Utrecht heeft meer kennis nodig voor erfgoed en publieksbereik

De Utrechtse gemeenten hebben veel ambities voor het behoud en de ontwikkeling van cultureel erfgoed. Maar de capaciteit en specialistische kennis om die ambities waar te maken staan steeds meer onder druk. Dat blijkt uit de Monitor Erfgoedbeleid Utrechtse Gemeenten 2026 (MEBUG), die op 29 oktober is gepresenteerd. De monitor laat zien waar gemeenten hun erfgoedbeleid kunnen versterken. De provincie Utrecht ondersteunt hen daarbij.

Erfgoed in omgevingsvisie

Cultureel erfgoed maakt gemeenten bijzonder. Het vertelt iets over de geschiedenis van een plek en draagt bij aan de omgeving waarin mensen wonen en leven. Veel gemeenten zien het belang van erfgoed in en hebben erfgoed een plek gegeven in hun omgevingsvisie.

Tegelijkertijd verandert er veel. Er moeten extra woningen worden gebouwd, we staan voor een energietransitie en moeten ons voorbereiden op klimaatverandering. Juist bij deze ontwikkelingen is het belangrijk om erfgoed vanaf het begin mee te nemen in de plannen. Zo kunnen we waardevolle plekken behouden en ervoor zorgen dat nieuwe ontwikkelingen passen bij de geschiedenis en het karakter van een gebied.

Erfgoedbeleid in kaart

De Monitor Erfgoedbeleid Utrechtse Gemeenten (MEBUG) wordt elke vier jaar door het STAMU, het cultureel erfgoed steunpunt Utrecht, uitgevoerd in opdracht van de provincie Utrecht. Uit de monitor blijkt dat gemeenten vaak onvoldoende capaciteit en deskundigheid hebben om hun erfgoedambities waar te maken. Ook de uitvoering van wettelijke taken, zoals toezicht op monumenten en archeologie, staat onder druk. Volgens het onderzoek geven slechts zes van de 26 Utrechtse gemeenten adequaat uitvoering aan deze toezichtstaken.

Rob van Muilekom: "Dan moeten we daar ook naar handelen.”

De monitor laat zien dat veel gemeenten stappen zetten in hun erfgoedbeleid. Daarnaast neemt de samenwerking tussen verschillende beleidsterreinen binnen gemeenten toe. Ook is er meer aandacht voor onder meer jonger erfgoed, groen erfgoed, publieksbereik en de betrokkenheid van inwoners.

Gedeputeerde Rob van Muilekom: "Als we erfgoed belangrijk vinden, dan moeten we daar ook naar handelen. Samen met gemeenten willen we ervoor zorgen dat erfgoed voldoende aandacht, deskundigheid en capaciteit krijgt. Niet alleen op papier, maar ook in de dagelijkse praktijk. Zo kunnen we voorkomen dat waardevolle plekken en verhalen verloren gaan."

Steunpunt erfgoed

De provincie Utrecht ondersteunt gemeenten bij het versterken van hun erfgoedbeleid en het uitvoeren van hun erfgoedtaken. STAMU, het steunpunt voor cultureel erfgoed in Utrecht, speelt daarin een belangrijke rol. Gemeenten kunnen er terecht voor kennis en advies. Ook biedt STAMU een platform om ervaringen en kennis met elkaar te delen.

Daarnaast zijn twee aanvragen van de provincie Utrecht gehonoreerd vanuit het rijksprogramma Erfgoed en Overheid. Daarmee komen extra financiële middelen beschikbaar om de erfgoedzorg in de provincie te versterken. Provincie en gemeenten kunnen hiermee samen aan de slag om het Utrechtse erfgoed ook in de toekomst te beschermen en te benutten.