Het gaat weer goed met het toerisme!

Het vertrouwen komt weer terug. Bezoekers- en verkoopcijfers stijgen. Het consumentenvertrouwen stijgt weer en er zijn weer ouderwets banentekorten op verschillende fronten. Maar als we terugkijken, wat hebben we dan tijdens de crisis geleerd?

Een aspect is samenwerken. Samen kom je sneller en verder vooruit dan alleen. Dat wisten we al maar dat waren we soms verleerd. Een tweede aspect is efficiënt en gericht werken. Geen franje maar focus en omgaan met risico’s. Dat is iets wat we hebben geleerd. Vandaag lijken de zaken nog zeker, morgen ligt de situatie heel anders. Al met al genoeg nieuwe ervaringen door de afgelopen jaren.

Maar nu het weer goed gaat kunnen we dat dan achter ons laten, toch....? Vaak gaat het zo. En vergeten we de nuttige zaken, die we nodig hadden om te overleven. Schaarste voedt de creativiteit. In mijn jaren bij Amsterdam Toerisme en Congres Bureau zijn de beste campagnes altijd ontstaan in crisistijd. Dan gingen met de markt de handen op elkaar en was het even allen voor één.

Gelukkig dat er nu ook op nationaal gebied meer samenwerkingen ontstaan die op effectieve output gericht zijn, en niet alleen op geld besparen of verdienen. Hopelijk wordt de samenhang van toerisme en bezoekers met andere terreinen dan beter in beeld gebracht. Teveel leven we in een wereld van ad hoc reageren, korte termijn strategieën die geen echte oplossingen bieden, kortom: teveel symptoombestrijding.

Als het goed gaat, komen er meer bezoekers. Dat wisten we al. En als ze wegblijven is er minder omzet en meer werkloosheid. Ook dat wisten we al. Maar om dit fenomeen in goede banen te leiden is meer nodig dan campagnes: een geïntegreerde aanpak, die alle aspecten meeneemt. En dat geldt voor meer zaken: als we niet meer mogen vliegen vanwege de CO2-uitstoot, gaan we meer met de auto, bus of trein. Dat betekent meer congestie. De hogesnelheidslijn loopt al vol, geeft NS aan en de filedruk neemt waarschijnlijk fors toe, veroorzaken we meer fijnstof en overlast op de grond. Het gevaar is dat we nu maatregelen nemen om het een tegen te gaan, maar tegelijkertijd daarmee zelf een nieuw probleem creëren. Elektrisch autorijden is leuk, maar moeten voor die mobiliteitstransitie de kolencentrales of de kernreactoren langer in werking blijven? Dat moet worden meegenomen in de afwegingen en het zoeken naar oplossingen.

Vereiste is dat we samenwerken, kennis delen en samen nieuwe kennis benutten of creëren. Bij het Centre of Expertise Leisure, Tourism & Hospitality (CELTH, opgericht om kennis met elkaar en de markt te delen) heb ik zelf ervaren hoe lastig dat is voor de markt, de overheid en het onderwijs. We delen kennis met oogkleppen op, gaan uit van wat we hebben of zelf kunnen uitvinden. Terwijl de echte oplossingen ergens op de wereld misschien al in werking zijn, maar die we door de oogkleppen niet willen of kunnen zien. In de documentaire ‘Making City’ uit 2012 (zoek op Vimeo+IABR+Making City) werd het al geschetst: alleen als we de problematiek van stedelijke en maatschappelijke ontwikkeling breed en integraal benaderen komen we tot oplossingen en anders niet. Dat geldt ook voor toerisme.

Ik hoop dat we blijven leren van wat we meemaken. En dat we de daarop verder bouwen. Toerisme en de gehele gastvrijheidseconomie vormen prachtige instrument die vele doelen dienen en nog meer kan bereiken. Maar zie het niet als doel op zich. Pas dan gaat het écht goed met toerisme en gaat het u allen goed.

Dit is de laatste column van Hans Dominicus.