Watersport moet zichzelf opnieuw uitvinden
Er is een omslag gaande in watersportland. De wachtlijsten, enige jaren geleden nog heel gewoon, zijn op veel plekken verdwenen. Vergrijzing, minder boten en minder vaardagen raken de jachthavens. Uit onderzoek blijkt dat 70procent van de ondernemers meent dat er wat moet gebeuren.
Qua conjunctuurgevoeligheid doen jachthavens het meestal beter dan andere takken binnen de watersport, maar ook hier staan de tarieven onder druk door een dalende bezettingsgraad. Tot enkele jaren geleden kenden veel jachthavens wachtlijsten. Sinds 2010 is dit luxe scenario verdwenen. De redenen hiervoor zijn een daling van de vraag en een gestage uitbreiding van het aanbod. Diverse havens werden vergroot en er werden nieuwe aangelegd. Ook nam het aantal vaardagen per jacht af, waardoor het aantal passantenovernachtingen in veel havens daalde.
Van bezit naar gebruik
In eerste instantie werd de economische tegenwind als oorzaak aangewezen, maar de omslag blijkt meer fundamentele gronden te hebben. Uit navraag bij stallingsbedrijven en makelaars blijkt dat er boten verdwijnen uit de watersportgebieden: geëxporteerd of op een andere manier verdwenen. Die uitstroom wordt bij een verdere vergrijzing van booteigenaren de komende jaren alleen maar sterker. De jachtwerven en importeurs van boten merken dat nu ook al.
Een grote bedreiging voor de toekomst is de snel oplopende gemiddelde leeftijd van booteigenaren. Deze vergrijzing wordt ook in Duitsland, België en de Verenigde Staten geconstateerd. Wat zorgen baart is het feit dat dit wordt veroorzaakt door een beperkte aanwas van jongere schippers. De paradox is dat onder dertigers en veertigers wel interesse bestaat om te recreëren op het water, maar niet om een boot te bezitten.
Water blijft trekken
De laatste decennia heeft de watersport ingezet op rust, natuur en cultuur. Niet de elementen die de meeste jongeren tijdens een vakantie zoeken. Positief blijft dat mensen, ook jongeren, graag bij of op het water verblijven. Watergebonden recreatie zit in de lift. Sportvissen, inclusief de verkoop van visboten, neemt toe. Kitesurfen is populair. Zeilen alleen is voor veel jongeren niet spannend genoeg als vakantiebesteding, ze willen ’s avonds uitgaan.
Hoewel vernieuwing en differentiatie noodzakelijk zijn voor een gezonde toekomst van de ligplaatsen, is het niet zo dat elke jachthaven moet veranderen. Er is nu te veel eenheidsworst en dat leidt tot prijsdruk bij een overaanbod van ligplaatsen. Elke ondernemer weet dat prijs doorslaggevend wordt als het product homogeen is. De typische stallingshaven met vooral technische voorzieningen blijft, maar de recreatieve havens zullen meer moeten doen om het tij te keren.
Inzetten op vernieuwing
De sector heeft nu de neiging hard op de rem te trappen. Maar waar het nu juist om gaat, is vernieuwing, niet om te verstarren en het oude alleen te saneren. We moeten nieuwe concepten alle ruimte geven en daarmee ontstaan ook kansrijke verdienmodellen.
HISWA Vereniging vertelt beleidsmakers dat een ongebreidelde groei van ligplaatsen niet de goede weg is. Niet nog meer van hetzelfde, maar wel open blijven staan voor vernieuwing en recreatieconcepten in een groter verband. Om aantrekkelijk te blijven voor een nieuwe generatie watersporters is dat gewoon noodzakelijk. We blijven scherp monitoren, kort op de bal zitten en waar nodig acteren. Er is een waarschuwingssignaal afgegeven.
