Geplaatst op: 30-04-2020
Auteur: Peter Bekkering
PleisureWorld NRIT
Publicatie: R&T 2020-2

CELTH schetst vier scenario’s voor de bezoekerseconomie na de crisis

CELTH schetst vier scenario’s voor de bezoekerseconomie na de crisis

Het Centre of Expertise Leisure Tourism & Hospitality (CELTH) heeft vier toekomstperspectieven ontwikkeld voor de bezoekerseconomie na de COVID-19-crisis: business as usual, survival of the fittest, business as unusual en verantwoord toerisme. De exploratieve scenario’s zijn een eerste stap om in dialoog met ondernemers, financiers, overheden, DMO’s en kennispartijen te werken aan een toekomstbestendige gastvrijheidssector en duurzame bestemmingen.   


In de exploratieve scenario’s wordt een toekomstperspectief geschetst van het krachtenveld, waarmee een bedrijf, organisatie of sector op de middellange of lange termijn mee te maken kan krijgen. Zulke scenario’s helpen niet alleen om te begrijpen hoe het krachtenveld zich kan ontwikkelen. Ze bieden de betrokkenen ook inspiratie om vooruit te denken, nieuwe wegen in te slaan en haar veerkracht of toekomstbestendigheid te vergroten.   


Twee kernonzekerheden - vier scenario's

CELTH denkt dat de situatie van de bezoekerseconomie in 2025 vooral bepaald wordt door twee ‘kernonzekerheden’: als eerste de lengte en diepte van de crisis en als tweede de vraag of we een maatschappij worden waar het individualisme hoogtij blijft vieren of het collectieve belang meer voorop komt te staan, oftewel het morele dilemma van de burger/consument. De combinatie van beide leidt tot een viertal toekomstperspectieven: 

  • Scenario 1: Business as usual – gecontinueerde groei bezoekerseconomie 
  • Scenario 2: Survival of the fittest – ineengestorte bezoekerseconomie 
  • Scenario 3: Business as unusual – bezoekerseconomie in transitie 
  • Scenario 4: Verantwoord toerisme – getransformeerde bezoekerseconomie    




Korte toelichting per scenario  


Scenario 1: Business as usual – gecontinueerde groei bezoekerseconomie

De toerist vervalt zodra de crisis ten einde loopt in het oude gedrag. De opgehoopte vraag naar reizen heeft zelfs een stuwmeer teweeg gebracht dat nu plots ‘leegloopt’. Het bedrijfsleven ruikt haar kansen, springt volop op de herboren vraag in, en bloeit als nooit tevoren. Na de periode van herstel staat verdere economische groei weer centraal. Veel bedrijven worden overgenomen door grote internationale ketens (conglomeratievorming), maar er ontstaat ook ruimte voor niches. Zowel reizigers als bedrijfsleven voelen zich ongeremd in hun gedrag. Dit alles veroorzaakt een overspannen bezoekerseconomie, een zwaardere ecologische druk en negatieve sociale impacts. Zowel de positieve als de negatieve gevolgen van het reizen woeden onverminderd voort. Het onderlinge wantrouwen van, en de angst tussen landen binnen, de EU en daarbuiten heeft de relaties wel op scherp gezet. Dit heeft geleid tot herinvoering van grenscontroles in de EU en strengere grenscontroles daarbuiten.   


