig met een Nederlandse registratie. De minister van Infrastructuur en Waterstaat zet met de doop van deze Pipistrel het sein op groen om onderzoek naar elektrisch vliegen in Nederland te intensiveren. Het is een eenmotorig propellorvliegtuig waarin een piloot en een passagier kunnen vliegen.

De coronacrisis zorgt voor minder vliegverkeer maar de behoefte om te reizen blijft aanwezig. Bij een toenemend aantal vluchten in een dichtbevolkt land zoals Nederland zijn de effecten daarvan duidelijk merkbaar. "We moeten er daarom samen voor zorgen dat geluid en de uitstoot van schadelijke stoffen binnen acceptabele grenzen voor het milieu en onze samenleving blijven. Elektrisch vliegen kan een groot deel van de nadelige effecten oplossen. Geluid zal niet verdwijnen omdat een groot deel van het geluid van de propeller komt, maar het zal zeker fors lager zijn. Andere emissies tijdens de vlucht zijn nagenoeg nul. Daarnaast biedt de elektrische aandrijving de flexibiliteit om de benodigde energie op een duurzame manier op te wekken," meldt NLR.

Eerste elektrische registratie

Vandaag onthult Cora van Nieuwenhuizen, minister van Infrastructuur en Waterstaat, het nieuwe vliegtuig van Koninklijke NLR. De Pipistrel met registratienummer PH-NLX - waarbij de X verwijst naar ‘eXperimental’ en naar dit tiende onderzoeksvliegtuig van NLR – is hiermee het eerste volledig elektrisch aangedreven Nederlands geregistreerde vliegtuig.



"Dit eerste Nederlandse elektrische vliegtuig is een mooi voorbeeld van innovatie in de luchtvaart: duurzaam. Ik vind het geweldig dat Nederland hierin voorop loopt, het is een gedenkwaardige stap vooruit!”, laat Minister van Nieuwenhuizen weten. Voor NLR is het daarmee een belangrijke zet om meer kennis en ervaring op te bouwen van gedrag en eigenschappen die bij een elektrisch aangedreven vliegtuig horen. Die inzichten helpen om elektrisch vliegen mogelijk te maken voor toekomstige (grotere) vliegtuigen. Ook wil NLR het huidige vliegbereik vergroten door waterstof als alternatieve energiebron in te zetten.

Ook minder geluid

Het elektrificeren van de aandrijving van vliegtuigen vermindert het motorgeluid. Een eerder uitgevoerde geluidsmeting toonde een geluidreductie van meer dan 10 dB tijdens het overvliegen van een elektrisch aangedreven propellervliegtuig (Pipistrel) ten opzichte van een soortgelijk vliegtuig met een verbrandingsmotor. Dat is een behoorlijke waarneembare geluidsreductie.

De zakelijke dienstverlener PricewaterhouseCoopers (PwC) heeft het vliegtuig in de zomer van 2018 geschonken aan NLR tijdens de feestelijke opening van het nieuwe kantoorgebouw van NLR in Marknesse. Dat is al enige tijd geleden, maar ondertussen is er veel gebeurd om het vliegtuig te mogen laten vliegen:

De European Union Aviation Safety Agency (EASA) heeft op 15 mei 2020 een type-certificering toegekend aan de Pipistrel Virus SW 128 (Velis Electro). Dat certificaat geeft aan dat het vliegtuigtype luchtwaardig is, oftewel: er mag mee gevlogen worden in Europa. De typecertificering duurde bijna drie jaar. Meerdere piloten van NLR worden inmiddels opgeleid om het vliegtuig te besturen. Met deze schenking wil PwC bijdragen aan het versnellen van de overgang naar duurzaam vliegen. Als gebruiker, een internationale organisatie met klanten wereldwijd, willen zij hun verantwoordelijkheid nemen door in te zetten op CO2-reductie, compensatie en innovatie. De schenking is in lijn met de ambitie van PwC om volledig circulair en klimaatneutraal te zijn medio 2030.

