Geplaatst op: 06-02-2018
Auteur: Han Verheijden

Zingevend consumptielandschap?

Zingevend consumptielandschap?

Nog niet zo heel lang geleden was de zondag de enige vrije dag. Deze werd beschouwd als een rustdag, een moment om bij te komen van het harde werken in de week. Maar de zondag was ook een dag van bezinning, van rust en reflectie. Tot in de jaren zestig gingen de meeste Nederlanders op zondagochtend naar de kerk en pas na 12.00 was er ruimte voor ontspanning. Niet voor niets werd het landschap in het buitengebied nog lange tijd gedomineerd door kerktorens en lagen de terrassen en speeltuinen vaak zelfs tegenover de dorpskerken. Sinds de jaren zeventig is die situatie sterk veranderd. Tenminste, dat zou je denken.

 

Religie is inmiddels gemarginaliseerd en de hele zondag, of zelfs het hele weekeind wordt beschouwd als vrije tijd, waarin we vooral willen genieten, cultuur beleven, sporten en gezellig bij elkaar op bezoek gaan. Nooit valt nog het woord bezinning. Maar is dat ook zo? Is die constatering niet iets te oppervlakkig? Ik zie een andere tendens. Als bewoner van het Mastbos in Breda constateer ik elke zondagmorgen een ritueel dat in mijn visie weleens veel dichterbij kerkgang en zingeving zou kunnen staan dan dat al die recreërende mensen zichzelf realiseren. Op de buitenwegen en fietspaden passeren bij ons dan tientallen groepen fietsers. Het zijn bijna allemaal mannen in strak uniform en ze rijden in een structuur die duidelijke hiërarchie verraadt. Op de bospaden zie ik eindeloos veel joggers, die ook steeds meer in grote groepen gezamenlijk, onder leiding van een coach, de lichamelijke oefeningen belijden.

 

Deze trend is al langer zichtbaar en niet voor niets spelen recreatiebedrijven daar slim op in. Je ziet steeds meer buitenfitness clubs en er worden in het hele buitengebied (bossen, weilanden, sloten en vaarten) bootcamps of mud runs georganiseerd. Maar is dat dan de nieuwe religie (dat niets meer betekent dan verbinding!)? Ik zou zeggen van wel, want het ritueel lijkt wel erg veel op dat van traditionele kerkdiensten: begonnen wordt met het schuldgevoel (‘iets te dikke buik’), vervolgd wordt met de fysieke offerande (‘rennen als boetedoening’) en de dienst eindigt bijna altijd in een gezamenlijke belijdenis van ‘het welverdiende goede leven’ oftewel de communie in de vorm van cappuccino’s en koek of glazen bier met bitterballen. Deze trend van nieuwe rituelen zal mijns inziens hardnekkiger zijn dan menigeen denkt, omdat deze immers past in de geschiedenis van de mens, zolang hij zich op een vaste plek heeft gevestigd.

 

Altijd al waren er bijzondere locaties en rituelen waar de mens - na het werk - troost vond en waar de gemeenschap zich verbonden voelde. Bestond zingevend landschap tot voor kort vooral uit bedevaartroutes, kloosters en kerkhoven, nu zijn het ATB-routes, obstaclecircuits en natuurbegraafplaatsen. De klassieke bezinningsweken in kloosters zijn mindfulnesssessies geworden en heten nu retreats (heeft dat iets te maken met retraites?). Bidden is nu verstilling of meditatie.

 

Kortom, er verandert niet zo heel veel en die constatering klopt ook wetenschappelijk. Want ooit heb ik van een biochemicus gehoord dat de mens zelfs in 1000 jaar genetisch bijna dezelfde is en dat zijn fundamentele behoeften en driften bijna onveranderd zijn. Wij lijken dus veel meer op onze grootouders dan we wellicht (willen) weten. Het leerpunt voor onze sector is dat je altijd moet blijven kijken naar het verleden, naar de gevestigde cultuur en deze moet begrijpen om op basis daarvan effectieve innovaties te kunnen ontwikkelen. Wie recreatieconcepten ontwikkelt zonder oog voor duurzame kernwaarden, schiet met losse flodders en creëert zogenaamd vernieuwende hypes waarover je na een paar jaar nooit meer iets hoort, maar waarmee het landschap soms wel blijvend is beschadigd. Dat is zeker niet in het belang van onze sector.  

Topics:Natuur
Trefwoorden: landschappen, natuur, beleving, zingeving,

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

17/01/22
Exclusief voor leden
Leisurelands beleeft relatief goed jaar 2021
In 2021 bezochten ruim 3,6 miljoen bezoekers de recreatiegebieden van beheerder Leisurelands. Iets minder dan in 2020, toen de teller 4 miljoen bezoekers uitkwam. De daling in bezoekersaantallen is het gevolg van een zomer met aanzienlijk minder zonnige dagen dan in 2020. Toch is Leisurelands blij dat ze in deze tijd van veel binnen zitten een veilige uitvlucht kan bieden aan bezoekers uit de regio.
14/01/22
Fietsers helpen met boomveren
Al ruim een half jaar staat er een rij boomveren langs het fietspad bij bedrijventerrein Remmerden (N225) in Rhenen. En ze zorgen voor positieve reacties, blijkt uit een tussentijds onderzoek onder 40 langsrijdende fietsers.
12/01/22
Pakkans in groene Brabantse gebieden blijft groot
Onlangs tekenden Openbaar Ministerie, politie en de eerste boa-werkgevers in Brabant het vernieuwde convenant ‘Groene Handhaving Noord-Brabant 2021’. Daarmee wordt de pakkans vergroot omdat de BOA's op elkaar gebieden mogen werken.
28/12/21
Partner voor Hotels for Trees
Blycolin wordt Founding Partner van Hotels for Trees. De internationale aanbieder in linnenservice voor de hospitality branche biedt de stichting financiële steun ten behoeve van de verdere Europese groei. Verder zal Blycolin het concept gaan promoten onder haar meer dan 2.000 hotelklanten.
24/12/21
Winterlandschap onderdeel themajaar Ode aan het Landschap
Van de Noordkop tot aan het Gooi kan deze winter genoten worden van het Noord-Hollandse winterlandschap. Ode aan het Winterlandschap is onderdeel van het nationale themajaar Ode aan het Landschap 2021-2022.
24/12/21
Groene Sector Vakbeurs verplaatst naar maart 2022
De komende editie van De Groene Sector Vakbeurs, die gepland staat op 11, 12 en 13 januari in Evenementenhal Hardenberg, wordt verplaatst naar 8, 9 en 10 maart 2022 vanwege de verlenging van de lockdown.
21/12/21
Leefstijlvinder brengt verschillen in natuurbeleving in kaart
Niet alle natuurbezoekers zijn gelijk. Het natuurbelevingsonderzoek, dat online werd uitgevoerd onder 1.500 respondenten, laat zien dat de zeven doelgroepen die binnen de Leefstijlvinder worden onderscheiden, verschillende motieven en wensen hebben ten aanzien van het bezoeken van natuurgebieden. Om op die diverse wensen in te spelen is een toolkit ontwikkeld.
17/12/21
Franeker wordt sterrenstad
Grote kans dat het Eise Eisinga Planetarium in 2023 tot Unesco werelderfgoed wordt uitgeroepen. Ondertussen is de stad Franeker bezig om zich meer te laten zien als sterrenstad en daarvoor is de hulp ingeroepen van ontwerper Daan Roosegaarde.