Scenario 2: Survival of the fittest – ineengestorte bezoekerseconomie   

De burger blijft vasthouden aan zijn ‘recht’ op vakantie naar verre oorden en daardoor blijft de behoefte aan reizen onverminderd groot. De economische recessie maakt het voor de meeste mensen echter financieel onmogelijk om in die behoefte te voorzien. Doordat men niet instaat is om naar verre oorden toe te gaan (financieel en landsgrenzen), zoekt men naar alternatieven in en rond huis/in eigen land. De sector blijft star vasthouden aan haar werkwijze. De strijd om het teruggelopen aantal vakantiegangers uit zich in hevige concurrentie. Veel luchtvaartmaatschappijen (met name low cost maatschappijen), het toeristisch-recreatieve bedrijfsleven en horeca zijn failliet gegaan, dit geldt zelfs voor vitale bedrijven door voortdurend noodzakelijke investeringen en daarmee samenhangende financieringslasten. Enkele grote investeerders en spelers domineren de schaarse markt. Om te grote sanering in de sector te voorkomen, versnippering tegen te gaan en toch een minimaal aanbod in stand te kunnen houden voor haar eigen burgers, heeft de overheid de leiding over belangrijke vitale spelers zoals KLM, NS, maar ook een aantal hotel-, bungalow- en kampeerketens overgenomen (staatsbedrijven: vroeger waren bepaalde vakantieparken van vakbonden...).  


Scenario 3: Business as unusual – bezoekerseconomie in transitie   

Door de langdurige recessie is de vakantieganger gedwongen om zijn vakantiebehoefte op een andere manier vorm te geven. Overheden, bedrijven, kennisinstellingen en burgers (quadruple helix) hebben hun krachten gebundeld om hier zoveel mogelijk aan tegemoet te komen. Ieder levert zijn bijdrage in kennis, subsidies, expertise en menskracht. Er ontstaan lokale en regionale waarde- en productieketens met bedrijfsvormen als de coöperatie als ‘hernieuwd’ exploitatiemodel, waarbij een maatschappelijk karakter, circulaire productie en betekenis centraal komen te staan. ‘Onder druk wordt alles vloeibaar’ is een gezegde dat hier ook zijn opgeld doet. Creativiteit komt tot grote bloei en tal van innovaties zorgen voor een totale omwenteling in toerisme, zowel qua producten en diensten als qua verdienmodellen. Het betekent een fundamentele breuk met het verleden. Het is het tijdperk van hightech toerisme die voor ieder die daar behoefte aan heeft toegankelijk is.  


Scenario 4: Verantwoord toerisme – getransformeerde bezoekerseconomie   

Hoe kort ook, de recessie heeft de ogen van de toerist zijn geopend. Het besef is ingedaald dat de globalisering en het internationale reizen dat daarmee annex is voor een belangrijk deel aan de verspreiding van Corona en de recessie heeft bijgedragen. Consumenten kiezen voor betekenisvol en ‘dichtbij’, wat de ongeremde groei van internationaal toerisme van vóór de crisis, tempert. Er ontstaat ook behoefte aan circulair aanbod. De vakantieganger is zich meer bewust geworden van de gevolgen van zijn reizen en neemt bewustere en meer verantwoordelijke keuzes vanuit overstijgende waarden. Om veilige en verantwoorde keuzes te kunnen maken doet hij een beroep op betrouwbare (wetenschappelijke) informatie. De reiziger heeft er geen problemen mee dat die informatie is verkregen door nauwgezette monitoring van onder andere zijn gedrag, vanuit het besef dat dit zowel de reiziger, de gemeenschap als de bestemming ten goede komt.  


Scenario's zijn breed toepasbaar

In het besef dat de toekomst elementen kan bevatten van elk van de scenario’s, dienen ze volgens CELTH samen als inspiratie. Albert Postma, lector scenarioplanning: "Partijen kunnen de scenario’s bijvoorbeeld gebruiken om het bestaande beleid en stimuleringsmiddelen tegen het licht te houden. Maar ook als bron van inspiratie om op creatieve en innovatieve wijze het bedrijf, de sector of bestemming als het ware opnieuw uit te vinden. Het kan gaan om een nieuw concept, een nieuw verdienmodel, nieuwe producten of diensten, nieuwe stimuleringmiddelen, of andere strategische keuzes die passen bij de eisen die de nieuwe situatie stelt. CELTH faciliteert graag het proces om de scenario’s samen met spelers in de gastvrijheidssector door te ontwikkelen en steekt alle partijen de helpende hand toe om met de uitdagingen die de crisis met zich meebrengt aan de slag te gaan.”   


In de nieuwe editie van het vakblad R&T een uitgebreid artikel met alle achtergronden van de vier scenario's. Nog geen abonnement? Dat kun je hier snel en eenvoudig aanvragen.



