Geplaatst op: 16-09-2015
Auteur: Han Verheijden

Productiviteitsdenken kan te ver gaan

Productiviteitsdenken kan te ver gaan

In de afgelopen zomer was ik uitgenodigd voor het bezoeken van een toneelvorstelling op een bio-boerderij op het Brabantse platteland. Het stuk ging over de nadagen van Sicco Mansholt, voorheen minister en Eurocommissaris voor de landbouw. Een man uit-één-stuk die de agro-economie en daarmee het plattelandsleven in heel Europa op zijn kop heeft gezet. Hij was uit op een forse verbetering van de productiviteit van akkers en veestapel. De inkomens van miljoenen boeren moesten omhoog. Zijn strategie was gebaseerd op schaalvergroting, specialisatie en prijzengaranties en hij was onvoorstelbaar succesvol. Tussen 1950 en 1990 is de productie van bijvoorbeeld de Nederlandse landbouw vervijfvoudigd en de arbeidsproductiviteit zelfs vertienvoudigd. En toch… Mansholt was bij zijn afscheid teleurgesteld over zijn eigen prestaties en de effecten van zijn beleid. ‘Rijdend door Nederland zie ik kilometers lang maisvelden of alleen maar aardappels en in Brabant zijn overal identieke varkensstallen. Het landschap is saai, het stinkt er, de sloten zijn recht, maar erin zwemmen kun je niet’.


Als lector productiviteit in de vrijetijdseconomie ben ik een beetje leerling van Mansholt. In colleges en lezingen hamer ik op efficiency, schaalvergroting en specialisatie. Maar een verbitterd terugkijken bij mijn 65e wil ik voorkomen. In toeristisch-recreatieve conceptontwikkeling moeten we alert zijn op bedrijfseconomische normen, maar er ook voor waken dat productiviteitsscores net zo belangrijk worden als in de landbouw. Wie wil weten waar zo’n ontwikkeling toe leidt, moet maar eens rondreizen in de Verenigde Staten. Daar zie je op letterlijk alle snelwegen, duizenden mijlen lang, dezelfde restaurantconcepten en is het menu overal afgestemd op efficiency-normen enerzijds en de smaak van de grootste, gemene deler anderzijds. In Europa en in Nederland zie je een zelfde tendens in de hospitality. Kijk naar de opkomst van La Place, McDonalds, Subway en Burger King langs onze snelwegen. Deze trend kon wel eens sneller dan wij denken overslaan naar de toeristische sector. In de laatste tien tot vijftien jaren tref je een sterke neiging naar standaardisatie, al dan niet geïnspireerd door één dominant format voor marktsegmentatie (leefstijlen). Deze ontwikkeling wordt versterkt door ketenvorming en schaalvergroting, maar sinds enkele jaren ook door de opkomst van nog meer prefab-standaard modellen voor recreatieve accommodaties. Alom tref je de zelfde chalets, pipowagens, veranda-bungalows. Architecten en andere ontwerpers klagen niet voor niets steen-en- been over de verdringing van hun creatieve werk door de industriële eenheidsworsten.


Als adviseur moet ik deels de hand in eigen boezem steken. Ook ik heb wel eens eenzijdig gefocust op productiviteitswinst in concepten of in bedrijfsvoering. Dat heeft zeker ook zijn voordelen en de sector is economisch vooruitgegaan. We moeten echter niet blind worden voor de negatieve effecten hiervan: vervlakking en grading down van de beleving door een manco aan diversiteit. De balans moet worden hersteld. Meer ruimte moet worden gecreëerd voor uniciteit, authenticiteit, verrassing en ontwerp-innovatie! Daarom roep ik investeerders op samen te werken met eigenwijze kunstenaars, out-of-the-box architecten en sympathieke fantasten. De ondernemers anno 2015 zijn slim genoeg om de creatieve concepten ook bedrijfsmatig hun plek te geven.

Topics:Onderzoek
Trefwoorden: ondernemen, productiviteit

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

15/01/21
Naar verhouding veel bedrijven die stoppen in recreatie en horeca in 2020
Het aantal bedrijven in Nederland is in 2020 met 78.312 toegenomen tot 2.078.716. Dit aantal bedrijven stond geregistreerd in het Handelsregister op 1 januari 2021. Maar net in de gastvrijheidsbranche en recreatie stoppen veel bedrijven.
07/01/21
Rli werkt aan advies natuurbeleid
Hoe kan de zorgelijke afname van natuurkwaliteit en biodiversiteit in Nederland op tijd worden omgebogen naar herstel van een veerkrachtige natuur? De kwaliteit van de natuur raakt ook de mogelijkheden voor recreatie.
07/01/21
Kerk wordt Kijkdepot voor Stedelijk Museum
Half maart opent in de recent gerestaureerde Havenkerk in Schiedam het Kijkdepot Schiedam. Daar nemen medewerkers van het Stedelijk Museum Schiedam samen met experts en publiek de historische collectie onder de loep. ‘We hopen dat mensen straks – coronaproof – komen kijken en hun verhaal over de voorwerpen vertellen’, zegt conservator stadsgeschiedenis Merel van der Vaart.
06/01/21
Exclusief voor leden
Professionaliseringsslag register mobiel erfgoed
De Stichting Mobiele Collectie Nederland (MCN), de koepelorganisatie van en voor al het mobiel erfgoed in Nederland, begint in 2021 met een grote professionaliseringsslag. De bestaande database met mobiel erfgoed wordt gemoderniseerd naar versie 2.0 zodat zowel particulieren, als overheden en tal van organisaties makkelijk gebruik kunnen maken van dat register.
06/01/21
Slechts 17% van de geprognotiseerde festivals gehouden in 2020
Op basis van festivalcijfers 2019 en de geprognotiseerde groei van de sector was de verwachting dat 2020 zou uitkomen op bijna 1200 kunst- en cultuurfestivals die gezamenlijk 27,4 miljoen bezoeken zouden generen.
28/12/20
Trend: combineer stad en strand
Weet je als ondernemer of regio bezoek aan stad en strand mogelijk te maken? Dit zijn de favoriete locaties voor toeristen blijkt uit een van de trends uit het Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd 2020.
24/12/20
Fijne feestdagen en een voorspoedig 2021
De vrijetijdssector heeft een ongekend jaar achter de rug. De COVID-19-pandemie is na de Tweede Wereldoorlog de meest ingrijpende gebeurtenis die we met z’n allen meemaken. Een jaar met vrijheidsbeperkingen, naasten die we niet konden zien of ons zijn ontvallen, ongelofelijk veel psychisch en medisch leed, maar ook hoop, veerkracht en saamhorigheid.
17/12/20
Reissector leert veel bij
Net als in de horeca blijkt dat de vakgenoten in de reissector massaal bijleren sinds de start van d...