Speelveld of slagveld?
Onlangs organiseerde Pakhuis De Zwijger te Amsterdam een follow-up bijeenkomst van de documentaire ‘Het Grijze Goud’ (Tegenlicht, VPRO). Gedreven en creatieve jonge ondernemers zien kansen om met nieuwe initiatieven de welgevulde beurzen van het groeiende aantal 50-plussers aan te spreken. Geïnspireerd door de bevinding dat 80% van het Nederlands vermogen bij de vijftigplussers zit, riep iemand in de documentaire: "Pluk ze”. De nieuwe initiatieven hadden te maken met arbeidsmarktbemiddeling, seniorenmarketing, nieuwe woonvormen, 50+ bier (Heineken), het ontwikkelen van digitale fotolijstjes en hartritmemeters in de stoel van automobilisten. Opmerkelijk was dat er geen initiatieven waren op het gebied van toerisme, recreatie, of meer specifiek op het gebied van het reizen.
Interessant was dat de zaal gevuld was met twee generaties. Enerzijds de babyboomers die het einde van hun maatschappelijke carrière op zich af zien komen. Anderzijds de generatie dertigers die zich opmaakt om de huidige maatschappij te schragen. Wie hier een ‘generation clash’ had verwacht, kwam bedrogen uit. De zaal zinderde van begrip voor elkaar. Op enig moment stond een jonge theatermaakster op met een soort van ode aan ‘de ouderen’: wat wilde ze graag nog veel leren van de ervaring, de levenswijsheid en de kennis van de oudere generatie. Vanuit de hoek van de bayboomers kwam een roep om het ‘generatiedenken’ te verlaten. Nota bene de generatie die het generatieconflict zo ongeveer heeft uitgevonden.
Het leek er alleszins op dat er een geheel nieuwe generatie ontstond: de PC generatie. De generatie P (van protest, provocatie en polariseren) smelt samen met de generatie C (compassie, cool en creatief). De P-generatie wil niet worden weggezet als versleten en afgedankt, maar is juist vitaal, levenslustig en relatief vermogend. Zij zijn de kip bovenop de gouden eieren, ze hebben de consumptiemaatschappij gecreëerd en weten wat consumeren is. En precies daarin vinden de generaties elkaar. "Ik consumeer, dus ik ben”, schreven Stine Jensen en Rob Wijnberg in 2009 in NRC.next. De nieuwe generatie C speelt daar wat al te graag op in.
Zal het idealisme van de jonge generatie ook op langere termijn stand houden? Wordt die aardige generatie dertigers een rad voor de ogen gedraaid? En zullen de babyboomers geen wolven in schaapskleren blijken te zijn? Veel wijst erop dat er nog een hevige strijd tussen generaties kan ontstaan. De vakbond houdt tegen dat oudere docenten plaats maken voor jongere (Doekle Terpstra, Volkskrant). Er worden toch hogere pensioenen uitgekeerd ondanks dat dit negatief uitpakt voor jongere generaties.
Tussen 2000 en 2010 steeg het percentage dat na het pensioen langer wil doorwerken van 25% naar 38%. Deze golf van fitte gepensioneerden gaat straks als ZP-er de jonge generatie ondernemers zwaar beconcurreren. Ze kunnen lage tarieven hanteren omdat ze al een basisinkomen hebben: AOW én pensioen. Wellicht is het een goed idee dat, als de babyboomers flexibel en zinvol door willen werken, ze dit doen zonder pensioen en AOW. Zo blijft het speelveld met de jonge generatie gelijk.
Zal het idealisme van de jonge generatie ook op langere termijn stand houden? De andere manieren van werken, de grotere werkdruk, de hoog oplopende collectieve lasten en het wegvallen van de grenzen tussen werk en vrije tijd zal leiden tot meer stress en daaruit voortvloeiend een toenemende behoefte om ‘er even tussenuit te zijn’. Het zou niet verbazingwekkend zijn als de lange vakantie gedeeltelijk wordt vervangen door meerdere vormen van ‘kort verblijf’. City breaks, weekendjes weg, attractieparken, meerdaagse evenementen, resorts en health - c.q. wellness centers zijn voor de toekomstige werkende generatie broodnodig om fysiek en mentaal op de been te blijven. Er zal lang en hard gewerkt moeten worden.
Ik ben benieuwd of de klik tussen de protestgeneratie en de nieuwe generatie beklijft. Of komt er een moment dat de jongere generatie haar schroom laat varen en haar eigen weg kiest. Bijvoorbeeld omdat ze zich realiseert dat de wijsheid van de babyboomers ook een uitgeputte aarde, een opgesoupeerde aardgasvoorraad, enorme inkomensverschillen, een ongekend wapenarsenaal, een rammelende wereldeconomie en vele potentiële brandhaarden heeft achtergelaten. Dat kan beter!
