Minder gasten met meer exclusiviteit

Han Verheijden denkt dat het nieuwe normaal voor de Nederlandse recreatiesector op lange termijn wellicht goed kan uitpakken. Voorwaarde is wel dat bedrijven dan hun verdienmodel veranderen van ‘veel gasten met een relatief laag tarief’ naar een strategie van ‘minder gasten, meer exclusiviteit en een hogere prijs’. Sowieso los van corona het beste verdienmodel. "Dit vraag overigens wel enige omvang omdat kleine bedrijven dan te weinig gasten hebben.”

Die keuze betekent ook dat je gaat voor een doelgroep die meer te besteden en heeft die hogere prijzen aanvaard. "Maar dat betekent tevens dat je dan meer toegevoegde waarde moet bieden. Dat kan in de verblijfsrecreatie door mensen meer luxe, rust en ruimte en minder dure voorzieningen als grote zwembaden en speelparadijzen te bieden.” In feite gaat het om het individualiseren van het aanbod. Het nieuwe toerisme van Han Verheijden is er een met minder plekken per hectare, minder hutten op een cruiseschip, minder stoelen per vliegtuig en minder tafeltjes in het restaurant. "Mits de omvang van je bedrijf groot genoeg is, kan corona uiteindelijk een blessing in disguise worden.”

Op termijn verwacht Verheijden sowieso dat consumenten in de toekomst meer kiezen voor individuele ruimte en minder voor spectaculaire voorzieningen. Vakanties worden minder massa, minder met duizenden op het cruiseschip, minder samen in het zwembad of bij een festival. Maar iets meer ingetogen, individualistischer met meer rust en ruimte. "Dat zal meer gewaardeerd worden en daar zal ook meer voor betaald worden. Dat kan ook want gasten krijgen een ruimere plaats met bijvoorbeeld privésanitair. En genoeg ruimte in de centrale voorzieningen want een camping met 9.000 gasten zal er eentje worden met 3.000 gasten. Schaarste aan vakantiemogelijkheden wordt dan het nieuwe normaal. Schaarste is duurder maar is goed uit te leggen want het kost ook meer.”

Zowel bedrijven als consumenten moeten zich voor een goed verdienmodel wel anders gaan gedragen. Bedrijven moeten in de optiek van Verheijden kortere shifts aanbieden en daardoor per tijdslot meer shifts realiseren. "In Europa blijven mensen de hele avond in een restaurant plakken. Dat is bedrijfseconomisch natuurlijk niet zo handig. Nu gaan mensen ook accepteren dat je 1,5 uur de tijd hebt voor een tweegangenmenu. Dan kan de ondernemer per avond 4 keer een tafeltje verkopen.”

Verheijden denkt dat de Nederlandse markt de komende jaren vooral Europees blijft en zal groeien omdat mensen vaker dicht bij huis op vakantie gaan. "Nederlanders die eerder naar Bali of een andere exotische bestemming reisden, blijven nu liever dichter bij huis. Zij hebben daar geld voor beschikbaar want dat hebben ze in het verleden opgemaakt aan dure buitenlandse reizen.” Al met al kan de binnenlandse vakantiemarkt daarmee een nieuwe doelgroep aanboren die eerder 80% tot 90% van zijn vakantiebudget in het buitenland besteedde. "Dat is nieuw geld voor de sector, maar ze willen wel meer luxe, ruimte en rust. Daar moet je als bedrijf nu aan gaan werken.”

Verheijden denkt dat voor de luchtvaartsector moeilijke tijden aanbreken. "Ook daar gaan de prijzen omhoog maar zie ik geen groei naar boven die ik nog wel zie in de kampeer- en bungalowsector.” Ook de cruisemarkt zal het lastig krijgen: "Niemand wil toch meer met 1.200 andere passagiers op een cruiseschip verkeren? Een soort menselijke mierenhoop die op elke bestemming met volgepakte touringcars de stad intrekt.”

