Toerisme·ArtikelUit R&T nr. 02 • Jaar 2026

Top 5 Stadjes met de menselijke maat

Amsterdam, Rotterdam, Maastricht. Allemaal mooi en prachtig. Succes gegarandeerd. Maar wie durft voor de onbekende weg te kiezen? Er zijn in Nederland tal van kleine stadjes die op hun eigen manier bijzonder zijn. Met pareltjes die ontdekt moeten worden. Hans Avontuur stelde een top 5 samen.

Hans Avontuur · 19 jun 2026 · 4 min lezen Printen
Molens op de bolwerken in Dokkum.
Molens op de bolwerken in Dokkum.

Hoorn – Hollandser wordt het niet

Je hoeft helemaal niet naar Amsterdam om ze te zien: trapgevels, klokgevels, halsgevels, tuitgevels. In de kop van Noord-Holland vind je tal van plaatsjes waar je de oer-Hollandse geveltjes kunt bewonderen. Hoorn is de mooiste. Met een extra schep Hollands glorie in het West-Fries Museum. Denk aan schatten van de Gouden Eeuw, zoals schilderijen, prenten, munten, atlassen en oude kaarten waaronder de oudste plattegrond van Batavia uit 1627. En helemaal in de huidige tijdgeest komen ook de donkere kanten van het kolonialisme aan bod. Genoeg van toen? Dan kun je in het sfeervolle compacte centrum terecht in eigentijdse winkels en koffiezaakjes.

De Roode Steen of Kaasmarkt, het centrale plein van Hoorn. Foto: Benno Ellerbroek.

De Roode Steen of Kaasmarkt, het centrale plein van Hoorn. Foto: Benno Ellerbroek.

Apeldoorn – Vorstelijk

Paleis Het Loo is hier de grote publiekstrekker, maar gek genoeg slaan veel bezoekers het ernaast gelegen Apeldoorn over. En dat is jammer. Want het is er heerlijk thuiskomen na een bezoek aan het grootscheeps gerenoveerd paleis en de Kroondomeinen. Leuk klein centrum, mooie huizen (iedereen wilde bij de macht wonen), tof museum (CODA) en een onverwacht industrieel buurtje op het oude-Zwitsal terrein met onder meer een koffiebranderij, micro-brouwerij, proeflokaal, stadsstrand en een grote kringloopwinkel annex atelier. Ook in een voormalige nettenfabriek zijn creatieve bedrijven te vinden.

In de voormalige nettenfabriek in Apeldoorn zijn nu creatieve bedrijven te vinden.

In de voormalige nettenfabriek in Apeldoorn zijn nu creatieve bedrijven te vinden.

Doesburg – Vergeten schoonheid

Als het over de Hanzesteden gaat, staan Zwolle, Kampen, Deventer en Zutphen bovenaan. Maar hoe mooi is Doesburg met de combinatie van een historische kern en een moderne waterkant? En om het in perspectief te plaatsen: Doesburg had eerder stadsrechten dan Amsterdam. De plattegrond van de binnenstad is sinds de Middeleeuwen nauwelijks veranderd. En nog altijd worden er archeologische vondsten gedaan. Wat ook zo leuk is aan kleine stadjes? Onverwachte musea. Zoals het Lalique Museum over juwelen- en glaskunst en het Streekmuseum met werken van Nederlands eerste industrieel ontwerper Theo Colenbrander.

Het voormalig stadhuis en Stadsbierhuys De Waag, de oudste horecagelegenheid van Nederland, zijn twee imposante gebouwen in Doesburg daterend uit de Hanzetijd. Foto: Jolanda van Velzen.

Het voormalig stadhuis en Stadsbierhuys De Waag, de oudste horecagelegenheid van Nederland, zijn twee imposante gebouwen in Doesburg daterend uit de Hanzetijd. Foto: Jolanda van Velzen.

Dokkum – Elfstedentopper

Dokkum is nou zo’n stadje waar je meteen verliefd op bent. Zodra je aankomt word je omarmd door de fijne straatjes, vriendelijke gevels en verborgen hoekjes. Het is bovendien zo compact dat je er heerlijk doorheen kunt dwalen zonder de weg kwijt te raken. Als je het helemaal goed wilt doen, boek je een verblijf in de historische kern en geef je jezelf over aan het Friese ritme. Uitgekeken en uitgewandeld? Geen nood. Je huurt een fiets en trapt richting de Waddenkust, langs terpen of door het Nationaal Park Lauwersmeer waar je ’s avonds bij gebrek aan lichtvervuiling de mooiste sterrenhemels kunt zien.

Fietser op de historische Bontebrug in Dokkum.

Fietser op de historische Bontebrug in Dokkum.

Hulst – In en rond de vesting

De verborgen ligging in de Zuidwesthoek van Nederland heeft Hulst niet geholpen aan een hoge notering op het lijstje van populaire vestingsteden. En dat is nou precies het voordeel. Mooie vestingwerken met poorten, bastions, grachten en ravelijnen, authentiek centrum en op schootsafstand de bijzondere natuur van het Verdronken Land van Saeftinghe. Oh, en er is dat vleugje buitenland, die onmiskenbare Vlaamse invloed. Zeker in de cafés en restaurant voel je de bourgondische sfeer. En voor de liefhebbers van literatuur: het is ook de stad van Reinaert de Vos.

Resten van oude vestingwerken in Hulst.

Resten van oude vestingwerken in Hulst.

Hans Avontuur

Hans Avontuur is reisschrijver, fotograaf en contentspecialist, gevestigd in Nederland en Frankrijk. Hij werkt voor tijdschriften zoals National Geographic, National Geographic Traveler, Algemeen Dagblad, Wintersport Magazine, Hollands Glorie en WideOyster, een internationaal online travelmagazine. Daarnaast is Hans media-adviseur voor bestemmingen, tijdschriften en online reisplatforms. Hij is gespecialiseerd in het ontwikkelen van samenwerkingen tussen verschillende partijen in de vorm van onder meer online specials, gedrukte edities en exclusieve projecten. Tot zijn klanten horen partijen zoals Switzerland Tourism, Visit Wallonia, DPG Media, Visit Tirol, Fujifilm Photography, Hearst, South African Tourism, Travel South USA, National Geographic en Van Gogh Nationaal Park. Verder is Hans senior docent aan de Masterclass reisjournalistiek en de Masterclass fotografie van National Geographic in Nederland en België.

www.hansavontuur.nl

Cover R&T nr. 02 • Jaar 2026
Onderwerpen Toerisme Artikel