Trefwoorden: crisis, scenario's, vrije tijd, vakanties, celth

||| Blogs |||

06/05/20
Waarom we vooral in onze vrije tijd moeite hebben met de lockdown
We leven inmiddels meer dan 7 weken in een inteligente lockdown. Een ingrijpende maatregel om het Co...
30/03/20
VrijetijdsTrends 2020 en de invloed van Corona: Thuisentertainment, lokalisering, on- en offline, herstel of crisis
Het Coronavirus heeft een grote impact op ons vrijetijdsgedrag. In een paar weken tijd zijn ons gedrag en de VrijetijdTrends 180 graden gedraaid. De vraag is: wat gebeurt er als deze crisis weer op zijn retour is?
26/03/20
De wederopbouw van de vrijetijdssector
Wat gaat de coronacrisis onze sector van almaar meer-meer-meer opleveren? Wat boeit onze gasten in de toekomst nu echt?
13/01/20
Eenzijdige beeldvorming
Met veel bombarie trokken boeren op 4 oktober naar De Haag om te protesteren. Aanleiding voor dit pr...
27/12/19
Wat een nepjaar was het eigenlijk…
Het is december 2019. De maand van oliebollen, pepernoten, kerstbomen, kadostress en koffiedik kijke...

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

15/01/21
Naar verhouding veel bedrijven die stoppen in recreatie en horeca in 2020
Het aantal bedrijven in Nederland is in 2020 met 78.312 toegenomen tot 2.078.716. Dit aantal bedrijven stond geregistreerd in het Handelsregister op 1 januari 2021. Maar net in de gastvrijheidsbranche en recreatie stoppen veel bedrijven.
14/01/21
Meer faillissementen in vrijetijdssector
In 2020 zijn 2.703 bedrijven en instellingen failliet verklaard. Dat is 16% minder dan in 2019. Door de coronacrisis hadden veel bedrijven het moeilijk, maar het aantal faillissementen lag afgelopen jaar op het laagste niveau in 20 jaar. In de vrijetijdssector gingen juist meer bedrijven failliet.
13/01/21
Monitor bezoekersdrukte in de race voor internationale prijs
De Monitor Bezoekersdrukte Gelderland is uitgeroepen tot één van de finalisten in de c...
08/01/21
Drinkwaterbedrijf Oasen en Zuid-Holland maken nieuwe natuur
Provincie Zuid-Holland en drinkwaterbedrijf Oasen maken ruimte voor natuurontwikkeling in polder Nieuw-Lekkerland. Dit levert ook meer routes op voor fietsers.
08/01/21
Uitbreiding Hellingbos in Simpelveld
Gemeente Simpelveld heeft een perceel gekocht aan de Rolduckerweg, grenzend aan het hellingbos. De weide van 8.680 m2 wordt door natuurorganisatie IKL gevarieerd ingericht waardoor er een ecologisch interessant gebied ontstaat.
07/01/21
Kerk wordt Kijkdepot voor Stedelijk Museum
Half maart opent in de recent gerestaureerde Havenkerk in Schiedam het Kijkdepot Schiedam. Daar nemen medewerkers van het Stedelijk Museum Schiedam samen met experts en publiek de historische collectie onder de loep. ‘We hopen dat mensen straks – coronaproof – komen kijken en hun verhaal over de voorwerpen vertellen’, zegt conservator stadsgeschiedenis Merel van der Vaart.
05/01/21
Frits van Bruggen vertrekt bij ANWB
De hoofddirecteur van de ANWB, Frits van Bruggen, heeft zijn vertrek aangekondigd. Per 1 april 2021 ...
05/01/21
KHN: overheid moet regie nemen in sneltesten en ventilatieoplossingen
De horeca ziet graag dat bij mogelijke versoepelingen na de lockdown de horecabedrijven weer open mogen. De brancheorganisatie KHN ziet daarin mogelijke oplossingen bij sneltesten op corona en betere ventilatie bij de horecabedrijven.