Geplaatst op: 01-04-2016
Auteur: Han Verheijden

Wordt cultuurtoerisme bedreigd?

Wordt cultuurtoerisme bedreigd?
Travelling man Deep Allum. Fotograaf: Steve Rainwater

Naast mijn werk als lector en adviseur ben ik ook actief als vrijwilliger. PUM (een initiatief van VNO/NCW) zendt mij regelmatig uit naar ontwikkelingslanden om er het management van toeristische bedrijven strategisch en operationeel te ondersteunen. Ik doe dat met groot plezier, maar afgelopen januari werd ik tijdens een project in Zambia opgeschrikt door de dood van een collega in Burkina Fasso. Op klaarlichte dag werd hij doodgeschoten door terroristen in een stadscafé. Dat zette mij aan het denken over de toekomst van het reizen.


Bij reizen (zowel toeristisch als zakelijk) vinden we het interessant om in aanraking te komen met andere culturen. Denk aan bijvoorbeeld de Arabische of Afrikaanse gemeenschappen. Reizen is voor velen een soort ‘interactief filmbezoek’. Je ziet van alles, je bent er (in tegenstelling tot in de bioscoop) zelf bij en juist dat laatste maakt het spannend. Vaag beseffen we dat die interactie heel vrijblijvend is. Het is en blijft entertainment, of op zijn best edutainment. Je hoeft je niet te committeren aan andere gewoonten of leefstijlen. Nadat je het allemaal hebt beleefd, vertrek je naar huis en wordt de reis niet meer dan een mooie herinnering.


Maar de wereld verandert en de vreemde culturen wachten onze komst niet meer af, maar komen naar ons toe. Miljoenen vluchtelingen vertrekken naar Europa. Zij reizen minder comfortabel dan wij, maar hun motief is zeker niet vrijblijvend. Voor hen wordt de reisbestemming een nieuw thuis. Daarmee worden wij nu veel indringender geconfronteerd met diezelfde culturen. Die cultuur, die tijdens de vakantie nog zo spannend was, is plots heel bedreigend. Wat mijn PUM-collega is overkomen, staat niet op zichzelf. Het verslag van de gebeurtenissen in de oudejaarsnacht in Keulen gaat de hele wereld over. Andere culturen blijken plots andere waarden te hebben en we kunnen niet langer hierover onze schouders ophalen.

Wat betekenen deze ontwikkelingen voor ons reisgedrag? Natuurlijk weet iedereen dat oorlog en onrust toeristen afschrikken. De recente gebeurtenissen raken direct de belangen van bijvoorbeeld Egypte, het Midden-Oosten, Indonesië, Turkije en zelfs Parijs (!). Of kijk naar Afrikaanse landen met burgeroorlogen of raciale en religieuze conflicten. Hoe zal het toerisme, als gevolg van dat geweld, zich ontwikkelen in Kenia, Zuid-Afrika of Zimbabwe? Om van landen als Sierra Leone en Somalië maar niet te spreken.


Maar nieuw en in mijn visie potentieel bedreigender is de weerzin die westerlingen wel eens zouden kunnen gaan krijgen tegen vreemde culturen. In eigen land is de interactie met een vreemde cultuur immers geen boeiende vrijetijdsbesteding, maar een bedreiging voor de eigen welvaart en levensstijl. We merken heel concreet (soms aan den lijve) dat voor veel culturen homoseksualiteit een taboe is, dat (ook in Nederland!) vrouwen stelselmatig worden onderdrukt en geweld soms wordt verheerlijkt. Als het dichterbij komt, is de in de reisgidsen fraai beschreven ‘exotische levensstijl’ plots onaantrekkelijk en wordt reizen een anticlimax. Mensen zouden wel eens en hekel aan cultuurreizen kunnen gaan krijgen. En dat heeft gevolgen voor onze hele sector.


Ik ben benieuwd hoe trendwatchers deze analyse duiden? Of laat u uw reactie aan ons horen!


Han Verheijden

Han Verheijden ontwikkelt en toetst concepten in de vrijetijdseconomie. Hij biedt opdrachtgevers een frisse, nuchtere kijk op een businessplan. info@hanverheijden.nl
Trefwoorden: cultuur, reizen, vrije tijd

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

30/07/21
Leidende tentoonstelling Fries Museum voor Arcadia bekend
De collectie Franse impressionisten uit Museum Boijmans Van Beuningen komt volgend jaar naar Leeuwarden. Het Fries Museum maakt samen met het Rotterdamse museum een grote tentoonstelling over de invloed van het Franse licht in de 19de-eeuwse schilderkunst, met landschappen van Franse meesters als Monet en Cézanne maar ook Nederlandse kunstenaars als Maris en Weissenbruch.
29/07/21
Via VR zomaar sprong naar 17e eeuw maken
Kinderen zijn gek op tijdrijzen. Het kan niet maar in het Westfries Museum in Hoorn toch weer wel. In het museum kun je extra tours boeken waardoor je via een virtual reality bril opeens door Batavia loopt in 1627. Het museum verdient ook wat extra met de tours.
26/07/21
Pop-up kunstinstallatie in Tilburg daagt mensen uit tot duurzamer leven
Duurzaam denken leidt niet altijd tot duurzaam doen. Velen weten niet waar te beginnen of onderschatten hun eigen bijdrage. Maar daar heeft Kevin van Welie iets moois op bedacht. Het is een installatie die Tilburg aan het denken zet.
22/07/21
Maritiem Museum in de zomer langer open
Nu de zomer begonnen is, pakken attractieparken de succesformule op van langere openingstijden. Dit wordt ook door de musea gezien. Het Maritiem Museum is tot en met eind augustus tot 20.00 open en biedt met het nieuwe Leuvepaviljoen een complete buitenprogrammering.
21/07/21
Verkenning voor nationaal museum slavernijverleden
Een gezamenlijke commissie van de Amsterdamse Kunstraad en de Raad voor Cultuur buigt zich de komende maanden over de plannen voor een nationaal museum slavernijverleden in Amsterdam.
19/07/21
Musea ondanks versoepelingen nog lang niet op pré coronaniveau
Nederlandse musea herstellen maar traag van de coronapandemie. In juni liepen de bezoekcijfers nog fors achter op 2019. Het achterblijvend toeristisch bezoek aan Nederland helpt ook niet. De Museumvereniging doet een dringend appèl op het demissionaire kabinet om de steunpakketten ook door te zetten in het vierde kwartaal.
08/07/21
Drents Museum verjongt raad van toezicht
De raad van toezicht van het Drents Museum heeft met ingang van 1 juli vier nieuwe leden verwelkomd: Harmen van der Hoek, Kawita Mohan, Martin Schoonheim en Ria Soedhoe.
08/07/21
Bouwplannen in strijd met UNESCO nominatie Hollandse Waterlinie
Op twee locaties zat de ontwikkeling van woningbouw en industrie te dicht op de waterlinie. Dit is in de planfase tegengehouden en nu is het afwachten of de UNESCO dit als een voldoende oplossing ziet voor de nominatie.