Op de middellange termijn heeft Verheijden wel zorgen en voorziet hij een enorme liquiditeitsproblematiek als het de komende zomer niet echt veel beter gaat. "Dan komen de kampeer- en bungalowbedrijven en attractieparken in ongekende liquiditeitsproblemen. Je kunt je zelfs met de loonkostensubsidie niet veroorloven om een jaar lang helemaal geen omzet te hebben. Dan zijn we echt in de aap gelogeerd.”

Over de vouchers is Verheijden positief kritisch: "Die vouchers zorgen ervoor dat de cash die binnen is, binnen blijft. Dat is dan dit jaar prettig voor je liquiditeit maar volgend jaar heb je juist minder omzet want dan moet je de vouchers waar maken.” Om dat probleem op te lossen heeft hij een onorthodox idee: "Mijn voorstel is dat -als de consument en de ondernemer al een transactie hadden- de overheid die voor zijn rekening neemt.” Die mensen zijn in de optiek van Verheijden gedupeerd omdat de overheid in hun transactie heeft ingegrepen. "Als die vouchers in de markt blijven, zitten ondernemers twee seizoenen in de problemen en is er al helemaal geen ruimte om te vernieuwen om hun product voor het nieuwe normaal in te richten. Ik stel voor dat de overheid die vouchers overneemt zodat ondernemers in 2021 met een schone lei kunnen beginnen. Dat zou een hele reële steun zijn van de overheid die verder niet zoveel voor deze sector doet.”

Over de toekomst van recreatiebedrijven is Verheijden gematigd optimistisch: "Ik denk dat bedrijven met veel vaste standplaatsen of erfpacht zeker zullen overleven. Die missen dan de toeristisch overnachtingen maar dat is wel te overkomen.” Bedrijven die puur op toeristische overnachtingen zijn gericht, krijgen het veel moeilijker. Toch betekent het faillissement van een onderneming niet per definitie dat het aanbod uit de markt verdwijnt: "Dan koopt uit het faillissement een nieuwe ondernemer dat aanbod. Deze zal dat voor een lage prijs kunnen kopen en weer een exploitatie starten. De consument zal dat vaak niet eens merken. Maar aanbod op slechte locaties zal uit de markt gaan.”

Op korte termijn is de grootste uitdaging voor de branche de liquiditeit. "Ik vraag me af of banken in onze sector makkelijk dat liquiditeitsgat aanvullen. Ik raad ondernemers aan om een meerjarige liquiditeitsbegroting te maken. Je moet daarin heel eerlijk vertellen hoe je er eind dit jaar en begin 2021 voorstaat en wat de komende 12 maanden de tekorten zijn. Dat betekent dat de bank het geloof moet hebben in een gezonde toekomst van het bedrijf en de leningen ooit worden terugbetaald. Dat toekomstplan moet er meteen naast liggen. Daarin moet staat hoe je in het nieuwe normaal een gunstigere prognose hebt als nu.”

Los van termijnen en corona hamert Verheijden nog een keer op het meten van je kapitaalproductiviteit. "Dat is iets anders dan rendement. Kapitaalproductiviteit is het toevoegen van business als gevolg van een directe investering. Dat doen maar heel weinig bedrijven. Wat doet het toevoegen van extra voorzieningen en dus kapitaal met je omzet. Die berekening moet je altijd maken maar wordt door bijna niemand gemaakt.” Verheijden wil daarmee niet stellen dat je niet moet investeren in dure voorzieningen: "Ondernemers willen vaak iets moois neerzetten. Een monument voor zichzelf. Dat begrijp ik ook wel. Maar je moet wel blijven rekenen. Als je investeert in privésanitair kun je een hogere prijs voor je standplaats vragen. Dat levert misschien meer geld op dan een overdekt speelparadijs.” Het gaat erom hoe je een euro investeringsgeld het meest effectief kunt inzetten. Dat is in deze tijd belangrijker dan ooit.”