Van meten naar doen: ANVR wil ontwikkeling duurzame reisproducten activeren
Inspiratie over duurzaamheid is er inmiddels genoeg. De grote uitdaging voor de reisbranche is om ambities om te zetten in concrete actie. Die wens van ANVR-directeur Frank Radstake vormde de rode draad tijdens het ANVR Duurzaamheidscongres 2026. Dat lukte gedeeltelijk.
Inhoud van dit artikel
Het ANVR Duurzaamheidscongres 2025 stond in het teken van inspiratie. Volgens Frank Radstake, directeur van ANVR, bevindt de sector zich op een kantelpunt. Waar de afgelopen jaren vooral in het teken stonden van bewustwording en inspiratie, moet nu de stap naar activatie worden gezet. Daarbij wees hij op de nieuwe Europese regelgeving die afgelopen weekend van kracht werd. Bedrijven zullen duurzaamheidsclaims moeten kunnen onderbouwen. "Niet bang zijn om duurzaamheidsclaims in te zetten, maar wel kunnen bewijzen wat je zegt", was zijn boodschap. Daarnaast ontwikkelde ANVR een due diligence-toolkit om leden te ondersteunen bij het in kaart brengen van risico's en hun duurzaamheidsverplichtingen. De toolkit komt waarschijnlijk deze week beschikbaar op de ANVR-website.
Financiering gemeenschappelijke duurzaamheidsopgaven
Om de transitie financieel te ondersteunen kondigde Radstake een opvallende wens aan. Vanaf 1 januari 2027 willen ANVR-leden per geboekte pakketreis om bijvoorbeeld twee euro afdragen aan een onafhankelijke transitiefondsstichting. Met jaarlijks circa 1,8 miljoen pakketreizen moet zo een stevige extra financiering beschikbaar komen voor verduurzamingsprojecten in de sector.
Tegelijkertijd riep hij reisorganisaties op actief aan de slag te gaan met de campagne 'Samen Steeds Reisbewuster', die reizigers en reisorganisaties gezamenlijk verantwoordelijk maakt voor duurzamere keuzes.
Overvolle kustlijn en stranden is ook een duurzaamheidsopgave
Internationaal duurzaamheidsexpert en spreker op het congres Daniel Turner benadrukte dat veel organisaties blijven steken in meten en analyseren. Volgens hem ligt de sleutel in focus in het meten. Reisbedrijven moeten eerst begrijpen van welke natuurlijke systemen hun bestemmingen afhankelijk zijn en vervolgens bepalen waar zij de grootste positieve impact kunnen realiseren.
"Je kunt niet alles tegelijk doen", was zijn boodschap. Niet alleen natuurgebieden en wildlife verdienen aandacht, maar ook vraagstukken als drukte op stranden, overvolle kustlijnen en andere kwetsbare locaties. Daarmee kwam Turner niet alleen bij de reisbedrijven uit maar raakt zijn visie ook het werk van DMO's. Turner adviseerde bedrijven om met behulp van beschikbare methodieken, zoals nature impact-metingen en nature positive tourism-modellen, duidelijke prioriteiten te stellen en een praktisch actieplan op te bouwen. Toerisme heeft volgens hem een belangrijke rol in natuurherstel, mits duurzaamheid wordt geïntegreerd in alle onderdelen van de bedrijfsvoering, van watergebruik tot natuurontwikkeling en herbebossing.
Trend: Internationale trein van 500 naar 700 km
Ook duurzaam vervoer stond hoog op de agenda. Heike Luiten, directeur van NS Internationaal, schetste een markt die sterk in beweging is. Waar internationale treinverbindingen lange tijd vooral interessant waren voor bestemmingen binnen een straal van ongeveer 500, ziet NS dat reizigers steeds vaker kiezen voor langere afstanden tot 700 km of zelfs verder. Verbindingen naar Oostenrijk, Duitsland, Italië en Zwitserland winnen aan populariteit en ook de nachttrein maakt een duidelijke comeback. Dat betekent een grote shift in de reismarkt. Reishonger is te zien bij de treinreizigers, meer dan ooit denken reizigers Europees in plaats van steden tot in Frankrijk, Duitsland en Oostenrijk.
