Toekomstbestendig ondernemen en duurzaamheid op Camping Vrijhaven

Tekst: Peter Bekkering - Foto’s: Camping Vrijhaven

Karin Veldhuizen is al 38 jaar creatief directeur van Camping Vrijhaven, een camping van vier hectare op loopafstand van Heeg, een toeristisch dorpje in het Friese merengebied. Ze noemt zichzelf een "grassprietverhuurder”. De camping telt 40 seizoenplaatsen, 100 toeristische plaatsen en 100 ligplaatsen voor boten.

Camping Vrijhaven richt zich op de ‘rode doelgroep’, de innovator en early adaptor. Ook voor hen heeft Karin een eigen naam: "De ontwortelde randstedeling.” Van de Nederlandse gasten komt momenteel namelijk 60 tot 70 procent uit de driehoek Amsterdam-Rotterdam-Utrecht.

Bij Camping Vrijhaven kwam voor de coronapandemie 50 procent van de gasten uit het buitenland, vooral uit Duitsland (20-25 procent) en het Verenigd Koninkrijk (12 procent). Na de coronapandemie stortte de internationale markt, met uitzondering van de Duitse, compleet in: "Je hebt twee jaar lang geen reviews en geen mond-op-mondreclame en bent daardoor technisch dood. Momenteel doen we er alles aan om die internationale markt weer te reanimeren.”

Ingang zonder slagboom met regenboogvlag als symbool van gastvrijheid.

Common Good Balans

Jacqueline Hofstede richtte in 2002 Ynova Innovation op, met als doel duurzaam lange termijn succes. "Dat kan slaan op het individu, op het bedrijf, de samenleving en de wereld.” Sinds de coronapandemie ligt de focus vooral op verduurzaming, de Circulaire Economie, de Economy for the Common Good en de Donuteconomie. Jacqueline: "Met ‘Common Good’ wordt bedoeld: een goed leven voor ons allemaal ‘hier en nu’, ‘elders’ en vooral ook voor de generaties na ons. In Nederland noemen we ‘Çommon Good’ ook wel Brede Welvaart. Ook de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de VN liggen in de dezelfde lijn.”

Jacqueline legt uit waar de Common Good Balans vandaan komt. "Rond 2010 bleek uit onderzoek in Duitsland en Oostenrijk, dat meer dan 80 procent van de inwoners geen vertrouwen in het huidige economische systeem heeft. Met dat systeem was en is een aantal zaken mis. Allereerst waren de economie en economische groei doelen geworden in plaats van middelen voor common good of welzijn voor iedereen zoals dat vaak in de grondwet staat. Bovendien gaat de economie nogal eens ten koste van mens en milieu. Een andere misvatting was het geloof in concurrentie, omdat dat efficiency bevordert. Inmiddels is er veel bewijs dat mensen graag samenwerken, maar dat wordt door allerlei wetgeving tegengewerkt.”

Circulair Tiny House op Camping Vrijhaven, waarbij deel windturbine is hergebruikt

Jacqueline vindt dat ondernemers die werken aan de common good beloond moeten worden. "De Common Good Balans is daarvoor een middel. Ik vind het een goedemethode om transparant te zijn over alles wat je doet in je bedrijf. Het is een methode om maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) en het werken aan de SDG’s van de VN concreet te maken, inclusief punten, audit en certificaat. In bepaalde opzichten is het een voorloper van de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), de Europese richtlijn voor duurzaamheidsrapportage.”

De Common Good Balans is in de loop der jaren steeds verder ontwikkeld. "De versie 6.0 die nu in de maak is, komt overeen met de CSRD-richtlijnen.” De ondernemermet een Common Good Balans gaat voordelen daarvan ondervinden, zegt Jacqueline: "Het helpt de ondernemer op alle facetten van het ondernemen helder te krijgen wat er (nog meer) nodig is om (nog) duurzamer te ondernemen. Natuurlijk altijd met een goede balans tussen uitgaven en inkomsten én waardestijging van het bedrijf. Dit noemen we toekomstbestendig ondernemen. Langzamerhand komen daar naar verwachting ook andere voordelen bij zoals voordelen bij aanbesteding. ”

Karin heeft de voordelen uitgezocht die wetenschappelijk bewezen zijn:

• Een hogere winst.
• Efficiëntere processen.
• Gemotiveerde medewerkers; talent aantrekken en behouden.
• Het bedrijf wordt meer waard.

MKB-ondernemer

Jacqueline richt zich sinds de coronapandemie vooral op de MKB-ondernemer. "Die kan namelijk zelf besluiten of hij voorop wil lopen in de transitie. Ik noem mezelf daarom vaak een transitieregisseur of transitieversneller.”

