Geplaatst op: 16-09-2015
Auteur: Han Verheijden

Productiviteitsdenken kan te ver gaan

Productiviteitsdenken kan te ver gaan

In de afgelopen zomer was ik uitgenodigd voor het bezoeken van een toneelvorstelling op een bio-boerderij op het Brabantse platteland. Het stuk ging over de nadagen van Sicco Mansholt, voorheen minister en Eurocommissaris voor de landbouw. Een man uit-één-stuk die de agro-economie en daarmee het plattelandsleven in heel Europa op zijn kop heeft gezet. Hij was uit op een forse verbetering van de productiviteit van akkers en veestapel. De inkomens van miljoenen boeren moesten omhoog. Zijn strategie was gebaseerd op schaalvergroting, specialisatie en prijzengaranties en hij was onvoorstelbaar succesvol. Tussen 1950 en 1990 is de productie van bijvoorbeeld de Nederlandse landbouw vervijfvoudigd en de arbeidsproductiviteit zelfs vertienvoudigd. En toch… Mansholt was bij zijn afscheid teleurgesteld over zijn eigen prestaties en de effecten van zijn beleid. ‘Rijdend door Nederland zie ik kilometers lang maisvelden of alleen maar aardappels en in Brabant zijn overal identieke varkensstallen. Het landschap is saai, het stinkt er, de sloten zijn recht, maar erin zwemmen kun je niet’.


Als lector productiviteit in de vrijetijdseconomie ben ik een beetje leerling van Mansholt. In colleges en lezingen hamer ik op efficiency, schaalvergroting en specialisatie. Maar een verbitterd terugkijken bij mijn 65e wil ik voorkomen. In toeristisch-recreatieve conceptontwikkeling moeten we alert zijn op bedrijfseconomische normen, maar er ook voor waken dat productiviteitsscores net zo belangrijk worden als in de landbouw. Wie wil weten waar zo’n ontwikkeling toe leidt, moet maar eens rondreizen in de Verenigde Staten. Daar zie je op letterlijk alle snelwegen, duizenden mijlen lang, dezelfde restaurantconcepten en is het menu overal afgestemd op efficiency-normen enerzijds en de smaak van de grootste, gemene deler anderzijds. In Europa en in Nederland zie je een zelfde tendens in de hospitality. Kijk naar de opkomst van La Place, McDonalds, Subway en Burger King langs onze snelwegen. Deze trend kon wel eens sneller dan wij denken overslaan naar de toeristische sector. In de laatste tien tot vijftien jaren tref je een sterke neiging naar standaardisatie, al dan niet geïnspireerd door één dominant format voor marktsegmentatie (leefstijlen). Deze ontwikkeling wordt versterkt door ketenvorming en schaalvergroting, maar sinds enkele jaren ook door de opkomst van nog meer prefab-standaard modellen voor recreatieve accommodaties. Alom tref je de zelfde chalets, pipowagens, veranda-bungalows. Architecten en andere ontwerpers klagen niet voor niets steen-en- been over de verdringing van hun creatieve werk door de industriële eenheidsworsten.


Als adviseur moet ik deels de hand in eigen boezem steken. Ook ik heb wel eens eenzijdig gefocust op productiviteitswinst in concepten of in bedrijfsvoering. Dat heeft zeker ook zijn voordelen en de sector is economisch vooruitgegaan. We moeten echter niet blind worden voor de negatieve effecten hiervan: vervlakking en grading down van de beleving door een manco aan diversiteit. De balans moet worden hersteld. Meer ruimte moet worden gecreëerd voor uniciteit, authenticiteit, verrassing en ontwerp-innovatie! Daarom roep ik investeerders op samen te werken met eigenwijze kunstenaars, out-of-the-box architecten en sympathieke fantasten. De ondernemers anno 2015 zijn slim genoeg om de creatieve concepten ook bedrijfsmatig hun plek te geven.

Topics:Onderzoek
Trefwoorden: ondernemen, productiviteit

||| Twitter |||

||| Nieuws |||

29/05/20
Ons virtueel prikbord van inspiratie: Vekabo geeft gratis vakanties aan zorgmedewerkers
Naast ons coronadossier met actualiteiten willen we in deze nare tijden ook hoop en inspiratie bieden.
28/05/20
Fietsroute Waddenkust moet Friese kustregio een boost geven
Friesland krijgt een doorgaande fietsroute langs de kust van de Waddenzee, met zicht op de Wadden. Daardoor moet de economie en toerisme in de kustregio een boost krijgen.
28/05/20
Duurzame reisgids voor Nederland laat zien hoeveel CO2-uitstoot je bespaart
Nu de grenzen voor uitgaand toerisme in de meeste gevallen dicht zijn, verwachten we nog extra boekingen voor de zomer in Nederland. Natuur & Milieu speelt daarop in en heeft een gratis reisgids voor Nederland gemaakt.
28/05/20
Medeoprichter van Toverland Caroline Kortooms neemt afscheid van Attractiepark Toverland
Caroline Kortooms heeft besloten om Toverland te gaan verlaten na 20 jaar Algemeen Directeur te zijn geweest. Het Algemeen Directeurschap droeg ze in november 2019 over aan Jean Gelissen jr. en het afgelopen halfjaar was Caroline werkzaam als Leider Visie en Bedrijfscultuur.
28/05/20
Veluwe gaat recreatiezonering invoeren
De Veluwe krijgt een recreatiezonering. Die moet het evenwicht tussen natuur en recreatie herstellen.
28/05/20
Toerisme mag niet meer domineren in Amsterdamse binnenstad
Na de coronacrisis mag in de Amsterdamse binnenstad het toeristisch aanbod niet meer domineren. Dat schrijft burgemeester Halsema in een brief aan de gemeenteraad. De binnenstad moet weer aantrekkelijk worden voor bewoners en mensen die in de stad werken. Toerisme moet worden teruggedrongen.
27/05/20
Studenten gaan sector met COVID-19-crisis helpen
CELTH organiseert samen met UNWTO, Saxion, NHL Stenden, HZ en BUas de eerste editie van de UNWTO Students’ League in Nederland voor derde- of vierdejaarsstudenten van leisure, toerisme en hospitality opleidingen. De studenten gaan aan de slag aan een case rond de COVID-19-crisis.
26/05/20
Na weken van videobellen lijkt vraag naar meetings groot
Op 1 juni openen de meeste meetingbedrijven weer hun deuren. Na de lockdown sinds 15 maart maken de ...