Deze website maakt gebruik van cookies.Meer informatieDeze melding verbergen

Geplaatst op: 19-05-2023
Auteur: Stefan Hartman en Bert Smit

Bestemmingsmanagement vereist betere verankering van recreatie en toerisme in het bestuurlijk instrumentarium

Bestemmingsmanagement vereist betere verankering van recreatie en toerisme in het bestuurlijk instrumentarium
Afbeelding van 0fjd125gk87 via Pixabay

Vrijwel dagelijks berichten nieuwsmedia over de dilemma’s van Nederlandse overheden en ondernemers als het gaat om het managen van de groei en spreiding van toerisme. We zien discussies over verantwoorde hoeveelheden vluchten op Schiphol, over de bijdrage die krimp en groei van het aantal hotelkamers en Airbnb’s kan hebben op de leefbaarheid in verschillende gemeenten en over de balans in ruimte gebruik voor natuur, wonen, recreatie, toerisme en de landbouwsector. Met andere woorden Nederland worstelt met de fysieke, sociaalmaatschappelijke en juridische grenzen aan de groei waar de Club van Rome ons al voor waarschuwde in de jaren 70 van de vorige eeuw.

De afgelopen decennia heeft de nadruk in overheidsbeleid veelal gelegen op ontwikkeling van toerisme vanuit de gedachte dat economische vooruitgang automatisch zou leiden tot meer welvaart voor iedereen in Nederland. Intussen zien we dat dat niet altijd zo is. Veel van het in toerisme verdiende geld vloeit weg naar aandeelhouders en bedrijven buiten de bestemming, terwijl de salarissen voor werknemers nog steeds laag zijn. De leefbaarheid staat zowel in Amsterdam als in bijvoorbeeld kleine gemeenten in Zuid-Limburg, Groningen en Zeeland onder druk doordat de economisch ontwikkeling heeft geleid tot groei in steden en minder voorzieningen en minder jongeren in kleinere gemeentes.

Toerisme en recreatie hebben absoluut het potentieel om op een positieve manier bij te dragen aan de leefbaarheid maar dat vereist sturing, stimulering en intensieve samenwerking tussen overheden, tussen ondernemers en overheden, en tussen ondernemers en lokale organisaties. De afgelopen decennia zijn daar eerste stappen ingezet via onder andere destinatie marketingorganisaties (DMO’s). Nu is er een ontwikkeling ingezet naar bestemmingsmanagement en -ontwikkeling. Een en ander is goed terug te zien in nota’s zoals Perspectief 2030 van het NBTC, de leidraad Bestemmingsmanagement, de Agenda Bewuste Bestemmingen van CELTH en de daarmee samenhangende lokale en regionale toeristische visies. Deze prachtige toekomstbeelden en vergezichten worden samen met ondernemers, experts en lokale stakeholders ontwikkeld maar in de dagelijkse realiteit waarin ondernemers tegelijkertijd samenwerken en concurreren om een boterham te verdienen moet nog veel gebeuren om die visies te realiseren. Het bestuurlijk instrumentarium van omgevingsvisies, bestemmingsplannen, vergunning verlening & handhaving, investeringen en subsidies blijkt vaak niet optimaal ingezet om te sturen op de gewenste ontwikkelingen. Met andere woorden het organiserend vermogen is nog onvoldoende ontwikkeld om te komen tot (mandaat voor) duurzame en productieve coalities van publieke en private partners.

Als bestemmingsmanagement en ontwikkeling moeten bijdragen aan de kwaliteit van leven en de kwaliteit van de fysieke omgeving vereist dat bovendien afstemming met andere beleidsvelden zoals ruimtelijke ordening, milieu, huisvesting, cultuur, sociale zaken en mobiliteit waar heel andere vraagstukken bovenaan de agenda staan. Toerisme, gastvrijheid en recreatie vallen vaak in de kieren tussen die beleidsvelden of vormen een sluitstuk of voetnoot in de planvorming doordat de sector geen duidelijke stem heeft aan tafel en het belang van vrijetijd in economische en sociale zin maar beperkt wordt onderkent. Ruim dertig jaar geleden pleitte professor Hans Mommaas daarom al voor een ministerie voor vrijetijd en toerisme. Dezelfde Hans Mommaas die recent afzwaaide als directeur van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en in die hoedanigheid het kabinet regelmatig wees op de fysieke, planologische, klimatologische en juridische grenzen van Nederland als het gaat om ruimte voor natuur, landbouw, woningbouw en recreatie. Bestemmingsmanagement vereist dus bewuste, slimme en weloverwogen keuzes waarbij niet groei maar synergie als middel moet worden ingezet voor het bereiken van maatschappelijke doelen.

||| Nieuws |||

21/05/25
Werkveldkandidaten gezocht voor Professional Doctorate in Leisure, Tourism & Hospitality
CELTH zoekt voor de professional doctorate kandidaten uit het werkveld. De PD biedt organisaties de kans om voorop te lopen in innovatie binnen de LTH-sector. Het traject, dat vier tot zes jaar duurt, combineert praktijkgericht onderzoek met concrete interventies.
19/05/25
Wisselend beeld Gelders dagbezoek in meivakantie
In de meivakantie hebben attracties op de Veluwe, in de regio Arnhem en het Rijk van Nijmegen meer bezoek ontvangen dan een jaar eerder. Het was wel rustiger in de binnensteden en in de natuur. Er waren meer bezoekers uit andere regio’s.
19/05/25
Elfteling presenteert 'Prinses op de Erwt' met donkere huiskleur
De Efteling heeft met ‘De Prinses op de Erwt’ haar nieuwste sprookje gepresenteerd. De prinses heeft voor het eerst een donkere huidskleur. Volgens lector storytelling Moniek Hover van de Breda University of Applied Sciences past een dergelijke verandering prima bij het fenomeen sprookje.
13/05/25
Keukenhof kijkt terug op een stralend seizoen
Ruim 1,4 miljoen bezoekers vanuit de hele wereld brachten een bezoek aan de keukenhof en beoordeelden het bezoek met een 8,7.
08/05/25
Elektrische Efteling-stoomtrein rijdt eerste rondje
Na een jaar in Engeland te zijn geweest voor een onzichtbare metamorfose reed Aagje haar eerste rondje met een elektrische aandrijving.
02/05/25
ZooParc Overloon zet 25-jarig jubileum in het teken van natuurbescherming
Tijdens jubileumjaar maakt het park het Projet van het Jaar bekend en in de zomer vindt de opening van het themagebied Ngyuwe plaats.
02/05/25
Burgers’ Zoo verbetert klanttevredenheid met AI-agent
In samenwerking met Watermelon heeft het dierenpark door de inzet van de AI-agent de digitale klantenservice grotendeels geautomatiseerd.
02/05/25
Vanaf 14 mei slaapt De Prinses op de Erwt in het Sprookjesbos
Vanaf woensdag 14 april is het Sprookjesbos van de Efteling een nieuw sprookje rijker. Dit keer is het een gezongen vertelling.