Karin was een van die MKB-ondernemers. Ze meldde zichzelf bij Jacqueline, omdat ze aan de slag wilde met de Common Good Balans en de Economy for the Common Good. Het kwam bij Karin niet uit de lucht vallen. "Voor Camping Vrijhaven is duurzaamheid vanaf het begin belangrijk geweest. We hebben bijvoorbeeld snel na de aankoop al 1500 inlandse bomen aangeplant, waaronder enkele bijna uitgestorven soorten fruitbomen.” Bovendien had Karin duurzaamheid in haar genen. "Mijn ouders waren zeezeilers. Als je een paar dagen achter elkaar op zee bent leer je vanzelf om zorgvuldig om te gaan met energie, water en voedsel.”

Karin wilde met Camping Vrijhaven bovendien stappen zetten in duurzaamheid. "Op een gegeven moment heb je al het laaghangend fruit wel al geplukt. Het is dan lastig om de volgende stappen te maken en te blijven maken. Het gaat dan namelijk vaak om systeemveranderingen en dat vraagt meer creativiteit, kennis, samenwerking en een ander niveau van denken.” Tegelijkertijd is het wel nodig, zegt Karin en daarbij kijkt ze ook naar het grotere plaatje: "Het probleem is niet alleen de klimaatverandering, maar ook de sterk afnemende biodiversiteit en het opraken van veel grondstoffen. Daarbij loopt de mens eveneens gevaar omdat de speel- en voedingsplekken wereldwijd onder druk staan. Dat is mijn motivatie om te veranderen: het welzijn van de mensen en degenen die mij dierbaar zijn. Ik vind het namelijk gek dat we maar blijven ondernemen op een manier die ten koste gaat van lucht, water, grond, de temperatuur op aarde en van ander leven. We zouden geen negatieve impact daarop moeten hebben.” Karin ziet daarbij nog een andere ontwikkeling: "De economische groei is toegenomen, maar het geluk en welzijn van de mens niet of nauwelijks.”

Jacqueline vult aan: "Bij het ondernemen ten koste van mens en milieu hebben we al zes van de negen planetaire grenzen (verlies van biodiversiteit; klimaatopwarming; chemische milieuverontreiniging; uitputting ozonlaag; luchtvervuiling; verzuring oceanen; verstoring biochemische kringlopen; waterschaarste en ontbossing – red.) overschreden. Om het tij te keren hebben we van de overheid en de markt op dit moment niet veel te verwachten. Dus moet het van de mensen, de burgers en de kleine ondernemer komen. Ik hoop dat we daarmee een steentje kunnen bijdragen aan een nieuw economisch systeem.”

Daarbij speelt ook een plek als Camping Vrijhaven een belangrijke rol, zegt Jacqueline: "Ik hoop dat gasten die er komen zich laten inspireren door de manier waarop een ondernemer als Karin bezig is met duurzaam succes.”

Teveel eenheidsworst

Karin houdt er bovendien van om zaken bewust net iets anders te doen: "We hebben op de camping bijvoorbeeld geen slagboom – dat strookt niet met gastvrijheid – en geen Wifi. Ook loopt er bij ons geen verkleed konijn rond dat de kinderen bezighoudt, want we vinden dat ouders met hun kinderen ervaringen moeten beleven. Wel hebben we concerten en theatervoorstellingen op het strand, waar je als gezin van kunt genieten.” Die andere aanpak hangt samen met een algemeen kritiekpunt van Karin op de sector: "Er is te veel eenheidsworst en dat getuigt van een gebrek aan creativiteit, innovatie en autonoom denkvermogen.”

Daarbij is tijdgebrek voor Karin geen argument. "Het voordeel van de sector waar ik in werk is dat we een winterslaap hebben. Die periode buiten het seizoen gebruik ik om na te denken, nieuwe kennis te vergaren en inspiratie op te doen. In die periode bezoek ik ook allerlei evenementen, zoals al twintig jaar de Dutch Design Week in Eindhoven. Op die manier probeer ik mijn perspectief te verbreden en te ontdekken wat nodig is om de volgende stappen te maken.” Karin heeft daarbij een stip op de horizon: "Ik hoop dat we in 2038 – inclusief het gedrag van onze gasten en de impact daarvan – in plaats van negatieve impact op nul of op een positieve impact zitten. Zodat dankzij de camping de wereld een stukje mooier wordt.”

Om dat te bereiken, kijkt Karin naar waar ze als ondernemer invloed op kan uitoefenen: "Daarbij gaat het om inkoop en om wat ik ontwikkel. Daarnaast probeer ik het gedrag van onze gasten te manipuleren, zodat ze zich duurzamer gaan gedragen.”

De Common Good Balans in de praktijk

Jacqueline hielp en helpt Karin daarbij: "We hebben allereerst een plan op hoofdlijnen gemaakt, zodat we in aanmerking kwamen voor de subsidieregeling.” Karin: "Ik had een budget gekregen om verder te verduurzamen en mocht dat voor een belangrijk deel besteden aan een coach.”