Ze keek in haar algemene analyse ook naar de nieuwe concurrenten zoals GoVolta en European Sleeper zonder die bij naam te noemen. "Zij houden ons scherp." Volgens Luiten zorgt toenemende concurrentie voor nieuwe kansen, maar ook voor uitdagingen. Met name het zoeken en boeken van internationale treinreizen blijft complex. Zij riep reisorganisaties op om feedback te blijven geven zodat systemen beter kunnen aansluiten op de wensen van reizigers. Daarbij ziet zij de trein niet alleen als vervoermiddel, maar steeds meer als onderdeel van de reisbeleving zelf.
NS Internationaal ontving het ANVR Duurzaamheidscongres 2026 in het gastvrije NS Trefpunt, in het Utrechtse kantoor van het treinbedrijf.
Toegankelijk toerisme als groeimarkt
Een ander belangrijk thema was inclusiviteit. Gerda van 't Land hield de aanwezigen voor dat toegankelijk toerisme nog altijd sterk onderbenut wordt. In Europa leven circa 135 miljoen mensen met een beperking, maar naar schatting durft 50 tot 60 procent van hen niet te reizen vanwege praktische belemmeringen en gebrek aan informatie. Deze schatting komt uit een eigen rondvraag van 't Land die net dit jaar haar reisbedrijf overdroeg en met pensioen ging.
Volgens Van 't Land laten veel bedrijven kansen liggen. Zo toont negentig procent van de hotels aangepaste kamers niet op foto's of in hun marketingcommunicatie. Daarnaast ontbreekt het medewerkers op de werkvloer vaak aan voldoende kennis over toegankelijkheid. "Toegankelijkheid is een recht", stelde zij. Investeren in kennis en zichtbaarheid levert niet alleen meer gasten op, maar ook loyale klanten die vaak samen met familie of begeleiders reizen.
Gerda van 't Land was toch de meest activerende spreker van de dag. Haar wens tot meer duidelijkheid bij toegankelijke hotelkamers in foto's en tekst zette de vele aanwezige touroperators aan om met dit punt echt aan de slag te gaan binnen hun eigen bedrijf en met de accommodaties in hun netwerk.
Spaanse voorbeelden duurzaam bestemmingsmanagement
Tijdens een sessie over Spanje kwamen diverse praktijkvoorbeelden voorbij. Zo werd gewezen op duurzame ontwikkelingen in de Sierra Nevada en op Menorca, waar volgens de sprekers het eerste net zero hotel van de Paradores-hotelketen staat. Pascal Rivas van het Granada Tourism Board benadrukte als nieuwe ontwikkeling dat verduurzaming alleen succesvol is als inwoners begrijpen wat het oplevert voor hun leefomgeving.
In een afsluitend panelgesprek gingen Ko Koens (Inholland), Monique van Agthoven (Sunweb), Pascal Rivas (Granada Tourism Board) en Ricardo Mar (Paradores) in op actuele uitdagingen als klimaatverandering en overtoerisme. Van Agthoven benadrukte dat duurzaamheid voor steeds meer reisbedrijven een strategisch thema wordt, ondersteund door certificering en meetbare doelstellingen. Tegelijkertijd verschuift de aandacht steeds vaker naar treinproducten en reizen buiten het hoogseizoen.
Koens waarschuwde ervoor om niet te blijven wachten op nieuwe onderzoeken. Volgens hem vraagt verduurzaming vooral om een andere mentaliteit en een open dialoog met bewoners. Succes moet zichtbaar zijn op lokaal niveau.
Ook toeristenbelastingen kunnen volgens de panelleden bijdragen aan verduurzaming, mits bewoners en bezoekers duidelijk zien waar de opbrengsten terechtkomen. Een lastig punt omdat in veel landen belastingen op toerisme voor een groot deel in het algemene budget van overheden terechtkomt
Volgens de panelleden ligt de toekomst van toerisme niet in verdere groei op dezelfde plekken, maar in een betere verdeling van bezoekersstromen en de verbinding tussen toerisme, natuur en lokale gemeenschappen.