Living Lab Electric Flight

Dit eerste kleine toestel is belangrijk voor een nieuwe generatie piloten. De reissector heeft behoefte aan grote toestellen. Daarom is een living lab opgezet.

De grote uitdaging van vliegtuigen met elektrische aandrijving is op dit moment de combinatie van nuttige last (payload)
en vliegbereik (range). De huidige batterijtechnologie heeft een veel te lage energiecapaciteit in verhouding tot het
gewicht en volume. De energiedichtheid van accu’s is vele malen lager dan het rendement uit olie-gebaseerde brandstoffen.Hoewel de accu’s blijven verbeteren, zal het nog een aantal jaren duren voordat ze op een geschikt niveau zijn dat nodig is voor de regionale luchtvaart.

Er is een grote behoefte aan demonstratieprojecten om de haalbaarheid van de technologie aan te tonen en verder te
onderzoeken. In de praktijk komen daarbij altijd wel aspecten aan het licht die niemand op papier had voorzien. Vandaar het initiatief van NLR voor een Living Lab Electric Flight (LLEF). Een Living Lab is een onderzoeksomgeving waarbij gelijktijdig onderzoek en innovatie plaatsvindt volgens het principe van co-creatie en participatief ontwerpen. Al in een vroegtijdig stadium van ontwikkeling zijn eindgebruikers betrokken bij het innovatieproces. Ze denken mee over nieuwe mogelijkheden, zijn betrokken bij het ontwerp en delen hun ervaringen op basis van gebruik van concepten en prototypes in hun eigen omgeving. De band die tijdens de samenwerking met klanten tot stand komt, levert een sterk lerend effect op voor teamleden binnen de organisatie die het Living Lab accommodeert. Zij krijgen immers alle informatie mee van alle partijen die deelnemen in het Living Lab met hun verschillende ideeën en projecten. 


Is dit het toekomstbeeld? Hybride aandrijving voor grotere toestellen. Illustratie: NLR.

LLEF en de ontwikkeling

LLEF is een virtueel kenniscentrum met gezamenlijke onderzoeksprojecten waarbij technologie laagdrempelig
uitgeprobeerd en gedemonstreerd kan worden op een zogenoemd testplatform. De Pipistrel als vliegend platform heeft
het voordeel dat het mobiel is: het hoeft niet alleen gestationeerd te staan op Rotterdam The Hague Airport (RTHA),
maar kan zich ook verplaatsen naar bijvoorbeeld vliegvelden in Marknesse, Teuge, Hilversum of Eelde.
Het testplatform is echter meer dan het nieuwe onderzoeksvliegtuig. Het omvat ook testen met drones en het gebruik
van testfaciliteiten, windtunnels en alles ertussen in. Die faciliteiten op de grond worden ter beschikking gesteld door
NLR. In principe mag iedereen meedoen. Dit kunnen onderwijs- of onderzoeksinstellingen zijn, maar ook bedrijven of
andere initiatieven zoals DEAC (Dutch Electric Aviation Centre Teuge) en RHIA (Rotterdam the Hague Innovation Airport).
Begin 2021 zal NLR een (virtueel) brainstorm-evenement organiseren om onderzoeksprojecten voor 2021 te definiëren
waar we samen met andere partijen aan willen werken. Doel van de onderzoeksprojecten: verdubbeling van het
vliegbereik van de Pipistrel Velis Electro door middel van nieuwe batterijtechnologie of een brandstofcel en mogelijk in
een later stadium ook door aerodynamische verbeteringen van het vliegtuig. In het kader van veiligheid, tijd- en
kostenbesparing willen we dit eerst op kleinere schaal demonstreren in het lab, in de windtunnel of met inzet van
drones.
Trefwoorden: vliegen, reizen, duurzaam, elektrisch vliegen, luchtvaart