Jacqueline legt uit hoe de Common Good Balans werkt: "Het bestaat uit vijf stakeholdergroepen waarbij een bedrijf wordt bevraagd op vier waarden. (zie kader) Bij Karin zijn we begonnen bij de gasten. Hun mening is namelijk het belangrijkste. We hebben gekeken wat we bij de gasten kunnen doen op de vier waarden. Als tweede zijn we aan de gang gegaan met de maatschappelijke omgeving en daarna met de medewerkers. De vierde groep waren de eigenaars en financiers en als laatste kwamen de toeleveranciers.” Bij de Common Good Balans hoort een werkboek met open vragen die helpen om het rapport te maken. Karin: "Het is geen afvinklijstje.”

Het rapport wordt in co-creatie door Jacqueline en Karin samen opgesteld. Als het rapport gereed is, komt er een Nederlandstalige auditor en krijgt camping Vrijhaven een Common Good certificaat. Karin relativeert overigens meteen het belang: "Een certificaat is geen doel op zich maar een middel om blinde vlekken te vinden. Hopelijk leidt de Common Good Balans ook tot een stroom van buitenlandse gasten.”

Matrix van de Common Good Balans.

Samenwerken met De Streekboer

Karin geeft een voorbeeld van wat Camping Vrijhaven al deed voor de Common Good Balans en wat er sindsdien bijkwam. "De rode doelgroep vindt het prachtig om authentieke bedrijven te bezoeken. Dat doen we dus al jarenlang. We hebben daarvoor een muur bij de receptie met al onze geheime hotspots.” Nadat Karin in september 2024 het boek ‘Boter, kaas en havermelk’ van Joris Lohman had gelezen, kreeg ze inspiratie voor een volgende stap. "We zijn gaan samenwerken met De Streekboer. Zij verzamelen de producten van 50 duurzame regeneratieve boeren uit onze regio. Wij stellen nu een campingpakket samen waarmee de gast bij die boeren producten kan bestellen. Bovendien zijn we een afhaalpunt waar gasten maar ook buurtbewoners producten van De Streekboer kunnen ophalen.”

Karin komt met een tweede voorbeeld. "We zijn geen goedkope camping en onze overnachtingsprijs zit echt aan de bovenkant van de markt. Het betekent dat veel mensen het niet kunnen betalen. Om het voor hen toch mogelijk te maken hebben we verschillende initiatieven. Een daarvan is een samenwerking met een camping uit de regio Den Haag, die zich ook op de rode doelgroep richt en ook niet goedkoop is. Zij sturen mensen met een smalle beurs uit hun regio naar ons toe. Bij ons krijgen ze voor een week een tiny house en een gevulde koelkast ‘om niet’. Omgekeerd sturen wij enkele mensen met een smalle beurs uit onze regio naar hen toe.”

Soms lukt het ook niet, duurzame productontwikkeling, geeft Karin eerlijk toe. "Een paar jaar geleden hadden we tenten ontwikkeld, gemaakt van vezels van afgedankte spijkerstof van Ten Cate Textiel. In de praktijk werkte het niet. De zon zorgde ervoor dat de tenten in een mum van tijd vergingen.” Toch is ze er niet rouwig om: "Mislukkingen horen ook bij innoveren.”

Karin hoopt door werk te maken van de Common Good Balans ook in contact te komen met een netwerk van koplopers in andere sectoren. "Daarbij helpt het dat een camping in feite een dorpje is waar allerlei sectoren bij elkaar komen. Ik hoop door zo’n netwerk nog sneller het verschil te maken.” Jacqueline knikt instemmend: "De Common Good Balans kent een puntensysteem, waarbij je veel punten voor samenwerking krijgt. Bijvoorbeeld met vergelijkbare bedrijven – in het geval van Karin campings – of in de branche – in dit geval de vrijetijdssector. Daar past zelfs dit interview in: het doel daarvan is namelijk niet dat Karin meer geld verdient, maar het promoten van het werken met de Common Good Balans, die de wereld beter maakt.”

Verwachtingen overtroffen

Karin geeft toe dat het werken met de Common Good Balans haar meer tijd heeft gekost dan ze eerder had gedacht. "Dat komt ook door de soms ingewikkelde formuleringen bij de vragen. Er is al veel te winnen door de taligheid van de vragen te vereenvoudigen.” Op een ander punt is Karin positief verrast: "De verwachtingen over wat ik met behulp van de Common Good Balans bij ons zou kunnen ontdekken, onze blinde vlekken,zijn flink overtroffen en groter dan ik had durven dromen.”

Momenteel merken gasten van Camping Vrijhaven in de praktijk amper dat Karin met de Common Good Balans bezig is. Jacqueline: "We hebben het gehad over het plaatsen van een ‘verbeterbord’, waarop je kunt laten zien waar je mee bezig bent. Hier kan de Common Good Balans de basis voor zijn. Ook kun je denken aan kleine nudges zoals bordjes over afvalscheiding. Het zijn dan vooral zaken die te maken hebben met communicatie.”

Karin Veldhuizen bij het afhaalpunt van De Streekboer op Camping Vrijhaven.