Drie “misverstanden” op weg naar klimaatneutraal toerisme
Dat de toeristische sector voor een enorme verduurzamingsopgave staat moge inmiddels duidelijk zijn en op de afgelopen Toerisme Top (gehouden op de Floriade in Almere) stond het er zelfs geheel in het teken van, aangezien het thema "Op weg naar klimaatneutraal toerisme” was. Dit deed mij uiteraard deugd, omdat dit een thema is waar we vanuit onderzoek en onderwijs op de hogescholen waarmee ik veel samenwerk, al jaren op hameren. Begrijp me niet verkeerd, toerisme is een prachtig fenomeen, maar de manier waarop we met zijn allen (ook ik) zijn gaan reizen heeft een schaduwkant, namelijk de enorme ecologische voetafdruk die we achterlaten op onze planeet. Verduurzamen moet dus, maar tijdens de Toerisme Top viel mij echter in de discussies wederom op dat er een aantal misverstanden zijn die verandering in de weg zitten.
Er zijn volop technologische ontwikkelingen en innovaties gaande die ervoor zorgen dat we minder C02 gaan uitstoten, denk bijvoorbeeld aan elektrisch te vliegen, maar het probleem is dat we iets te veel vertrouwen op deze technologische vooruitgang. De realiteit is dat elektrisch vliegen niet zo eenvoudig blijkt, en vandaag de dag is dat dus nog steeds toekomstmuziek. Het gaat dus nog wel even duren voordat we massaal met het elektrische vliegtuig kunnen; vergelijk maar eens hoe traag de transitie van fossiel rijden naar elektrisch rijden gaat. Het blinde vertrouwen in technologische vooruitgang (ook wel ‘silver bullets’ genoemd) om ons hachje te redden, zorgt ervoor dat we uiteindelijk niet direct gaan handelen, ondanks dat iedereen wel degelijk de urgentie voelt.
Er komt een toekomstig waarin we elektrisch gaan vliegen, maar dit duurt dus nog wel even. De vraag is dus wat gaan we in de tussentijd doen. Het antwoord; zo veel mogelijk proberen onze C02 voetafdruk te beperken. Dit betekent niet dat niemand meer mag reizen, of dat de gehele sector failliet moet gaan, maar vraagt om een andere manier van reizen; een bewustere manier. Waarbij de consumenten telkens een bewuste keuze zou moeten maken. Maar de consument kan dit niet alleen. Uit recent onderzoek, uitgevoerd door CELTH in opdracht van de European Travel Commission, is gebleken dat reizigers er best duurzame waarden, houdingen en normen op na houden, alleen dat dit niet altijd tot daadwerkelijk duurzaam gedrag leidt (het zogenaamde attitude-behaviour gap). Vaak wordt het beïnvloeden van sociale normen en gewoonten gezien als mogelijke oplossingen om dit te overbruggen, maar deze zelfde studie laat zien dat ‘prijs’ en ‘comfort’ de enige condities zijn waardoor reizigers geneigd zijn hun reisgedrag aan te passen. Kortom, een financiële prikkel door reizen eerlijker beprijzen en het gemakkelijker maken voor de consument om voor een alternatief te kiezen door barrières weg te nemen, zijn de enige manieren die werken.
Nog een hardnekkig misverstand is dat de consument een duurzame keuze niet ziet zitten en daarom daar niet voor kiest. Echter, dezelfde bovengenoemde studie laat zien dat het constant redeneren vanuit de vraagkant van de consument eenzijdig is en kritisch kijken naar wat er wordt aangeboden aan de aanbodkant is dan ook noodzakelijk. Om toeristen te verleiden om een duurzame keuze te maken, zouden bedrijven in de toeristische sector aan de slag moeten met het ontwikkelen van een duurzaam aanbod en duurzame reisarrangementen, zodat de consument ook daadwerkelijk wat te kiezen heeft.
Verduurzaming is een enorme opgave, maar biedt voor ondernemers ook kansen om zich te onderscheiden, nieuwe doelgroepen aan te boren en te komen tot nieuwe verdienmodellen die beter passen bij een duurzamere en circulaire wereld. Er zijn gelukkig inmiddels legio aan voorbeelden van bedrijven die het anders zijn gaan doen. Deze koplopers moeten we koesteren en een inspirator laten zijn voor bedrijven deze omslag nog moeten (en willen) maken. Uiteraard dient de overheid haar steentje bij te dragen, maar wacht daar niet op en zie verduurzaming als kans om toekomstbestendiger te worden.