||| Blogs |||

30/11/17
Customer Journey “Teaching 3 weeks on Leisure & Events Management and Tourism in Shanghai”
De pre-exposure fase Een uitnodiging om les te gaan geven als visiting professors bij Shanghai N...
04/03/16
Richting geven aan de groei. Column Jos Vranken
In ieder nummer van Recreatie & Toerisme maakt de redactie ruimte vrij voor een Bedrijfscolumn. ...
23/11/15
Joie de vivre
Joie de vivre
23/11/15 · Onderzoek · Nienke van Boom | Lees meer
Vrijetijd - of ‘leisure’ - wordt vaak geassocieerd met plat vermaak, hedonistisch consumentisme...
16/09/15
Productiviteitsdenken kan te ver gaan
In de afgelopen zomer was ik uitgenodigd voor het bezoeken van een toneelvorstelling op een...
26/05/15
DISCUSS! Visitor pressure in cities only a problem when tourism is not economically important
The Centre of Expertise of Leisure, Tourism Hospitality is doing research on the increasing strain t...

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

15/01/21
Naar verhouding veel bedrijven die stoppen in recreatie en horeca in 2020
Het aantal bedrijven in Nederland is in 2020 met 78.312 toegenomen tot 2.078.716. Dit aantal bedrijven stond geregistreerd in het Handelsregister op 1 januari 2021. Maar net in de gastvrijheidsbranche en recreatie stoppen veel bedrijven.
07/01/21
Rli werkt aan advies natuurbeleid
Hoe kan de zorgelijke afname van natuurkwaliteit en biodiversiteit in Nederland op tijd worden omgebogen naar herstel van een veerkrachtige natuur? De kwaliteit van de natuur raakt ook de mogelijkheden voor recreatie.
07/01/21
Kerk wordt Kijkdepot voor Stedelijk Museum
Half maart opent in de recent gerestaureerde Havenkerk in Schiedam het Kijkdepot Schiedam. Daar nemen medewerkers van het Stedelijk Museum Schiedam samen met experts en publiek de historische collectie onder de loep. ‘We hopen dat mensen straks – coronaproof – komen kijken en hun verhaal over de voorwerpen vertellen’, zegt conservator stadsgeschiedenis Merel van der Vaart.
06/01/21
Exclusief voor leden
Professionaliseringsslag register mobiel erfgoed
De Stichting Mobiele Collectie Nederland (MCN), de koepelorganisatie van en voor al het mobiel erfgoed in Nederland, begint in 2021 met een grote professionaliseringsslag. De bestaande database met mobiel erfgoed wordt gemoderniseerd naar versie 2.0 zodat zowel particulieren, als overheden en tal van organisaties makkelijk gebruik kunnen maken van dat register.
06/01/21
Slechts 17% van de geprognotiseerde festivals gehouden in 2020
Op basis van festivalcijfers 2019 en de geprognotiseerde groei van de sector was de verwachting dat 2020 zou uitkomen op bijna 1200 kunst- en cultuurfestivals die gezamenlijk 27,4 miljoen bezoeken zouden generen.
28/12/20
Trend: combineer stad en strand
Weet je als ondernemer of regio bezoek aan stad en strand mogelijk te maken? Dit zijn de favoriete locaties voor toeristen blijkt uit een van de trends uit het Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd 2020.
24/12/20
Fijne feestdagen en een voorspoedig 2021
De vrijetijdssector heeft een ongekend jaar achter de rug. De COVID-19-pandemie is na de Tweede Wereldoorlog de meest ingrijpende gebeurtenis die we met z’n allen meemaken. Een jaar met vrijheidsbeperkingen, naasten die we niet konden zien of ons zijn ontvallen, ongelofelijk veel psychisch en medisch leed, maar ook hoop, veerkracht en saamhorigheid.
17/12/20
Reissector leert veel bij
Net als in de horeca blijkt dat de vakgenoten in de reissector massaal bijleren sinds de start van d...